dorivor qoqi (gulqoqi, momaqay-moq)

PDF 8 sahifa 321,3 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 321,3 KB

Fayl turi PDF

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

10- mashg'ulot mavzu: tarkibida glikozidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklar dars maqsadi: talabalarning tarkibida glokozidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklar (xantal(gornitsa), achchiq bodom urug`i, qoqi ildizi, angishvonagul bargi, nashasimon kendir va b.) to'g'risidagi bilimlarini boyitish, ulardan to‘g‘ri foydalanish usullarini o‘rgatish, laboratoriyay ko‘nikmalarni shakllantirish. dars vazifasi: tarkibida glokozidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklardan uy sharoitida damlama va qaynatmalar tayyorlashni o'rganish. dars jihozlari – og‘zi yopiladigan idish, o‘lchov idishi, suv, doka, tarkibida alkaloidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklarning yer ustki qismlari. dars jarayonining mazmuni: tarkibida glikozidlar bo‘lgan dorivor o‘simlik va mahsulotlar turli faktorlar ta’sirida qand va qand bo‘lmagan qismlarga parchalanuvchi murakkab organik birikmalar glikozidlar deb ataladi. qand bo‘lmagan qism aglikon (yunoncha so‘z bo‘lib, qand emas degan ma’noni bildiradi), ba’zi glikozidlarda yana genin, sapogenin, emodin va boshqa nomlar bilan ataladi. har xil glikozidlarning aglikonlari kimyoviy tuzilishi bo‘-yicha turlicha bo‘lib, organik birikmalarning turli sinflariga ki-radi. shuning uchun ularning kimyoviy tarkibi hamda tahlil qilish usullari ham turlicha bo‘ladi. qoqi ildizi – radices taraxaci …

2 / 8

. mevasi — uchmali pista. may-iyul oylaridan tortib to sovuq tushgunga qadar gullaydi. geografik tarqalishi. arktika va cho‘l tumanlardan tashqari hamma yerda uchraydi. asosan, u o‘rmon, o‘rmon-cho‘l va cho‘l hududlaridagi (cho‘lni shimoliy tumanlarida) o‘tloqlar, ko‘chalarda, hovli, bog‘, parklar, ekinzor va boshqa yerlarda o‘sadi. mahsulot ukraina, belorus respublikalari, voronej, kursk, kuybishev viloyatlari va boshqirdistonda tayyorlanadi. mahsulot tayyorlash. o‘simlikning ildizi kech kuzda kov-lab olinadi, so‘ngra suv bilan yuvib, mayda ildizchalardan va ildiz bo‘g‘izidan tozalanadi. tozalangan ildizdan sut-shira chi-qishi to‘xtagunga qadar ildiz havoda so‘litiladi. so‘ngra bir qavat qilib yoyib quritiladi. mahsulotning tashqi ko‘rinishi. tayyor mahsulot ildizdan tashkil topgan. ildizi o‘qildiz, shoxlanmagan yoki kam shoxlangan, ildiz uzunasiga burishgan, mo‘rt, yoshlarining ustki tomoni qo‘ng‘ir, qarilariniki esa to‘q qo‘ng‘irrangli bo‘lib, uzunligi 10—15 sm, yo‘g‘onligi 0,3—1,5 sm. ildizi hidsiz, achchiq mazasi bor. kimyoviy tarkibi. ildizi tarkibida taraksatsin va taraksa-tserin achchiq glikozidlari, triterpen birikmalari, 24% gacha inulin, kauchuk, yog‘ va boshqa moddalar bo‘ladi. gul to‘plami va bargi tarkibida …

3 / 8

qoqining qirqilgan ildizi ishtaha ochuvchi, o‘t haydovchi va me’da kasalligida ishlatiladigan choy- yig‘malar tarkibiga kiradi. achchiq bodom urug‘i — semina amygdali amarae o‘simlikning nomi. bodom — amygdalus communis l. achchiq bodom urug‘i zaharli. uning tarkibida 2,5—3,5% amigdalin bo‘ladi. agar yosh bola 5—10 dona achchiq bodom urug‘i yesa zaharlanishi mumkin. odatda presslash usuli bilan bodom urug‘ining yog‘i olin-gandan so‘ng qolgan kunjaradan achchiq bodom suvi tayyor-lanadi. achchiq bodom suvini butun urug‘dan tayyorlasa ham bo‘ladi. achchiq bodom suvini olish uchun achchiq bodom kun-jarasi (yoki yog‘i olingan va maydalangan bodom urug‘i) tarki-bidagi amigdalinni emulsin fermenti ta‘sirida parchalash maq-sadida unga iliq suv solib, bir necha soat issiq joyga qo‘yib qo‘yiladi. so‘ngra glikozidning parchalangan mahsulotlari suv bug‘i yordamida haydab olinadi. distillatga o‘tgan tsianid kislota va benzoy aldegid o‘zaro birlashib, benzoaldegidtsian gidrit hosil qiladi (achchiq bodom suv tarkibidagi tsianid kislotaning 80% gacha yaqinini benzoy aldegid bilan birlash-gan, qolgani esa sof holda bo‘lishi mumkin). achchiq bodom suvi tarkibidagi …

