axborot xavfsizligini ta’minlash usullari

DOC 19 pages 309.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 309.0 KB

File type DOC

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

mavzu: axborot xavfsizligini ta’minlash usullari reja: 1. axborot xavfsizligi tushunchasi va zaruriyati. 2. raqamli iqtisodiyotda axborot xavfsizligini ta’minlash usullari. 3. axborotni himoyalashning kriptografik usullaridan foydalanish. 4. tarmoqdagi axborot xavfsizligiga tahdidlarning oldini olish usullari. tayanch so’z va atamalar axborot xavfsizligi tushunchasi va zaruriyati. nazariy qism umumjahon axborot globallashuvi jarayonlari axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini nafaqat mamalakatlar iqtisodiyoti va boshqa sohalarida joriy etishni, balki axborot tizimlari xavfsizligini ta’minlashni ham taqazo etmoqda. kompyuter va axborot texnologiyalarining rivojlanishi, ularning hayotimiz har bir jabhasiga kirib borishi insonlarda axborotga bo‘lgan talabning ortishi hamda axborot muhimlik darajasining o‘sishiga olib kelmoqda. natijada, axborotni qo‘lga kiritish bo‘yicha xatti-harakatlar miqdori ortib bormoqda. kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi bilan parallel ravishda kompyuter tizim va tarmoqlari buzg‘unchi, yomon niyatli shaxslar qurboniga aylanmoqda. qasddan qilingan bunday tahdidlardan tashqari, bilmasdan qilingan (yo‘l qoyilgan) xatti-harakat (xatolik)lar ham kerakli ma’lumotning yo‘qolishi, buzilishiga sabab bo‘lmoqda. bugungi kunda insonlar barcha xatti-harakatlari kompyuter texnologiyalari bilan chambarchas bog‘liqligi sababli ham biz har doim axborot xavfsizligi …

2 / 19

sh; 3) ikkala bosqichni tekshirish maqsadida tajribada xavfni amalga oshirish va xavf zararini baholash. o‘zbekiston respublikasining 2002-yil 12-dekabrdagi №439-ii sonli “axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to‘g‘risida”gi qonunida axborot xavfsizligi axborot borasidagi xavfsizlik deb belgilangan va u axborot sohasida shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarining himoyalanganlik holatini anglatishi ta’kidlangan. bunday nojo‘ya ta’sirlar axborot sohasidagi munosabatlarga, jumladan, axborot egalari, uning foydalanuvchilari hamda axborotni muhofaza qilishni qo‘llab-quvvatlovchi infrastrukturaga jiddiy zarar yetkazishi mumkin. bundan bir necha yil avval xavf faqat maxfiy (konfidensial) xabar va hujjatlarni o‘g‘irlash yoki nusxa olishdangina iborat bo‘lgan bo‘lsa, hozirgi zamonaviy xavf esa kompyuter ma’lumotlari to‘plami, elektron ma’lumotlar, elektron resurslardan ularning egasidan ruxsat so‘ramasdan foydalanishni tashkil etmoqda. bulardan tashqari, bu harakatlardan moddiy foyda olishga intilish ham rivojlanib bormoqda. axborot xavfsizligi — ma’lumotlarning buzililishi, o’zgartirilishi yoki yo’qotilishiga sabab bo’luvchi har qanday xatti-harakatlardan axborotlarni himoya qilish va axborot foydalanuvchilariga yetkazilishi mumkin bo’lgan zararning oldini olish. axborot xavfsizligiga: · axborotni o‘g‘irlash; · axborot mazmunini buzish; …

3 / 19

a foydalanishingiz, shu bilan internetda ishlash qoidalariga to‘liq amal qilishingiz kerak bo‘ladi. axborot xavfsizligini ta’minlash – foydalanuvchi axborotlarini himoyalashga qo‘yilgan me’yor va talablarning bajarilishi. axborotlarni muhofaza qilish – axborot xavfsizligini, ya’ni ma’lumotlarni o‘g‘irlash, yo‘qotish, soxtalashtirish, qalbakilashtirsh, ulardan ruxsatsiz foydalanish va ko‘paytirishning oldini olishni ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlar majmuasi. amaliyotda axborotni muhofaza qilish axborotlarni kiritish, saqlash, tahrirlash va uzatish jarayonida foydalaniladigan ma’lumotlar maxfiyligi, yaxlitligi va mavjudligi ta’minlash bilan izohlanadi. axborot xavfsizligini ta’minlovchi har bir element (har qanday xavfsizlik nazorati) birgalikda cia triad deb nomlanuvchi maxfiylik (confidentiality), yaxlitlik (integrity) va mavjudlik (availability) shartlaridan biriga yoki bir nechtasiga erishish uchun ishlab chiqilishi lozim. maxfiylik choralari ma’lumotlarning ruxsatsiz oshkor qilinishidan himoya qilishga mo‘ljallangan. shaxsiy ma’lumotlar maxfiyligi, ularni faqat ish vazifalarini bajarish uchun ushbu ma’lumotlarga muhtoj shaxslargina ko‘rishi yoki olishining ta’minlanishi maxfiylik prinsipining asosiy maqsadi sanaladi. axborotning maxfiyligi (konfidensialligi – ruxsatsiz o‘qishning mumkin emasligi). maxfiy yoki sirli axborotning taqdim etilishi, oshkor bo‘lishi yoki unga murojaat qilinishi …

