axlokiy madaniyat va qadriyatlar

DOC 4 pages 40.5 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.5 KB

File type DOC

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

15-mavzu. axloqiy madaniyat va qadriyatlar reja: 1. “madaniyat” tushunchasining mazmuni. 2. axloqiy madaniyatning o'ziga xos xususiyatlari. 3. aksiologiya fani. “qadriyat” kategoriyasi. 1. madaniyat so'zi arabcha «madina» va «iyat» so'z yasovchi qo'shimchasining qo'shilishidan tarkib topgan bo'lib, aynan «shaharga oid» degan ma'noni anglatadi. lekin bu so'z kirib borgan boshqa xalqlar tillarida, shu jumladan, o'zbek tilida ham, shaharlar ilm-fan, ma'rifat o'chog'i bo'lib kelganligi ta'sirida bo'lsa kerak u ma'rifatlilik, bilimlilik, tarbiya ko'rganlik ma'nolarida ishlatila boshlangan. ko'pgina xalqlarda madaniyat tushunchasi o'rnida lotin tilidan qabul qilingan “cultura” atamasi ishlatiladi. “cultura” deganda dastlab tabiat ob'ektlarining inson mehnat faoliyatining natijasida o'zgarishi, boshqacha aytganda parvarish qilish, ishlov berish, dehqonchilik bilan shug'ullanish tushunilgan. bu atamani yuqoridagi ma'noda ishlatish hozir ham uchraydi. masalan, rus tilidagi «agrokultura» so'zida ana shunday mazmun ifodalanadi. xix asr o'rtalaridagina madaniyat tushunchasi kengroq ma'noda - inson faoliyati natijasida yuzaga kelgan barcha narsalarga nisbatan ishlatila boshlandi. bunday holatda madaniyat tushunchasi inson tomonidan yaratilgan, bokira tabiat ustiga qurilgan «ikkinchi …

2 / 4

atijasida yaratilgan moddiy va ma'naviy qadriyatlar. madaniyatning yaratuvchisi ham, tashuvchisi ham, o'zgartiruvchisi ham insondir, aniqrog'i insondagi ijodiy, kreativlik xususiyati tufayli madaniyat ko'rinishlari yaratiladi. madaniyat sub'ekti (sohibi) sifatida alohida olingan shaxs, ijtimoiy guruh (sinf, qatlam), jamiyat, insoniyat hamjamiyati, millat, elat kabi sotsial birliklar namoyon bo'ladi. eng umumiy ma'noda madaniyatning ikki yirik shakli bor: moddiy va ma'naviy. moddiy madaniyat ko'rinishlari – bu inson mehnati orqali yaratilgan, ezgu va bunyodkor maqsadlarga xizmat qiladigan barcha moddiy buyum, ashyo va narsalardir. ma'naviy madaniyat esa bir qancha shakllarda namoyon bo'ladi: axloqiy, estetik, huquqiy, ekologik, siyosiy, iqtisodiy va h.k. 2. ma'naviy madaniyat o'z mohiyatiga ko'ra ma'naviy ishlab chiqarish, ijtimoiy ong shakllarining rivojlanishi bilan bog'liq bo'lgan faoliyatning barcha sohalarini qamrab oladi. har xil tasavvurlar va g'oyalar, ta'limotlar, ilmiy bilimlar, san'at asarlari va axloqiy normalar kabi ma'naviy madaniyatning turli shakllari ana shunday faoliyat natijasidir. ular o'z-o'zidan paydo bo'lmaydi, balki taraqqiyotning ma'lum bir bosqichida turgan va o'zaro ma'lum bir munosabatlarga …

