oddiy kanakunjut (ricinus communis)

PDF 5 pages 470.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 470.5 KB

File type PDF

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

5-amaliy mashg'ulot mavzu: tarkibida lipidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklar dars maqsadi: talabalarning tarkibida lipidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklar (kanakunjut, bodom, shaftoli, zaytun, kungaboqar va b.) to'g'risidagi bilimlarini boyitish, ulardan to‘g‘ri foydalanish usullarini o‘rgatish, amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish. dars vazifasi: tarkibida lipidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklardan uy sharoitida damlama va qaynatmalar tayyorlashni o'rganish. o'quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi: suhbat, “bumerang”, guruhlar. dars jihozlari – og‘zi yopiladigan idish, o‘lchov idishi, suv, doka, tarkibida lipidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklarning urug‘lari. dars jarayonining mazmuni: umumiy ma'lumot: oddiy kanakunjut (ricinus communis) sutlamadoshlar — euphoreiaceae oilasiga kiradi. bir yillik o‘t o‘simlik bo‘lib, bo‘yi 2 m ga yetadi. poyasi shoxlangan. bargi yirik, tuksiz, 5—11 barmoqsimon bo‘lakli bo‘lib, barg plastinkasining markaziga o‘rnashgan uzun bandi bilan poyada ketma-ket joylashgan. barg bo‘lakchalari cho‘ziq tuxumsimon, cheti tishsimon qirrali. gullari shingilga to‘plangan. guli ko‘rimsiz, bir jinsli, gulqo‘rg‘oni oddiy, onalik gullari shingilning yuqori qismiga, otalik gullari esa pastki qismiga joylashgan. mevasi uch urug‘li, uch chanoqli, tikan bilan qoplangan …

2 / 5

urug‘ning og‘irligi 800 g keladi. kanakunjutning yirik va mayda urug‘li navlari bo‘lib, ular urug‘larining katta-kichikligi, og‘irligi, shingilda ko‘pligi va urug‘ tarkibida moyning ko‘p yoki oz miqdorda bo‘lishi bilan bir-biridan farq qiladi. yirigining urug‘i 15—22 mm, maydasining urug‘i esa 5—7 mm uzunlikda bo‘ladi. urug‘ yaxshi pishmagan (po‘stining usti yaltiroq bo‘lmasa), ezilgan bo‘lsa, sifatsiz hisoblanadi. kanakunjut urug‘i zaharli bo‘lgani sababli tibbiyotda ishlatilmaydi. u faqat moy olinadigan mahsulot sifatida xizmat qiladi. kimyoviy tarkibi. urug‘ tarkibida 40—56% qurimaydigan moy, 14—17% oqsil moddalar, 0,1—1% ritsinin va nikotin alkaloidlari, 18—19% kletchatka, lipaza fermenti, kuchli zaharli oqsil modda — ritsin va boshqa moddalar bo‘ladi. ritsin o‘z tarkibida 17 ta aminokislota saqlaydigan oqsil modda. o‘ziga xos disulfid bog‘lanishga ega 2 ta polipeptid (birinchisining tarkibiga alanin va izoleysin, ikkinchisining tarkibiga alanin-fenilalanin va serin kiradi) birikmalarining ritsin tarkibida uchrashi o‘ta darajada zaharli bo‘lishining sababchisidir. tibbiyotda ishlatiladigan kanakunjut moyi urug‘dan sovuq presslash usuli bilan olinadi. moydagi zaharli modda - ritsinni parchalash …

3 / 5

da, texnikada esa motorlarni moylashda, plastmassa, linoleum, hamda boshqa materiallar tayyorlashda ishlatiladi. kanakunjut moyining past haroratda qotishi, spirtda erishi, nihoyatda yopishqoqligi hamda surgi xususiyati uning tarkibida oksiolein — ritsinol kislota borligiga bog‘liq. moy yuqori haroratda qizdirilsa, ritsinol kislota gidroksil guruhini, moy esa yuqorida aytib o‘tilgan xossalarini yo‘qotadi. shu sababdan moyini ovqatga ishlatish uchun kanakunjut xitoyda va hindistonda ko‘p ekiladi. bodom (amygdalus communis) ra’noguldoshlar rosaceae oilasiga kiradi. bodom daraxtining bo‘yi 2-5, ba’zan 8 m bo‘ladi. novdalari qizg‘ish-jigarrang, shoxlarining po‘stlog‘i kulrang-qo‘ng‘ir, tanasiniki esa qoramtir. bargi oddiy, lansetsimon yoki ensiz ellipssimon, o‘tkir uchli, cheti esa o‘tmas, mayda tishsimon bo‘lib, bandi bilan poyada ketma-ket o‘rnashgan. gullari oq yoki och pushti rangda bo‘lib, shoxlarida yakka-yakka joylashgan. gulqo‘rg‘oni murakkab, to‘g‘ri, kosacha va tojbarglari 5 tadan, birlashmagan, otaligi ko‘p sonli, onalik tuguni yuqoriga joylashgan. mevasi qiyshiq yoki cho‘ziq tuxumsimon danakli meva. bodom fevral-aprel oylarida, barg chiqarmasdan gullaydi. mevasi iyun-iyul oylarida pishadi. geografik tarqalishi. achchiq bodom yovvoyi holda …

