mustaqillik yillarida iqtisodiy o‘sish: omillari, muammolari va istiqbollari

DOC 12 pages 534.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 534.5 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

16. mustaqillik yillarida iqtisodiy o‘sish: omillari, muammolari va istiqbollari 16.1 o‘zbekistonda mustaqillik yillarida iqtisodiy o‘sish omillari. o‘zbekiston mdh mamlakatlari ichida birinchilar qatorida iqtisodiy o‘sish fazasiga o‘tdi, 2001 yilning o‘zidayoq yaim bo‘yicha islohotdan oldingi darajadagi hajmiga erishdi. 2002 yildagi natijalar esa oldingi yildagi natijani mustahkamladi. statistik ma’lumotlarga ko‘ra yaim 4,2 foizga oshdi, iste’mol tovarlari narxi indeksi 1,6 foizgacha qisqardi. shu bilan bir qatorda iqtisodiy o‘sishga ta’sir etuvchi barcha muammolar ham yechilmagan. ular eksport dinamikasining nostabil formasida, inflyasiya darajasida, investitsiya jarayonlariga bank sektorining faol bo‘lmagan ta’sirida, investitsiya, energetika va boshqa resurslardan u darajada samarasiz foydalanishda aks etadi. iqtisodiy rivojlanish bosqichlari. o‘zbekistonda bozor iqtisodiyotiga o‘tish jarayonlarining makroiqtisodiy dinamikaga ta’sirini tahlil qilish o‘tish jarayonidagi milliy iqtisodiyotini rivojlanishni 3 bosqichini ajratib ko‘rsatadi. birinchi bosqich: bozor asoslarini yaratish va bozor iqtisodiyoti ga o‘tish (1991-yildan, 1996-yil oxiriga qadar) o‘zbekistonda boshqa sharqiy evropa va mdh mamlakatlaridan farqli ravishda iqtisodiy islohotlarning bosqichma-bosqich ishlab chiqarish xarakter va ijtimoiy-siyosiy barqarorlikni ta’minlanishi …

2 / 12

abul qilinishini ko‘rsatish mumkin. shu bilan bir vaqtning o‘zida narxlar erkinlashuvi, uy-joy fondining va kichik korxonalarni xususiylashtirish jarayoni amalga oshirildi. lekin shu bilan bir qatorda islohotlarga yakunlanish jarayoni etib kelmadi. masalan: narxni erkinlashuvi alohida iste’mol tovarlari uchungina joriy qilindi. import uchun tariflar yo‘q qilingani bilan tashqi savdo qattiq nazorat ustida edi. yirik va o‘rta korxonalarni aksionerlik jamiyatlariga aylantirish mulkka bo‘lgan munosabatlarni o‘zgarishiga olib keldi, lekin amalda davlat bu korxonalarni ega sifatida qolaverdi. davlat buyurtmasi tizimi orqali davlat paxta va bug‘doy uchun narxni belgiladi. davlat nazorati faqatgina narxni tashkil etishdagina emas, balki kreditlarni taqsimlashda, valyutani tartibga solishda saqlanib qolindi. narx erkinlashuvi natijasida esa iste’mol tovarlari narxi oshdi, o‘rtacha oylik o‘sish hajmi 1992-1993 yillar ichida 19-21% ni tashkil etdi. joriy schyot taqchilligi 10 % doirasida bo‘ldi va uni moliyalashtirish tashqi qarz va majburiyatlarni yig‘ilishi asosida bo‘ldi. tashqi qarz darajasi islohotlarni oldingi ikki yili mobaynida 20 % ga oshdi. islohotlarni jadallashuviga o‘zbekiston milliy …

3 / 12

l qildi, valyuta kursi orasidagi farq 1994-yil boshida 7,5 marttadan 1995-yilda 1,1 marttagacha qiqsqardi. 1995-yilda joriy operatsiyalar schyoti taqchilligi yaimga nisbatan 0,2 % ni tashkil etdi, yaimning qisqarishi hajmi 1994-yilda 4,2 % ga, 1995-yilda 0,9 % ga, 1996-yil birinchi yarim yilligida yaim o‘sishi ko‘zga tashlanib, u 1,7 % ni tashkil etdi. halqaro tashkilotlar tomonidan o‘zbekistonga nisbatan ishonch oshdi. 1995-yil yanvaridan boshlab xvf tomonidan moddiy qo‘llab-quvvatlashib, tarkibiy o‘zgarishlarni amalga oshirdi. mdh davlatlari ichida o‘zbekistonda birinchilar qatorida ishlab chiqarish pasayishidan 1996-yildan boshlab o‘sishga erishildi. bozor iqtisodiyotiga o‘tishning dastlabki besh yilida o‘zbekistonda eng kam 16,5% ishlab chiqarish pasayishi (mdh bo‘yicha 38,5%, rossiyada - 30%, 32,7% qozoqistonda 29%ni tashkil etgan) erishdi. o‘tish jarayonida o‘zbekistonda belarussiya va ukrainadan farqli ravishda ortiqcha sanoat quvvatiga ega bo‘lmagan. bu yerda asosiy o‘rinni mavjud rivojlangan yoqilg‘i-energetika kompleksi va boy tabiiy-xomashyo resurslarga ega bo‘lganligi, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini eksportga yo‘nalganligini egalladi. bozor islohotlarining o‘zbekistondagi yana bir xususiyati shundaki, iqtisodiy javhalarda davlatning …

