arterial gipertenziya sindromida dori vositalarini ratsional qo‘llashga klinik-farmakologik yondoshuv

PDF 12 pages 280.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 280.6 KB

File type PDF

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

arterial gipertenziya sindromida dori vositalarini ratsional qo‘llashga klinik-farmakologik yondoshuv arterial gipertenziya kasalligi rivojlangan mamlakatlarning 8-25% axolisida aniqlangan. arterial gipertoniyaning oldini olishda va davolashda farmakoterapiya asosiy o‘rin tutadi. jsst ma’lumotlariga qaraganda, antigipertenziv dorilarni uzoq muddat va doimiy ravishda qo‘llash arterial bosimning 60-85% holatlarda mo‘tadillashtiradi va bemorlar umrining davomiyligini o‘rtacha 10-12 yilga uzaytiradi. ma’lumki, arterial qon bosimi boshqarish ko‘p omillarga: yurak ishiga, periferik tomirlar tonusiga va tomirlar elastikligiga, qonni elektrolit tarkibi, yopishqoqligi va hajmiga bog‘liq bo‘lib, bu neyrogumoral nazorat ostida turadi. shu sababli gipotenziv dori vositalaririning ta’sir mexanizmi, qon bosimini nazorat qiluvchi fiziologik tizimning turli qismlariga ta’sir qilishga qaratilgan. adrenergik qurilmalarning qon tomirlarini qisqartiruvchi va kengaytiruvchi faoliyatiga ta’sir qiluvchi neyrotrop moddalar katta ahamiyatga ega. ular vazomator markaz, hamda adrenergik tizilmaning periferik qismiga - gangliyalarga va postgangliya oxirlariga va adrenoretseptor (qurilmalar)ga ta’sir qilib yurak ishini susaytirishi mumkin. qon tomirlari tonusini oshiruvchi endogen moddalar (katexolaminlar, angiotenzin ii) ta’sirini bartaraf etish ham katta ahamiyatga ega. …

2 / 12

sinaptik nerv oxirlaridagi adrenergik neyronlar ta’sirini falajlovchi moddalar - rezerpin. adrenergik qurilmalarni falajlovchilar. α-adrenofalajlovchilar - fentolamin. post va presinaptik nerv oxirlarini falajlovchilar - tropafen. postsinaptik α -adrenoqurilmalarni falajlovchilar - prazozin, doksazozin. β-adrenofalajlovchilar β1 va β2, -adrenoqurilmalarni falajlovchilar - anaprilin selektiv β1-adrenoqurilmalarni falajlovchilar - atenolol, talinolol, metoprolol. β1-, α -adrenoqurilmalarni falajlovchilar – labetalol renin-angiotenzin tizilmaga ta’sir qiluvchi dori vositalari angiotenzinni aylantiruvchi ferment ingibitorlari - kaptopril, enapril. angiotenzin ii qurilmalarni falajlovchilar - lozartan. miotrop dori vositalari kalsiy ion kanallarini falajlovchilar - verapamil, diltiazem, nifedipin. no (azot oksidi) tashuvchilar - nitroprussid natriy. miotrop ta’sirga ega bo‘lgan boshqa dori vositalari - apressin, dibazol, magniy sulfat. suv-tuz almashinuviga ta’sir qiluvchilar - dixlotiazid, furosemid, spironolakton. vazomotor markaz tonusini susaytiruvchi moddalar metildofa. farmakodinamikasi. metildofaning gipotenziv ta’siri uning markaziy asab tizimiga bo‘lgan ta’siriga bog‘liq. metabolizm jarayonida metildofa mns da avval alfa-metildofaminga, keyinchalik esa alfa-metilnoradrenalinga aylanadi. bu modda soxta mediator hisoblanadi va u adrenergik retseptorlarga ta’sir qiladi. lekin soxta …

3 / 12

di. miokardda organik o‘zgarishlar bo‘lgan bemorlarda dori yurak soxasida og‘riq chaqiradi va yurakning qon xaydash vazifasini susaytiradi, shu sababli bunday hollarda aldomet ishlatilmaydi. metildofani ko‘p vaqt qabul qilgan bemorlarda buyrak qon tomirlarining qarshiligini kamaytiradi, buyrakdan qon oqishini ko‘paytiradi va buyrak filtratsiyasini oshiradi. shuningdek, ko‘p hollarda bosh miya qon aylanishining yaxshilanishi va bosh miyaning elektrik faolligining mo‘‘tadillanishi kuzatiladi. aldomet qondagi renin faolligini ham oshiradi. metildofani uzoq vaqt ishlatilganda tanada natriy va suvning ushlab qolinishi natijasida qon zardobi hajmining ko‘payishi kuzatiladi, buning natijasida aldometning qon bosimini pasaytirish qobiliyati susayadi. ba’zi bir bemorlarda tana og‘irligi 3-4 kg ga oshadi, ba’zilarda esa xatto shishlar ham paydo bo‘ladi. bu natriyning organizmda ushlanib qolishi, uning buyrak kanalchalarida aldomet ta’sirida qayta so‘rilishi buzilish xisobiga bo‘ladi. farmakokinetikasi. metildofani og‘iz orqali qabul qilinganda qon bosimining pasayishi 3-5 soatda, vena orqali yuborilganda esa 2-3 soatda, doriga sezgir bemorlarda esa ancha tezroq kuzatiladi. dorining gipotenziv ta’siri davomiyligi 6 soatgacha, shuning uchun …

