iqtisodiy o‘sish va rivojlanish

DOCX 16 pages 90.4 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.4 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: iqtisodiy o‘sish va rivojlanish. reja: 1. iqtisodiy o‘sishning mazmuni, turlari va ko‘rsatkichlari. 2. iqtisodiy o‘sishning omillari. 3. iqtisodiy o‘sish modellari. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati: 1.iqtisodiy o‘sishning mazmuni, turlari va ko‘rsatkichlari. jamiyatning iqtisodiy rivojlanishi juda serqirra jarayon bo‘lib, u o‘z ichiga iqtisodiy o‘sish, iqtisodiyotdagi tarkibiy o‘zgarishlar, aholi hayotining sifati va shart-sharoitlarining takomillashuvini oladi. u hech qachon bir tekis, yuqorilab boruvchi chiziq bo‘yicha ro‘y bermaydi. iqtisodiy rivojlanish o‘z ichiga yuksalish va inqiroz davrlarini, iqtisodiyotdagi miqdor va sifat o‘zgarishlarni, ijobiy va salbiy tomonlarni olib notekis boradi. milliy iqtisodiyotda iqtisodiy rivojlanish qiyin aniqlanadigan jarayon bo‘lganligi sababli, uning mezonlaridan biri bo‘lgan iqtisodiy o‘sish ko‘proq tahlil qilinadi. iqtisodiy o‘sish iqtisodiy rivojlanishning tarkibiy qismi bo‘lib, o‘z ifodasini real yaim hajmining oshishi hamda aholi jon boshiga nisbatan ko‘payishida topadi. iqtisodiy o‘sishga tarixiy jihatdan yondoshilganda, u bir xil sur’atlarda va bir tekis bormaydi. tarixda iqtisodiy o‘sish sur’atlarining jadallashish, jiddiy pasayish va hatto qisqarish davrlari ma’lum. agar katta tarixiy …

2 / 16

ishi lozim»[footnoteref:1]1. shunday ekan, iqtisodiy o‘sish bevosita yalpi ichki mahsulot miqdorining mutloq va aholi jon boshiga hamda iqtisodiy resurs xarajatlari birligi hisobiga ko‘payishi hamda sifatining yaxshilanishida va tarkibining takomillashuvida ifodalanadi. [1: 1 каримов и.а. ватан равнақи учун ҳар биримиз масъулмиз. «халқ сўзи», 2001 йил 17 февраль. №37.] iqtisodiy o‘sishni yaim mutloq hajmining ortishi orqali yoki aholi jon boshiga real yaim miqdorining ortishi orqali o‘lchash buning qanday maqsadda amalga oshirilayotganiga bog‘liq bo‘ladi. odatda biron-bir mamlakat iqtisodiy o‘sishini yaim mutloq hajmining ortishi orqali o‘lchash uning iqtisodiy salohiyatini baholashda, aholi jon boshiga real yaim miqdorining ortishi orqali o‘lchash esa mamlakatdagi turmush darajasini taqqoslashda qo‘llaniladi. shunga ko‘ra, iqtisodiy o‘sishning barcha tavsifi yillik o‘sish sur’atlarining foizdagi o‘lchovida to‘liq o‘z ifodasini topadi: , bu erda: o‘s – iqtisodiy o‘sish sur’ati, foizda; yaimbazis davr – taqqoslanayotgan davr (yil)dagi real yaim hajmi; yaimjoriy davr – joriy davr (yil)dagi real yaim hajmi. mamlakatimizda keyingi yillar davomida yaimning o‘sish sur’ati …

3 / 16

odiy o‘sish natijasida ishlab chiqarilgan ijtimoiy mahsulot miqdori ortadi, bu esa aholi turmush farovonligini oshishiga olib keladi. iqtisodiyot mavjud ehtiyojlarni yanada to‘laroq qondirish imkoniga ega bo‘ladi. iqtisodiy o‘sishning ahamiyati to‘g‘risida gapirilganda uning darajasini ham e’tiborda tutish lozim. iqtisodiy o‘sish sur’atlarining ahamiyatlilik darajasi turli mamlakatlar real yaimning hajmidan kelib chiqqan holda farqlanadi. real yaim hajmi nisbatan kichik bo‘lgan mamlakatlar uchun 8-10% darajasidagi iqtisodiy o‘sish sur’ati me’yordagi holat sanalishi, real yaim hajmi juda katta bo‘lgan mamlakatlar uchun 2-3% darajasidagi iqtisodiy o‘sish sur’ati esa ahamiyatli ko‘rsatkich hisoblanishi mumkin. iqtisodiy o‘sish sur’atining ahamiyatini iqtisodchilar tomonidan qo‘llaniluvchi «70 qoidasi» yordamida ham ochib berish mumkin. ijtimoiy mahsulotning o‘sish sur’ati bilan ishlab chiqarish omillari miqdorining o‘zgarishi o‘rtasidagi nisbat iqtisodiy o‘sishning ekstensiv yoki intensiv turlarini belgilab beradi. ekstensiv iqtisodiy o‘sishga ishlab chiqarishning avvalgi texnikaviy asosi saqlanib qolgan holda ishlab chiqarish omillari miqdorining ko‘payishi tufayli erishiladi. aytaylik, mahsulot ishlab chiqarishni ikki hissa ko‘paytirish uchun mavjud korxona bilan bir qatorda …

