allel bo‘lmagan genlarning o‘zaro ta’siri

DOC 6 pages 453.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 453.0 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu№ 10. allel bo‘lmagan genlarning o‘zaro ta’siri. 1-topshiriq. savollarga javob yozing. 1. allelmas genlarning o'zaro ta’siri shakllari haqida nimalarni bilasiz? ____________________________________________________________________________________________________________________________________ 3. epistaz haqida nimalarni bilasiz? ____________________________________________________________________________________________________________________________________ 4.„joylashish samarasi" haqidagi tushunchaga egasizmi? ____________________________________________________________________________________________________________________________________ 5. komplementarlik deganda nimani tushunasiz? unga misoliar keltiring. ____________________________________________________________________________________________________________________________________ 6. polimeriya nima? polimer genlar deb qanday genlarga aytiladi? ___________________________________________________________________________________________________________________________________ 7. pleyotropiyaning mohiyati nimada? irsiyatda u qanday ahamiyatga ega? ____________________________________________________________________________________________________________________________________ 2-topshiriq. quyidagi noallel genlarning o’zaro ta’sirida belgilarning ajralish nisbatlari qanday bo’ladi? № komplementarlik epistaz polimeriya 1 2 3 4 3-topshiriq. rasmda genlarning o’zaro ta’sirining qaysi biriga misol keltirilgan? 1. _____________________________________________________ 4-topshiriq. rasmda genlarning o’zaro ta’sirining qaysi biriga misol keltirilgan? 5-topshiriq. mavzuga doir masalalarni yeching. 1. odamda yaqindan ko'rish dominant belgi bo‘lib, turli darajada namoyon bo'ladi. bu belgi har xil autosomada joylashgan dominant genlarning komplementar ta’siri natijasidir. genotipda har ikkala dominant genlar uchrasa yaqindan ko’rishning yuqori darajasi, dominant genlardan faqat bittasi uchrasa belgi o‘rta daraja

2 / 6

da yuzaga chiqadi.ona yuqori darajada yaqindan ko‘radigan, ota esa normal ko‘rish qobiliyatiga ega bo‘lgan oilada ikki farzand tug‘ilgan: biri yuqori darajada, ikkinchisi o‘rta darajada yaqindan ko‘radi. ota-onalar va avlodlar genotipini aniqlang. _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 2. odam bo‘yi uzunligi bir necha juft allelmas genlar tomonidan nazorat qilinadi, bu genlar polimeriya tipida o‘zaro munosabatda bo‘ladilar. agar uch juft polimer genlarning hammasi retsessiv holatda genotipda uchrasa, bo‘y uzunligi 150 sm, hamma genlar dominant holatda bo‘lsa, 180 sm atrofida bo‘ladi. uchala juft genlar bo'yicha geterozigotali bo'lgan odam bo‘yinning uzunligini aniqlang. _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 3. odam terisining pigmentatsiyasi uchta allelmas dominant genlar tomonidan belgilanadi. dominant genlar genotipda qancha ko‘p uchrasa teri rangi shuncha qora bo'ladi. negrlarda genotip a1a1a2a2a3a3, oq tanlilarda esa a1a1a2a2 a3a3 bo‘ladi. negr va oq tanlilar avlodi mulatlar deyiladi.agar ikkita mulatning nikohidan oq tanli bola tug‘ilgan bo‘lsa, hamma oila a’zolarining genotipini aniqlang. _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ allelmas genlarning o‘zaro ta’siri. 1. komplementarlik. tabiatda keng tarqalgan ikki yoki undan ortiq allelmas …

3 / 6

a taalluqli belgini yuzaga chiqaradi. masalan, odamning normal eshitish qobiliyati d va e allelmas dominant genlarning o‘zaro ta’siri bilan belgilanadi (d— chig‘anoq rivojlanishini, e—eshitish nervi rivojlanishini belgilaydi). har ikkala genlar bo‘yicha dominant gomozigotalar (ddee) yoki geterozigotalar (ddee) da eshitish qobiliyati normal rivojlanadi. agar ikkita allelmas genlarning bittasi retsessiv gomozigota holida kelsa (ddee va ddee) karlik kasalligni kuzatiladi. interferon oqsili, gemoglobin polipeptidlari sintezlanishi, sochning pigmentatsiyasi ham komplementarlik xususiyatiga bog'liq. komplementarlikda belgilar ajralishi 9:7; 9:6:1; 9:3:4 nisbatda kuzatiladi. 2. epistaz — har xil allelga kiruvchi genlarning biri ikkin- chisining ta’sirini bo‘g‘ib qo‘yishi holati. agar dominant allel epistazlik xususiyatiga ega bo‘lsa dominant epistaz, gomozigot holida retsessiv allellar epistazi retsessiv epistaz deyiladi. ta’siri yuzaga chiqmay qoladigan gen gipostatik gen, ustun keluvchi gen esa supressor deb ataladi. masalan, tovuqlarda patning rangi, qovoq urug‘i rangi epistaz ta’sir natijasida yuzaga chiqadi. odamlarda epistaz ta’sirga „bombey fenomeni“ misol bo'la oladi. ia, ib allellar retsessiv gomozigot holidagi boshqa allel …