4 / 12

3 kundan keyin o‘zining dastlabki holatiga qaytadi. ba’zi bemorlarda aldometni qabul qilishni to‘xtatish qon bosimining tezda ko‘tarilishiga olib keladi, shuning uchun davolashni asta-sekin to‘xtatish kerak bo‘ladi. salbiy ta’sirlari. bemorlar metildofani qabul qilishni yaxshi ko‘tara olsalar ham u ishlatilganda salbiy ta’sirlari uchrab turadi. ba’zi bemorlarda metildofa bilan davolashning 7-10 kunlarida uyqu bosish, nafas qisishi, aqliy faollikning pasayishi, shuningdek og‘iz qurish hollari ham kuzatiladi. odatda, bu belgilar 3-4 kundan ortiq davom etmaydi. mabodo bemor uyqu bosishdan shikoyat qilsa, aldometning ko‘proq miqdorini tushlik vaqtiga tavsiya qilish ma’qul. juda kam hollarda bemorlarda tunda ko‘rqish, jinsiy buzilishlar (libidoning susayishi), amenorreya, burun shilliq qavatining qurishi, ichak diskineziyasi kabi salbiy ta’sirlari ham kuzatiladi. bunday hollarda dorining miqdorini kamaytirish yoki aldomet bilan davolashni to‘xtatish kerak bo‘ladi. diensefal buzilish (dunglik osti soxasi disfunksiyasi) bo‘lgan bemorlar aldometni qabul qilganda o‘zlarini yomon xis qiladilar, ularda bezovtalanish kuchayadi, taxikardiya, poliuriya, bo‘shashish bilan kechadigan vegetativ xurujlar tezlashadi. bunday bemorlarga aldomet bilan rezerpinni qo‘shib …

5 / 12

on to‘planishi kamayishiga olib keladi; katexolaminlar neyronlar ichidagi suyuqlikda mao fermenti ta’sirida parchalanib ketadi. rezerpin erkin katexolaminlar metabolizmiga ta’sir qilmasada, qondagi noadrenalinning granulalarda to‘planishiga ta’sir ko‘rsatadi. xuddi shuningdek, rezerpin ta’sirida serotoninning ham to‘planishi buziladi. rezerpin faqat periferiyadagi aminlargagina emas, bundan tashqari gematoensefalik to‘siqdan o‘tib markaziy asab tizimidagi aminlar almashinuviga ham ta’sir qiladi. farmakodinamikasi. rezerpin uzoq ishlatilganda bemorlarda qon tomirlarining umumiy karshiligi kamayadi. hajmli venalar tarangligi va yurakning daqiqalik hajmi tinch holatda kamayadi. rezerpin yurak qisqarishlari sonini kamaytiradi, rezerpin yurak glikozidlari bilan birgalikda ishlatilganda bradikardiya yanada kuchayadi; bunday hollarda yurak glikozidlarining ijobiy inotrop ta’siri kamayadi. rezerpinning parasimpatik ta’siri uning markaziy asab tizimi faolligini pasaytirishi natijasida yuzaga chiqadi va bradikardiya, peptik yara hosil qilishi, oshqozon shirasi kislotaliligini oshirish, oshqozon-ichak yo‘li harakatini oshishi, mioz kabi belgilar bilan namoyon bo‘ladi. rezerpin yo‘ldosh orqali homilaga o‘tadi, ona sutiga tushadi, chaqaloq nafas yo‘llari sekretsiyasini kuchaytirishi, burun shilliq pardasi shishini, kukarish, anoreksiya, emish va yutishning buzilishi, ko‘z …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arterial gipertenziya sindromida dori vositalarini ratsional qo‘llashga klinik-farmakologik yondoshuv"

arterial gipertenziya sindromida dori vositalarini ratsional qo‘llashga klinik-farmakologik yondoshuv arterial gipertenziya kasalligi rivojlangan mamlakatlarning 8-25% axolisida aniqlangan. arterial gipertoniyaning oldini olishda va davolashda farmakoterapiya asosiy o‘rin tutadi. jsst ma’lumotlariga qaraganda, antigipertenziv dorilarni uzoq muddat va doimiy ravishda qo‘llash arterial bosimning 60-85% holatlarda mo‘tadillashtiradi va bemorlar umrining davomiyligini o‘rtacha 10-12 yilga uzaytiradi. ma’lumki, arterial qon bosimi boshqarish ko‘p omillarga: yurak ishiga, periferik tomirlar tonusiga va tomirlar elastikligiga, qonni elektrolit tarkibi, yopishqoqligi va hajmiga bog‘liq bo‘lib, bu neyrogumoral nazorat ostida turadi. shu sababli gipotenziv dori vositalaririning ta’sir mexanizmi, qon...

This file contains 12 pages in PDF format (280.6 KB). To download "arterial gipertenziya sindromida dori vositalarini ratsional qo‘llashga klinik-farmakologik yondoshuv", click the Telegram button on the left.

Tags: arterial gipertenziya sindromid… PDF 12 pages Free download Telegram