4 / 5

, yog‘simon yoqimli mazasi bor. achchiq bodom urug‘i esa achchiq, quriganida hidsiz bo‘ladi, namlab havonchada ezilsa, sianid kislota hidi keladi. chuchuk bodom urug‘i orasida singan urug‘lar va achchiq bodom urug‘i bo‘lmasligi kerak. singan urug‘lardagi moy urug‘ni saqlash davrida (po‘sti bo‘lmaganidan) havo va namlik ta’sirida oksidlanadi va parchalanib buziladi. kimyoviy tarkibi. har ikkala bodom urug‘i tarkibida 45—62% moy, vitamin v2, 20% oqsil moddalar, 2—3% saxaroza va emulsiya fermenti bo‘ladi. achchiq bodom urug‘ida yana 2,2—3,5% amigdalin glyukozidi uchraydi. tibbiyotda ishlatiladigan bodom moyi sovuq presslash usuli bilan olinadi. bodom moyi kuyuq, sarg‘ish suyuqlik bo‘lib, uning zichligi 0,913—0,918 teng. moy 10°c haroratgacha sovutilganda qotmasligi kerak. bodom moyi qurimaydigan suyuq moylarga kiradi, unda 83% olein, 16% linol kislotalarning glitseridlari va 0,5% gidrolizlanmaydigan moddalar bor. dorivor preparatlari. bodom moyi va moy emulsiyasi, chuchuk bodom urug‘idan tayyorlangan emulsiya. ishning borishi: 1-amaliy ish: kanakunjut moyi tibbiyotda eng yaxshi surgi dori sifatida ishlatiladi, shuningdek, ginekologiyada hamda ko‘z kasalliklari, yaralar, …

5 / 5

a tayyorlash uchun ishlatiladi. achchiq bodom urug‘i kunjarasidan olingan achchiq bodom suvi og‘riq qoldirish uchun va tinchlantiradigan dori sifatida qo‘llaniladi. chuchuk bodom oziq-ovqat sanoatida, turupi esa parfyumeriyada ishlatiladi. nazorat savollari 1. tarkibida lipidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklarga qaysi turlar kiradi? 2. oddiy kanakunjutning botanik ta’rifini keltiring. 3. oddiy kanakunjut moyi qanday kasalliklarda ishlatiladi? 4. bodomning botanik ta’rifini keltiring. 5. bodom moyi qanday kasalliklarda ishlatiladi? foydalaniladigan adabiyotlar 1. xolmatov x.x., ahmedov o'.a. farmakognoziya. toshkent, “ibn sino” nmb, 1995 y. 8-rasm. amygdalus communis dan dorivor mahsulot tayyorlash jarayoni 2. haydarov k., hojimatov q. o'zbekiston o'simliklari. toshkent, “o'qituvchi”, 1992 y. 3. ahmedov o'., ergashev a., abzalov a. dorivor o'simliklar va ularni o'stirish texnologiyasi. toshkent, 2008 y. 4. xojimatov q., ollayorov k. o'zbekistonning shifobaxsh o'simliklari va ularni muhofaza etish. toshkent, “fan”, 1990 y. 5. sahobiddinov s. o'zbekistonning kuydiradigan va karaxt qiladigan yovvoyi o'simliklari t.1995 y. 6. xolmatov h.x., habibov z.x., olimxo'jaeva n.z. o'zbekistonning shifobaxsh o'simliklari. …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oddiy kanakunjut (ricinus communis)"

5-amaliy mashg'ulot mavzu: tarkibida lipidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklar dars maqsadi: talabalarning tarkibida lipidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklar (kanakunjut, bodom, shaftoli, zaytun, kungaboqar va b.) to'g'risidagi bilimlarini boyitish, ulardan to‘g‘ri foydalanish usullarini o‘rgatish, amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish. dars vazifasi: tarkibida lipidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklardan uy sharoitida damlama va qaynatmalar tayyorlashni o'rganish. o'quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi: suhbat, “bumerang”, guruhlar. dars jihozlari – og‘zi yopiladigan idish, o‘lchov idishi, suv, doka, tarkibida lipidlar bo‘lgan dorivor o‘simliklarning urug‘lari. dars jarayonining mazmuni: umumiy ma'lumot: oddiy kanakunjut (ricinus communis) sutlamadoshlar — euphoreiaceae oilasiga kiradi. bir yilli...

This file contains 5 pages in PDF format (470.5 KB). To download "oddiy kanakunjut (ricinus communis)", click the Telegram button on the left.

Tags: oddiy kanakunjut (ricinus commu… PDF 5 pages Free download Telegram