4 / 12

nishiga to‘sqinlik qilgan. ikkinchi bosqich: valyuta bozorini tartibga solish (1996-yil oxiridan 2000-yil oxirigacha) iqtisodiy islohotlarni tempini pasayishiga 1996-yildagi paxta hosilini pasayishi va o‘zbekiston eksportidagi oltin va boshqa tovarlarga jahon narxlarini pasayganligi sabab bo‘ldi. o‘zbekiston 1996-yil iv-choragidan boshlab almashuv kursi va valyuta operatsiyalarining qattiq administrativ tartibga solishga o‘tdi. kurs tafovuti tez oshdi va bu bozor indikatorlarining asosiysi hisoblanadi. 1997-yilga kelib monyetar siyosat ancha yumshadi, bank tizimi soliq siyosatida xususiylashtirishda ilgarigi siljishlar ko‘zga tashlandi. islohotlarning huquqiy bazasi kengaydi, oliy majlis tabiiy monopoliyalar, bankrotlik, yer kodeksi qabul qilindi. belarning bari natijasida makroiqtisodiy barqarorlikka olib keldi. o‘rtacha iste’mol tovarlari indeksi 28 % gacha pasaydi, yaim surati o‘sdi. lekin so‘mning oshirilgan almashuv kursi eksportning pasayishiga sabab bo‘ldi. kechiktirilgan qarzlar oshdi, tashqi qarz oshishi tendensiyasi va rezervlar qisqardi. uchinchi bosqich: islohotlarning jonlanishi va iqtisodiyotni erkinlashuvi (2001-yildan) bu bosqich ishlab chiqarish aniq bosilgan qadamlar bilan ajralib turadi, ya’ni valyuta bozori erkinlashuvi va soliq jarayonlarining bir oz susayganligi …

5 / 12

kasiga bog‘lanmay iste’mol narxlari darajasiga ham ta’sir ko‘rsatgan.(16.2.1-rasm) shuningdek byudjet daromad va xarajat qismiga oshguncha olib kelgan. (16.2.2-rasm). davlat byudjetining oxiri to‘rt yilda 1-foizdan oshmagan. bank sektori va to‘lovning mustahkamlanishiga doir chora-tadbirlar ikki-uch yil ichida o‘zining ijobiy natijasini berdi. agar 1996-yil o‘rtalarida kechiktirilgan debitor-kreditor qarzlari umumiy darajasi yaimning 35% 1998-yilda –25%, 1999-yilda 4-kvartalida 2-3% va 2001-yilda 1-05%dan oshmagan. 16.2.2 - rasm. 1995-2002 yillarda o‘zbekistonda davlat byudjeti taqchilligi o‘zbekistonda ikkinchi bosqichdagi iqtisodiy transformatsiya (1996-yil oxiri-2000-yil oxiri) faqatgina eksport hajmini qisqarishi emas (1996-yilda 4,6mlrd dollar, 2000-yilda 3,3mlrd dol.), balki yalpi jamg‘arma hajmi ham qisqargan. yaimda ular qismi 27% dan 1995-yilda 19-20%ga 2000-2001-yilda pasaygan. jamg‘armalar qisqarishiga iqtisodiyotning real sektori o‘z ulushini qo‘shgan. jamg‘armalar keskin qisqargan: yaimga nisbatan 19,7% dan 5,1%ga yoki, 12,6 punktga qisqarishi, real sektor korxonalarining moliyaviy nobarqarorlikda o‘z aksini topdi. bu tendensiyalarning pasayishining salbiy jihatlari bu investitsion faoliyatni pasayganligidir. oxirgi to‘rt yil ichida asosiy fondlar investitsiya hajmi ichki jamg‘armalar hajmidagi siljishiga …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqillik yillarida iqtisodiy o‘sish: omillari, muammolari va istiqbollari"

16. mustaqillik yillarida iqtisodiy o‘sish: omillari, muammolari va istiqbollari 16.1 o‘zbekistonda mustaqillik yillarida iqtisodiy o‘sish omillari. o‘zbekiston mdh mamlakatlari ichida birinchilar qatorida iqtisodiy o‘sish fazasiga o‘tdi, 2001 yilning o‘zidayoq yaim bo‘yicha islohotdan oldingi darajadagi hajmiga erishdi. 2002 yildagi natijalar esa oldingi yildagi natijani mustahkamladi. statistik ma’lumotlarga ko‘ra yaim 4,2 foizga oshdi, iste’mol tovarlari narxi indeksi 1,6 foizgacha qisqardi. shu bilan bir qatorda iqtisodiy o‘sishga ta’sir etuvchi barcha muammolar ham yechilmagan. ular eksport dinamikasining nostabil formasida, inflyasiya darajasida, investitsiya jarayonlariga bank sektorining faol bo‘lmagan ta’sirida, investitsiya, energetika va boshqa resurslardan u darajada samarasiz ...

This file contains 12 pages in DOC format (534.5 KB). To download "mustaqillik yillarida iqtisodiy o‘sish: omillari, muammolari va istiqbollari", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqillik yillarida iqtisodiy… DOC 12 pages Free download Telegram