qon tomirlari tonusiga ta'sir qiluvchi dori vositalarining klinik-farmakologiyasi

PDF 14 pages 297.3 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 297.3 KB

File type PDF

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

qon tomirlari tonusiga ta’sir qiluvchi dori vositalarining klinik-farmakologiyasi arterial gipertenziya kasalligi rivojlangan mamlakatlarning 8-25% axolisida aniqlangan. arterial gipertoniyaning oldini olishda va davolashda farmakoterapiya asosiy o‘rin tutadi. jsst ma’lumotlariga qaraganda, antigipertenziv dorilarni uzoq muddat va doimiy ravishda qo‘llash arterial bosimning 60-85% holatlarda mo‘‘tadillashtiradi va bemorlar umrining davomiyligini o‘rtacha 10-12 yilga uzaytiradi. ma’lumki, arterial qon bosimi boshqarish ko‘p omillarga: yurak ishiga, periferik tomirlar tonusiga va tomirlar elastikligiga, qonni elektrolit tarkibi, yopishqoqligi va hajmiga bog‘liq bo‘lib, bu neyrogumoral nazorat ostida turadi. qon tomir tonusiga boshqaruvida ishtirok etuvchi endogen moddalar 1 qon tomirlarini toraytiruvchilar qon tomirlarini kengaytiruvchilar adrenalin atsetilxolin noradrenalin bradikinin angiotenzin ii gistamin vazopressin serotonin neyropeptid y dofamin prostaglandin f2b purinlar (adenozin, atf) tromboksan prostaglandinlar e1 i e2 endotelin prostatsiklin (pgi2) azot oksidi no (endoteliyni bo‘shashtiruvchi omil) atriopeptin 1 neyromediatorlar, neyromodulyatorlar, gormonlar va boshqa biologik faol moddalar. shu sababli gipotenziv dori vositalaririning ta’sir mexanizmi, qon bosimini nazorat qiluvchi fiziologik tizimning turli qismlariga ta’sir …

2 / 14

rolit tarkibini o‘zgartirish yo‘li bilan ham arterial qon bosimini tushirish mumkin. yuqoridagilardan kelib chiqib quyida arterial gipertenziyada ishlatiladigan dori vositalarining zamonaviy tasnifi keltirilgan. yurak-qon tomirlari tizimiga adrenergik qurilma ta’sirini susaytiruvchi (neyrotrop) moddalar vazomotor markaz tonusini susaytiruvchi moddalar. klofellin, guanfatsin, metildofa, moksonidin. vegetativ gangliyalarni falajlovchi moddalar. pentamin, gigroniy. simpatolitiklar. perisinaptik nerv oxirlaridagi adrenergik neyronlar ta’sirini falajlovchi moddalar - rezerpin. adrenergik qurilmalarni falajlovchilar. α-adrenofalajlovchilar - fentolamin. post va presinaptik nerv oxirlarini falajlovchilar - tropafen. postsinaptik α -adrenoqurilmalarni falajlovchilar - prazozin, doksazozin. β-adrenofalajlovchilar β1 va β2, -adrenoqurilmalarni falajlovchilar - anaprilin selektiv β1-adrenoqurilmalarni falajlovchilar - atenolol, talinolol, metoprolol. β1-, α -adrenoqurilmalarni falajlovchilar – labetalol renin-angiotenzin tizilmaga ta’sir qiluvchi dori vositalari angiotenzinni aylantiruvchi ferment ingibitorlari - kaptopril, enapril. angiotenzin ii qurilmalarni falajlovchilar - lozartan. miotrop dori vositalari kalsiy ion kanallarini falajlovchilar - verapamil, diltiazem, nifedipin. no (azot oksidi) tashuvchilar - nitroprussid natriy. miotrop ta’sirga ega bo‘lgan boshqa dori vositalari - apressin, dibazol, magniy sulfat. suv-tuz …

3 / 14

g‘atuvchilar qatoriga kiradi va shu sababli uning ta’siri ikki fazada kechadi. klonidin venaga tez yuborilganda 0,5-2,5 daqiqa davomida qon bosimining 5-15%ga ko‘tarilishi kuzatiladi. bir vaqtning o‘zida yurak qisqarishlari soni, yurakning daqiqalik hajmi 10-20% ga kamayadi va vena bosimi o‘zgarmaydi. birinchi fazada klonidining qon bosimini ko‘tarish ta’siri – uning periferik alfa- adrenomimetik, ya’ni qon tomirlarini toraytirishi bilan bog‘liqdir. ikkinchi fazasi esa qon bosimining sekin-asta pasayishi bilan xarakterlanadi, 20-40 daqiqadan so‘ng qon bosimi eng past darajaga tushadi. klonidinning gipotenziv ta’sirining davomiyligi 2-3 soatga teng. klonidin og‘iz orqali qabul qilinganda uning faqat gipotenziv ta’siri kuzatiladi. klonidin markaziy va orqa miya soxasidagi bir qancha qon tomirlar tonusini boshqaruvchi markazlarga ta’sir qiladi. klonidinni venaga yoki og‘iz orqali qabul qilinganda qon bosimini pasaytirish qobiliyati, yurakning daqiqalik hajmining kamayishi bilan bog‘liq. bu katta venalarning kengayishi natijasida yurakka oqib kelayotgan qon miqdorining kamayishi hamda yurak faoliyatining susayishi natijasidir. bemor yotgan holatda qon tomirlarining umumiy karshiligi yurakning daqiqalik hajmi …