4 / 8

lmiya (chuchukmiya, shirinmiya) — glycyrrhiza glabra l., dukkakdoshlar — fabaceae oilasiga kiradi. qizilmiya ko‘p yillik, bo‘yi 50—100 sm ga yetadigan, yerostki qismi kuchli taraqqiy etgan o‘t o‘simlik. ildizpoyasi ko‘p boshli, kalta, yo‘g‘on bo‘lib, hamma tomonidan yer ostida gorizontal joylashgan, uchi kurtak bilan tamomlanuvchi novdalar va pastga qarab bitta asosiy vertikal o‘qildiz o‘sib chiqqan. asosiy o‘qildizning uzunligi 4—5 m bo‘ladi. poyasi bir nechta, tik o‘suvchi, shoxlanmagan yoki kam shoxlangan, tukli bo‘lib, mayda nuqtasimon bezlar yoki mayda tikanlar bilan qoplangan. bargi toq patli, murakkab, 3—7 juft barg-chalardan tashkil topgan. bargcha elliðssimon, cho‘ziq-tu-xumsimon yoki lansetsimon, tekis qirrali, yopishqoq bezlar bilan qoplangan. qo‘shimcha barglari mayda, lansetsimon bo‘lib, to‘kilib ketadi. gullari qiyshiq, barg qo‘ltig‘idan chiq-qan shingilga to‘plangan. gulkosachasi naychasimon, 5 ta lansetsimon, o‘tkir tishli, gultojisi oqish-binafsharangli, ka- palakguldoshlarga xos tuzilgan. otaligi 10 ta, 9 tasi bir-biri bilan birlashgan, o‘ninchisi birlashmagan. onalik tuguni yu-qoriga joylashgan. mevasi — pishganda ochilmaydigan yoki poyasi qurigandan so‘ng ochiladigan dukkak. lyun-avgust …

5 / 8

rlanadi. ayni vaqtda ildizlarning 50—75% olinadi, qolganlari yerda, qayta ko‘payish uchun qoldiriladi. qayta mahsulot tayyorlash 6—8 yildan so‘ng mumkin. xi df ga ko‘ra, tibbiyotda qizilmiyaning tozalanmagan ildizi — radix glycyrrhizae naturalis va probka qismidan toza-langan ildizi — radix glycyrrhizae mundata ishlatiladi. mahsulotning tashqi ko‘rinishi. tayyor mahsulot probka qismidan tozalanmagan va tozalangan ildizdan iborat. ildiz bo‘-laklari silindrsimon, har xil uzunlikda, yo‘g‘onligi 5—50 mm va undan oshiq bo‘ladi. ildizpoyaga tutashgan ildiz yo‘g‘onligi ba’zan 15 sm bo‘ladi. tozalanmagan ildizlarning ustki tomoni biroz burishgan, qo‘ng‘ir, tozalangan ildizlarning ustki tomoni esa och sariqdan (i nav) qo‘ng‘ir sariq (ii nav) ranggacha bo‘ladi. mahsulotning ichi och sariq rangli va sertolali. mahsulot hidsiz bo‘lib, juda shirin mazaga ega. kimyoviy tarkibi. mahsulot tarkibida 24% gacha glitsirrizin (uch asosli glitsirrizin kislotaning kaliy va kalsiy tuzi) bo‘ladi. glitsirrizin glikozidlarga o‘xshash modda bo‘lib, triterpen sapo-ninlarga kiradi. u qandga nisbatan 40 marta shirin, gidroliz- langanda qand o‘rnida ikki molekula glukuron kislota (shuning uchun …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"dorivor qoqi (gulqoqi, momaqay-moq)" haqida

10- mashg'ulot mavzu: tarkibida glikozidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklar dars maqsadi: talabalarning tarkibida glokozidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklar (xantal(gornitsa), achchiq bodom urug`i, qoqi ildizi, angishvonagul bargi, nashasimon kendir va b.) to'g'risidagi bilimlarini boyitish, ulardan to‘g‘ri foydalanish usullarini o‘rgatish, laboratoriyay ko‘nikmalarni shakllantirish. dars vazifasi: tarkibida glokozidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklardan uy sharoitida damlama va qaynatmalar tayyorlashni o'rganish. dars jihozlari – og‘zi yopiladigan idish, o‘lchov idishi, suv, doka, tarkibida alkaloidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklarning yer ustki qismlari. dars jarayonining mazmuni: tarkibida glikozidlar bo‘lgan dorivor o‘simlik va mahsulotlar turli faktorlar ta’sirida qand va qand bo‘lmagan qismlarga ...

Bu fayl PDF formatida 8 sahifadan iborat (321,3 KB). "dorivor qoqi (gulqoqi, momaqay-moq)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: dorivor qoqi (gulqoqi, momaqay-… PDF 8 sahifa Bepul yuklash Telegram