kam uglerodli polat materiallarining cho'zilishga sinash laboratoriya ishi

DOCX 10 pages 1.3 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

o‘zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi jizzax politexnika instituti. «qurilish materiallari va kimyoviy texnologiya» fakulteti «umumtexnika fanlari» kafedrasi qurilish mexanikasi («materiallar qarshiligi») fanidan kam uglerodli po’lat namunani cho’zilishga sinash. elastiklik moduli e ni aniqlash mavzusidagi 1 - laboratoriya ishini bajarish bo’yicha uslubiy ko’rsatma 1 - laboratoriya ishi kam uglerodli po’lat namunani cho’zilishga sinash. elastiklik moduli e ni aniqlash ishdan maqsad. rlastik materialning cho’zilishiga qarshilik ko’rsatish hususiyati, hamda ularning mexanik xossalarini xarakterlovchi miqdorlar bilan tanishish. ro’lat materiali uchun elastiklik moduli e qiymatini aniqlash. nazariy ma’lumot. chozilishga sinash uchun bir necha materialdan maxsus namuna tayyorlanadi. turli laboratoriyalarda olingan natijalarni taqqoslash imkoniyatini yaratish uchun namunalar standart o’lchamli (gost 1497-61) bo’lishi kerak. bunday namunalar ko’ndalang kesimi doiraviy yoki to’ri to’rtburchakli ko’rinishida bo’lishi mumkin. namunaning ikki uchi sinov mashinasiga mahkamlash uchun maxsus shaklda tayyorlanadi (13-rasm). kuchlanishlar kontsentratsiyasi hosil bo’lmasligi uchun namunaning sinaladigan qismidan mahkamlanadigan qismigacha bo’lgan oraliq konussimon qilinadi. silindrsimon qismining uzunligi bo’ladi;=10 …

2 / 10

sipial sxemasi 14-rasm.1-silindr yuzasi; 2-nasos; 3-plunjer; 4-rama; 5, 6-namuna;7-manometr;8-ventil; 9-moy idish; 10-qo’zg’almas rama. cho’zilish diagrammasi har birmaterialning cho’zilish diagrammasi,ya’ni ta’sir qilayotgan f kuch bilan uning uzayishi orasidagi bog’lanish o’ziga xos bo’ladi.umaterialning tarkibiga va tayyorlanish texnologiyasiga bog’liq. bu diagramma kam uglerodli po’latga xosdir. bu diagrammani taxminan to’rtta zonaga ajratish mumkin. uning oa qismiga elastiklik zonasi deyiladi; bunda material guk qonuni ga bo’ysunadi. elastiklik zonasida absolyut cho’zilish juda kichik miqdor bo’ladi; agar oa to’gri chizig’ini o’z masshtabida chizilsa, u ordinata o’qidan juda kam og’adi. diagramma yaxshi ko’rinishi uchun masshtabga rioya qilinmagan holda chizilgan. diagrammaning bs qismiga oquvchanlik zonasi deyiladi. bu zonada kuch ortiqcha o’zgarmasa ham namunaning cho’zilishi davom etaveradi. bu zonada namunaning yaltiroq sirti xiralanib, uning o’qi bilan 450 burchak tuzuvchi darz chiziqlari hosil bo’ladi. bu chiziqlarni chernov-lyuders chiziqlari deyiladi. (d.k.chernov mashhur rus metallografi). cho’zilish diagrammasining cd qismi mustahkamlanish zonasi deb ataladi. bu zona cho’zilish kuchi oshishi tufayli hosil bo’ladi. ammo kuch …

3 / 10

qilsak, f kuch bilan deformasiya orasidagi bog’lanish kl to’g’ri chizigi bilan tasvirlanadi; bu to’g’ri chiziq oa to’g’ri chizig’iga parallel bo’ladi. bu holda deformasiyaning bir qismi namunada saqlanib qoladi. elastik qismi esa yo’qolib ketadi. agar takror-takror yuklash oraliq davrida namunaga dam berilsa, materialning proportsionallik chegarasi yanada oshadi. biroq takroriy yuklash oqibatida hosil bo’lgan diagramma lkde ning oquvchanlik chizig’i bo’lmaydi; bu holda namuna birinchi marta yuklangandagi oquvchanlik chegarasidan bo’lgan g qabul qilinadi. takroriy yuklanishda materialning plastiklik hususiyatini kamaytirish hisobiga uning proportsionallik chegarasini oshirishga naklyor hodisasi deyiladi. naklyop hodisasi ko’p hollarda zararli hisoblanadi, chunki bunda material mo’rtlashib qoladi. metalda hosil bo’lgan bunday holni termik ishlash (yumshatish) yo’li bilan yo’qotish mumkin(16-rasm). 16-rasm. turli materiallarning cho’zilish diagrammalari. 1-cho’yan; 2-kam uglerodli po’lat; 3-mis; 4-sovuqlain prokatlangan po’lat; 5-bronza. metallning rlastik xarakteristikasi namuna yemirilgandan so’ng uning plastiklik xarakteristikasini aniqlovchi nisbiy qoldiq uzayish va ko’ndalang kesim yuzasining nisbiy qisqarishi aniqlanadi: bu erda, namunaning yemirilgandan keyingi uzunligi; -dastlabki uzunligi; a-dastlabki …