4 / 6

kasalliklar shu usulda nasldlan naslga o‘tadi. masalan, odamda terining pigmentatsiyalanishi dominant holatdagi melanin geniga bog‘liq. lekin bu belgining miqdoriy ko‘rsatkichlari to‘rtta har xil allelga kiruvchi polimer genlarga bog‘liq. bu genlarning dominant allellari qancha ko‘p bo‘isa, teri pigmentatsiyasi shuncha kuchli namoyon bo'ladi. poligen belgilar muhit omillari ta’siriga bog'liq. bitta gen bir qancha belgilarni yuzaga chiqarishiga pleyotropiya deyiladi. pleyotropiya gen ta’sirining o‘ziga xos ko‘rinishidir. masalan, araxnodaktiliya (,,o‘rgimchak barmoqlilik“) kasalligida (marfan sindromi ham deyiladi) mutatsiyaga uchragan gen bir vaqtning o'zida o‘zaro bir-biriga bog'liq bo‘lgan bir nechta belgining yuzaga chiqishini belgilaydi. ko‘z gavhari tuzilishida, tayanch harakat va yurak-qon tomirlar sistemalarida buzilishlar kuzatiladi. shunday qilib, organizmlarning fenotipida genlarning o‘zaro ta’siri boshqa omillar qatorida juda katta ahamiyatga ega. mashg'ulot maqsadi. genotipning bir butun sistema ekanligini, genlarning funksiyasi ular orasidagi o‘zaro ta’sirga bog'liqligini bilib olish. allel genlarning o'zaro ta’sirini, ularning har xil shakllarining mohiyatini ajrata bilish, komplementarlik, epistaz, polimeriyaning mohiyatini tushunish, pleyotropiya hodisasining mohiyatini va ahamiyatini o‘zlashtirish, …

5 / 6

ovchi o'quv jadvallari, diapozitivlar, slaydlar, kodoskop, o'quv videofilmlari. mashg'ulot rejasi. talabalar o'qituvchi yordamida genlarning o'zaro ta’siri shakllari, ularning mohiyatlarini puxta o'zlashtirib olganlaridan keyin to'liqmas dominantlik, kodominantlik, qon guruhlarining nasldan naslga o'tishi, komplementarlik, epistaz, polimeriyaga bag'ishlangan masalalarni yechishni o'rganadilar. masalalar yechilishi albomga yozib olinadi. mashg'ulot oxirida albomlar tekshirilib, talabalar bilimlari baholanadi va keyingi mashg'ulotga topshiriqlar boriladi. masalalar. 1. ii qon guruhi bo‘yicha geterozigotali ayol iii qon guruhli (geterozigotali) erkakka turmushga chiqsa ulardan qanday qon guruhli bolalar tug'ilishi mumkin? belgi gen genotip gen ta’siri qon guruhi kodominantlik ii guruh ia iaia ; iai°. iii guruh ib ibib. ibi° ? - ia i» 8 — iri° f? masalaning yechilishi: p: ₽ iai° x ibi° gametalar: a i a (p) (l°) f: iaib iai° jbjo i°i° genotip: 25% iaib (iv) fenotip 25% 1° (i) 25% iai° (p) 25% ia (ii) 25% ibi° (hi) 25% ib (iii) 25% i°i° (i) 25% iaib (iv) 2. ii …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "allel bo‘lmagan genlarning o‘zaro ta’siri"

mavzu№ 10. allel bo‘lmagan genlarning o‘zaro ta’siri. 1-topshiriq. savollarga javob yozing. 1. allelmas genlarning o'zaro ta’siri shakllari haqida nimalarni bilasiz? ____________________________________________________________________________________________________________________________________ 3. epistaz haqida nimalarni bilasiz? ____________________________________________________________________________________________________________________________________ 4.„joylashish samarasi" haqidagi tushunchaga egasizmi? ____________________________________________________________________________________________________________________________________ 5. komplementarlik deganda nimani tushunasiz? unga misoliar keltiring. ________________________________________________________________________...

This file contains 6 pages in DOC format (453.0 KB). To download "allel bo‘lmagan genlarning o‘zaro ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: allel bo‘lmagan genlarning o‘za… DOC 6 pages Free download Telegram