4 / 19

rtirishlar (masalan, qo‘shish, o‘chirish yoki o‘zgartirish)dan himoya qilish uchun mo‘ljallangan. axborotning yaxlitligi ma’lumotni uzatish davomida unga o‘zgartirish kiritilgan yoki kiritilmaganligi bilan aniqlanadi. ya’ni ma’lumot yomon niyatli (buzg‘unchi) shaxs tomonidan ataylab o‘zgartirilishi (almashtirish, o‘chirib tashlash) natijasida buzilishi mumkin. bunday xavf, ayniqsa, axborotni uzatish tizimlari, kompyuter tarmoqlari, radiotexnika tizimlari uchun dolzarbdir. masalan, elektron pochta xabarlari yoki boshqa elektron hujjatlar mazmunini o‘zgartirib yuborish. axborotning yaxlitligi (butunligi – ruxsatsiz yozishning mumkin emasligi) uning sifati va ishonchliligi buzilishiga, to‘liq yo‘qotilishiga yoki axborotning o‘zgarishiga yo‘naltirilgan ta’sirlar natijasida buziladi. mavjudlik choralari qo‘llab-quvvatlash tizimlari ishini himoya qilish, foydalanuvchilarga kerak bo‘lgan vaqt (yoki davr)da ma’lumotlarning to‘liq mavjudligini ta’minlashga mo‘ljallangan. qaror qabul qilish uchun zarur bo‘lgan vaqtda ma’lumotlarning ishlashini, ya’ni ulardan foydalanish mumkinligini ta’minlash mavjudlik prinsipining asosiy maqsadi sanaladi. masalan, kompyuterning buzilishi yoki internet orqali zararli dasturlarning ommaviy hujumga uchrashi natijasida veb-sayt foydalanuvchilari so‘rovlarga javob berilmasligi yoki axborotlardan istalgan vaqtda foydalanish imkoniyatining mavjud bo‘lmasligi. deylik, 1-foydalanuvchi tizimning qaysidir xizmatidan foydalanish …

5 / 19

vazifalari)ni bajarish vaqtidagina mavjud bo‘lishi, unga ruxsatsiz kirishdan himoyalangan bo‘lishi kerak. bunday holat maxfiylik xususiyatiga rioya qilishga misol bo‘la oladi. topshiriqlarni bajarish vaqtida xodim tashkilot maxfiy ma’lumotlariga murojaat qilishi zarurati tug‘iladi. topshiriq o‘z vaqtida bajarilishi, kompaniya ma’lumot ustida yana qayta ishlashni davom ettira olishi uchun xodim maxfiy ma’lumotga o‘sha paytning o‘zida tez (onlayn) va oson kirishi, undan foydalana olishi ta’minlangan bo‘lishi kerak. buni mavjudlik xususiyatining ta’minlanishiga misol tariqasida ko‘rsatish mumkin. ko‘pincha tashkilotlar biznes qarorlarni qabul qilish yoki investitsiyalarga ta’sir etuvchi hisob-kitoblarni amalga oshirishda maxfiy ma’lumotlardan foydalanadi. bunday vaqtlarda to‘g‘ri, aniq hisob-kitob va natijalarga asoslangan ma’lumotlarga tayanib qaror qabul qilish juda muhim sanaladi. ma’lumotlar o‘zgartirilmaganligi uchun hisob-kitoblarni amalga oshirish va qarorlarni qabul qilishda ularga ishonchni ta’minlash yaxlitlik xususiyatiga mos keladi. ushbu 3 ta xususiyat axborotni himoyalashning asosiy tashkil etuvchilari sanaladi. axborotni himoyalash deganda, asosan, shu uchta xususiyatni ta’minlash tushuniladi. ammo ular to‘liq bajarilishi uchun bir nechta ishlarni bajarish talab etiladi. boshqacha …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborot xavfsizligini ta’minlash usullari"

mavzu: axborot xavfsizligini ta’minlash usullari reja: 1. axborot xavfsizligi tushunchasi va zaruriyati. 2. raqamli iqtisodiyotda axborot xavfsizligini ta’minlash usullari. 3. axborotni himoyalashning kriptografik usullaridan foydalanish. 4. tarmoqdagi axborot xavfsizligiga tahdidlarning oldini olish usullari. tayanch so’z va atamalar axborot xavfsizligi tushunchasi va zaruriyati. nazariy qism umumjahon axborot globallashuvi jarayonlari axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini nafaqat mamalakatlar iqtisodiyoti va boshqa sohalarida joriy etishni, balki axborot tizimlari xavfsizligini ta’minlashni ham taqazo etmoqda. kompyuter va axborot texnologiyalarining rivojlanishi, ularning hayotimiz har bir jabhasiga kirib borishi insonlarda axborotga bo‘lgan talabning ortishi hamda axborot muhimlik d...

This file contains 19 pages in DOC format (309.0 KB). To download "axborot xavfsizligini ta’minlash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: axborot xavfsizligini ta’minlas… DOC 19 pages Free download Telegram