4 / 16

maraning, pirovard mahsulot miqdorining o‘sishida, mahsulot sifatining oshishida o‘z ifodasini topadi. bunda mahsulot ishlab chiqarishni ikki hissa oshirish uchun mavjud korxonaga teng bo‘lgan yana bir korxona qurishga hojat yo‘q. bu natijaga ishlab turgan korxonani rekonstruksiya qilish va texnika bilan qayta qurollantirish, mavjud resurslardan yaxshiroq foydalanish hisobiga erishish mumkin. real hayotda ekstensiv va intensiv omillar sof holda, alohida-alohida mavjud bo‘lmaydi, balki muayyan uyg‘unlikda, bir-biri bilan qo‘shilgan tarzda bo‘ladi. shu sababli ko‘proq ustuvor ekstensiv va ustuvor intensiv iqtisodiy o‘sish turlari haqida so‘z yuritiladi. iqtisodiy o‘sish murakkab va ko‘p qirrali jarayondir. shu sababli uni baholash uchun qandaydir bitta ko‘rsatkich kifoya qilmaydi, muayyan ko‘rsatkichlar tizimi talab qilinadi. bu ko‘rsatkichlar tizimida naflilik (moddiy-ashyoviy) va qiymat ifodasidagi ko‘rsatkichlar farqlanadi. iqtisodiy o‘sishning naflilik (moddiy-ashyoviy) ko‘rsatkichlari ancha aniq natija beradi, (chunki ular inflyasiya ta’siriga berilmaydi), biroq ularni universal holda qo‘llab bo‘lmaydi (iqtisodiy o‘sish sur’atlarini hisoblashda har xil ne’matlar ishlab chiqarishni umumiy ko‘rsatkichga keltirish qiyin). qiymat ko‘rsatkichlar keng qo‘llaniladi, …

5 / 16

i aniqlashda har uchala ko‘rsatkichdan ham foydalanish mumkin, lekin ularning ahamiyati turlicha bo‘ladi. masalan, agar diqqat markazida iqtisodiy salohiyat muammosi tursa, birinchi ko‘rsatkichdan foydalanish ko‘proq mos keladi. alohida mamlakat va mintaqalardagi aholining turmush darajasini taqqoslashda, ko‘proq ikkinchi ko‘rsatkichdan foydalaniladi. iqtisodiy samaradorlikni baholashda uchinchi ko‘rsatkichga ustuvorlik beriladi. iqtisodiy o‘sishning alohida tomonlarini tavsiflovchi ko‘rsatkichlari ham mavjud bo‘lib, ulardan asosiylari ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojlanish darajasi, mehnat unumdorligining o‘sishi va ish vaqtini tejash, shaxsiy daromad va foyda massasi, milliy iqtisodiyotning tarmoq tuzilishi kabilar hisoblanadi. ishlab chiqaruvchi kuchlar darajasi quyidagi ko‘rsatkichlar bilan tavsiflanadi: a) ishlab chiqarish vositalarining rivojlanganlik darajasi; b) xodimning malakasi va tayyorgarlik darajasi; v) ishlab chiqarishning moddiy va shaxsiy omili o‘rtasidagi nisbat; g) mehnat taqsimoti, ishlab chiqarishning tashkil etilishi, ixtisoslashtirilishi va kooperatsiyasi. iqtisodiy o‘sishning jahon amaliyotida keng qo‘llaniladigan boshqa ko‘rsatkichi iqtisodiyotning tarmoq tuzilishi hisoblanadi. u tarmoqlar bo‘yicha hisoblab chiqilgan yaim (yaim) ko‘rsatkichi asosida tahlil qilinadi. bunda iqtisodiyotning yirik sohalari, moddiy va nomoddiy ishlab …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy o‘sish va rivojlanish"

mavzu: iqtisodiy o‘sish va rivojlanish. reja: 1. iqtisodiy o‘sishning mazmuni, turlari va ko‘rsatkichlari. 2. iqtisodiy o‘sishning omillari. 3. iqtisodiy o‘sish modellari. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati: 1.iqtisodiy o‘sishning mazmuni, turlari va ko‘rsatkichlari. jamiyatning iqtisodiy rivojlanishi juda serqirra jarayon bo‘lib, u o‘z ichiga iqtisodiy o‘sish, iqtisodiyotdagi tarkibiy o‘zgarishlar, aholi hayotining sifati va shart-sharoitlarining takomillashuvini oladi. u hech qachon bir tekis, yuqorilab boruvchi chiziq bo‘yicha ro‘y bermaydi. iqtisodiy rivojlanish o‘z ichiga yuksalish va inqiroz davrlarini, iqtisodiyotdagi miqdor va sifat o‘zgarishlarni, ijobiy va salbiy tomonlarni olib notekis boradi. milliy iqtisodiyotda iqtisodiy rivojlanish qiyin aniqlanadigan jarayon bo‘lgan...

This file contains 16 pages in DOCX format (90.4 KB). To download "iqtisodiy o‘sish va rivojlanish", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy o‘sish va rivojlanish DOCX 16 pages Free download Telegram