4 / 10

, -kamaytirish koeffisienti. kam uglerodli po’latlar uchun bu koeffisient oabcden diagramma yuzining ofgn to’g’ri to’rtburchakli yuziga nisbatini ifodalaydi. materialning statik qovushqoqligi hajm birligini uzish uchun sarflangan ish bilan aniqlanadi: bu erda, statik qovushoqlik ma’lum miqdorda metallning mustahkamligi va plastikligini ifodalaydi. haqiqiy cho’zilish diagrammasi 17-rasm.po’latning cho’zilish diagrammasi: 1-haqiqiy diagramma;2-shartli diagramma turli laboratoriyalarda olingan natijalarni taqqoslashga imkoniyat yaratish uchun diagrammasidan emas, diagrammasidan foydalanish qulay, chunki bunday diagramma namunaning geometirik o’lchamlariga bog’liq bo’lmaydi. uni qurish uchun f kuchni yuzaga absolyut uzayishni dastlabki uzunlik ga bo’lish kerak. ko’ndalang kesimning torayishi hisobga olinib qurilgan diagramma haqiqiy cho’zilish diagrammasi deyiladi(12-rasm). bu diagramma shartli ravishda, namunaning yemirilish paytidagi haqiqiy kuchlanishni topib quriladi. bu erda kuchning yemirilish paytidagi miqdori; bo’yinning yemirilgan joyidagi ko’ndalang kesim yuzi. haqiqiy qoldiq deformasiya ni hajmining o’zgarmaslik shartidan foydalanib topish mumkin. yemirilish zonasiga yaqin joyda olingan uzunlik birligidagi tajribagacha bo’lgan hajm , tajribadan so’nggi hajm esa bo’ladi. demak, bundan . e nuqtaning abtsissasi quyidagicha …

5 / 10

lari mexanika laboratoriyalarida bajariladi. sinov boshlashdan oldin 0,01 mm aniqlikdagi mikrometr yordamila namuna hisobiy uzunligining diametri d va uning uzunligi l ni o’lchanadi, shuningdek 0,1 mm aniqlikdagi shtangentsirkul vositasida namunada chuqur chiziqlar bilan belgilangan hisobiy uzunlik o’lchanadi. uning hisobiy uzunligida orasi 10 mm bo’lgan chiziqchalar (belgilar) chiziladi. o’lchangan namuna mashina tutqichlarida mahkamlanadi va to yemirilgunga qadar yuklanish sekin-asta oshiriladi va namuna cho’zilib boriladi. sinov 4-10 m/min deformasiya tezligida olib boriladi. tajribani diagramma apparati bo’lgan istalgan mexanik yoki gidravlik usulda ishlaydigan mashinada o’tkazish mumkin. mashina ishga tushgandan so’ng kuchni o’zgarishini ko’rsatib boruvchi strelkani e’tibor bilan kuzatib turish lozim. gidravlik usulda ishlaydigan mashinaning sxemasi 14-rasmda ko’rsatilgan. mashinaning ishchi silindri 1 ga nasos 2 yordamida bosim bilan moy haydaladi. moy nay orqali vanna 8 dan silindr 1 ga tushadi. plunjer 3 ko’tariladi. mashina f kuch bilan ∆l uzayish orasidagi bog’lanish diagrammasini chiza boshlaydi. plunjer 3 ga rama 4 mahkamlangan. rama 4 ni yuqori …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kam uglerodli polat materiallarining cho'zilishga sinash laboratoriya ishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi jizzax politexnika instituti. «qurilish materiallari va kimyoviy texnologiya» fakulteti «umumtexnika fanlari» kafedrasi qurilish mexanikasi («materiallar qarshiligi») fanidan kam uglerodli po’lat namunani cho’zilishga sinash. elastiklik moduli e ni aniqlash mavzusidagi 1 - laboratoriya ishini bajarish bo’yicha uslubiy ko’rsatma 1 - laboratoriya ishi kam uglerodli po’lat namunani cho’zilishga sinash. elastiklik moduli e ni aniqlash ishdan maqsad. rlastik materialning cho’zilishiga qarshilik ko’rsatish hususiyati, hamda ularning mexanik xossalarini xarakterlovchi miqdorlar bilan tanishish. ro’lat materiali uchun elastiklik moduli e qiymatini aniqlash. nazariy ma’lumot. chozilishga sinash uchun bir necha materialdan maxsus ...

This file contains 10 pages in DOCX format (1.3 MB). To download "kam uglerodli polat materiallarining cho'zilishga sinash laboratoriya ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: kam uglerodli polat materiallar… DOCX 10 pages Free download Telegram