4 / 14

teng. klonidin yo‘ldosh orqali yaxshi o‘tadi va homilaning yurak urishlarini kamaytiradi. ishlatilishi. klonidin xafaqon kasalligining hamma davrlarida tavsiya qilinadi. klonidin bilan davolashni oz miqdorda, ya’ni 0,075 mg dan kuniga 3 maxal, yoki 0,1 mg dan 2 maxal /nonushta va tushlik vaqtida/ berishdan boshlash maqsadga muvofiqdir. miqdori ko‘paytirilganda uning ko‘proq qismini kechki paytda berish tavsiya qilinadi. davolash davrida uning miqdorini sekin-asta kupaytirib borishga to‘g‘ri keladi. uy sharoitida davolanganda dorining miqdori har 3-7 kunda 0,075-0,1 mg dan, kasalxonada esa har 1-2 kunda oshirib boriladi. uning sutkalik miqdori ko‘proq 0,3-0,45 mg, qon bosimining turg‘un ko‘tarilish hollarida esa 0,6-2,5 mg gacha etadi. davolash 1 oydan 1 yilgacha va undan ko‘proqqa cho‘zilishi mumkin. salbiy ta’sirlari. klonidin ishlatilganda ko‘pincha uning miqdoriga bog‘liq bo‘lgan salbiy ta’sirlar kuzatiladi. 80 foiz bemorlar quloq oldi va jag‘ osti so‘lak bezlarining sekretsiyasi susayishi bilan bog‘liq bo‘lgan og‘iz qurishidan shikoyat qiladilar. shuningdek, oshqozon shirasi va xlorid kislota ishlab chiqishi ham pasayadi. bunday …

5 / 14

i, so‘lak kupayishi, qorin og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi kabi belgilar xam paydo bo‘ladi. kamdan-kam hollarda esa arterial bosim yuqori rakamlargacha ko‘tarilib ketadi - "sapchib" ketish fenomeni. bu holat feoxromotsitomadagi gipertenziya xurujini eslatadi. shu sababli klonidin bilan davolashni sekin-asta, dori miqdorini kamaytirib borish bilan to‘xtatish tavsiya etiladi. metildofa. farmakodinamikasi. metildofaning gipotenziv ta’siri uning markaziy asab tizimiga bo‘lgan ta’siriga bog‘liq. metabolizm jarayonida metildofa mns da avval alfa-metildofaminga, keyinchalik esa alfa-metilnoradrenalinga aylanadi. bu modda soxta mediator hisoblanadi va u adrenergik retseptorlarga ta’sir qiladi. lekin soxta mediatorning faolligi noradrenalinga nisbatan ancha sust. shu sababli dunglik osti paraventrikulyar yadro depressor ta’sirining kuchayishiga va uzunchoq miyaning postsinaptik alfa-adrenoretseptorlar qo‘zg‘alishi natijasida qon bosimning pasayishiga olib keladi. metildofani uzoq qo‘llanish natijasida arterial qon bosimi, asosan, qon tomirlarining umumiy qarshiligining susayishi hisobiga pasayadi. yurakning daqiqalik hajmi o‘zgarmasligi ham mumkin. umuman olganda, aldomet yurakning ishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, chunki dori yurak qisqarishlari sonini va yurakning mexanik ishini pasaytiradi. miokardda organik o‘zgarishlar …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qon tomirlari tonusiga ta'sir qiluvchi dori vositalarining klinik-farmakologiyasi"

qon tomirlari tonusiga ta’sir qiluvchi dori vositalarining klinik-farmakologiyasi arterial gipertenziya kasalligi rivojlangan mamlakatlarning 8-25% axolisida aniqlangan. arterial gipertoniyaning oldini olishda va davolashda farmakoterapiya asosiy o‘rin tutadi. jsst ma’lumotlariga qaraganda, antigipertenziv dorilarni uzoq muddat va doimiy ravishda qo‘llash arterial bosimning 60-85% holatlarda mo‘‘tadillashtiradi va bemorlar umrining davomiyligini o‘rtacha 10-12 yilga uzaytiradi. ma’lumki, arterial qon bosimi boshqarish ko‘p omillarga: yurak ishiga, periferik tomirlar tonusiga va tomirlar elastikligiga, qonni elektrolit tarkibi, yopishqoqligi va hajmiga bog‘liq bo‘lib, bu neyrogumoral nazorat ostida turadi. qon tomir tonusiga boshqaruvida ishtirok etuvchi endogen moddalar 1 qon tomirlarini t...

This file contains 14 pages in PDF format (297.3 KB). To download "qon tomirlari tonusiga ta'sir qiluvchi dori vositalarining klinik-farmakologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qon tomirlari tonusiga ta'sir q… PDF 14 pages Free download Telegram