3 / 4

hisoblanadi. axloqiy madaniyat ma'naviy madaniyatning boshqa shakllari kabi murakkab tuzilishga ega. u o'z ichiga axloqiy qoidalar, tamoyillar, qadriyatlar haqidagi tasavvurlarni, ya'ni axloqiy ongni, ularni ro'yobga chiqarish, singdirish, himoya qilish bilan bog'liq faoliyat va munosabatlarni qamrab oladi. codda qilib aytganda, axloqiy madaniyat deganda, mavjud axloqiy me'yorlarni o'zlashtirish va rioya qilish darajasi tushuniladi. axloqiy faoliyat axloqiy bilimlarni egallash, rioya etish, himoya qilish, singdirish kabi jarayonlarni qamrab oladi. axloqiy faoliyatda axloqiy ong namoyon bo'ladi. so'z va xatti-harakatlar birligida axloqiy madaniyat o'zini yorqin namoyon qiladi. inson so'zda bir narsani qayd etib, amaliyotda o'zi unga rioya qilmasligi, xushmuomalalik, tavoze ortida g'arazli manfaatlar yotishidek holatlar axloqiy madaniyatda mazmun va shakl birligi, ular o'rtasidagi uyg'unlik alohida ahamiyat kasb etishini ko'rsatadi. axloqiy munosabatlar axloqiy faoliyat jarayonida kishilar o'rtasida tarkib topadigan o'zaro bog'liqlik va aloqadorlikni ifodalaydi. bunda, insonning jamiyatga, boshqa kishilarga va o'z-o'ziga munosabati uning axloqining indikatori sifatida chiqadi. axloqiy madaniyat me'yoriylikning kuchliligi bilan ajralib turishini va shu ma'noda …

4 / 4

y madaniyatining shaxslar, individlar axloqiy madaniyati orqali mavjudligi ularning o'zaro bir-birini taqozo etishini ko'rsatadi. shaxs axloqiy madaniyatining shakllanishida kasb-kori, u yashayotgan milliy-madaniy va diniy muhit, turmush tarzi, tortilgan munosabatlarning xarakteri ham muhim rol o'ynaydi. ular, ayni paytda, shaxs axloqiy madaniyati namoyon bo'ladigan o'ziga xos maydon ham hisoblanadi. shaxs axloqiy madaniyati shakllanishida tizimli va aniq maqsadga yo'naltirilgan tarbiyaning o'rni va ahamiyati beqiyosdir. axloq hamisha konkret-tarixiy mazmunga ega bo'ladi. bu sohibi –sub'ektiga ko'ra farqlanuvchi shaxs, ijtimoiy guruh, millat, jamiyat axloqiy madaniyatiga ham birdek daxldordir. shu ma'noda, har bir davrning o'z axloqi bor, deyish mumkin. zero, o'zgarib borayotgan ijtimoiy munosabatlar unga mos bo'lgan axloq normalarini talab qiladi. shuning uchun ham, bir axloqiy qadriyatlar tizimida tabiiy hisoblangan hodisalar boshqa bir axloqiy munosabatlar doirasida noo'rin, g'ayritabiiy hisoblanishi, hattoki, yovvoyilik, deb baholanishi ham mumkin. ammo bu barcha davrlarda ham axloqsizlik deb baholangan hodisalar, xatti-harakatlar mavjudligini inkor etmaydi. shaxs sha'niga tajovuz qilish, haqoratomuz munosabatda bo'lish hamma davrlarda …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axlokiy madaniyat va qadriyatlar"

15-mavzu. axloqiy madaniyat va qadriyatlar reja: 1. “madaniyat” tushunchasining mazmuni. 2. axloqiy madaniyatning o'ziga xos xususiyatlari. 3. aksiologiya fani. “qadriyat” kategoriyasi. 1. madaniyat so'zi arabcha «madina» va «iyat» so'z yasovchi qo'shimchasining qo'shilishidan tarkib topgan bo'lib, aynan «shaharga oid» degan ma'noni anglatadi. lekin bu so'z kirib borgan boshqa xalqlar tillarida, shu jumladan, o'zbek tilida ham, shaharlar ilm-fan, ma'rifat o'chog'i bo'lib kelganligi ta'sirida bo'lsa kerak u ma'rifatlilik, bilimlilik, tarbiya ko'rganlik ma'nolarida ishlatila boshlangan. ko'pgina xalqlarda madaniyat tushunchasi o'rnida lotin tilidan qabul qilingan “cultura” atamasi ishlatiladi. “cultura” deganda dastlab tabiat ob'ektlarining inson mehnat faoliyatining natijasida o'zgarishi, b...

This file contains 4 pages in DOC format (40.5 KB). To download "axlokiy madaniyat va qadriyatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: axlokiy madaniyat va qadriyatlar DOC 4 pages Free download Telegram