qadriyatlar falsafasi (aksiologiya)

DOC 21 стр. 176,5 КБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 176,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

9-mavzu: qadriyatlar falsafasi (aksiologyia) reja: 1qadriyat tushunchasining ma’nosi va uning umumiy tavsifi. qadriyatlarning turlari (umuminsoniy, milliy, shaxsiy qadriyatlar). 2.oilaning qadriyatga doir jihatlari. muhabbat va nafrat, baxt va baxtsizlikning qadriyatiy jihatlari. oiladagi ajralish va uning axloqiy kamolotga salbiy ta’siri. 2. gender tengligini ta’minlashda inson mehnati qadrlanishining ahamiyati. 3. davlatning oila tinchligi va barqarorligini taʼminlashdagi oʻrni. oila-taʼlim-mahalla tizimi. 4. uchinchi ming yillikda qadriyatlarning transformasiyasi. jamiyatning devalvatsiyasi (qadrlanish va qadrsizlanish). asosiy tushunchalar:aksiologiya,qadriyailar, qalriyatshunoslik, ehtiyoj, milliy qadriyatlar, umuminsoniy qadriyatlar, shaxsiy qadriyatlar ,lokal qalriyatlar. atrof borliqda odamlar e'tiboridan chetda qoladigan, ular qadriyat sifatida qaramaydigan hodisalar juda kam. shu sababli qadriyatlar tabiat hodisalari, jamiyatdagi jarayonlar, insoniy xatti-harakatlar va tuyg‘ular kabi ko‘pdir. ammo bu fikr biz ayrim insonni emas, balki butun insoniyatni nazarda tutgan taqdirdagina o‘rinlidir. ayrim insonda qadriyatlar, ya'ni uni qiziqtirgan hodisalar doirasi juda tor, cheklangan bo‘lishi ham mumkin. inson shaxsiyatining torligi uning hayot qadriyatlari, qiziqishlari sonining ozligi va ularning xususiyatida namoyon bo‘ladi. jamiyatda mavjud qadriyatlarning …

2 / 21

dga kelgan deb hisoblash odat tusini olgan. ammo bu noto‘g‘ri. falsafa tarixida ildizlari ilk falsafiy tizimlarga borib taqaluvchi ancha kuchli qadriyatlarga doir an'anaga duch kelish mumkin. qadimgi davrdayoq faylasuflarni qadriyatlar muammosi qiziqtirgan. ammo o‘sha davrda qadriyat borliq bilan ayniylashtirilgan, qadriyatga xos bo‘lgan xususiyatlar esa uning mazmuniga kiritilgan. masalan, zardo‘sht, moniy, suqrot va platon uchun yaxshilik va adolat kabi qadriyatlar haqiqiy borliqning bosh mezonlari hisoblangan. bundan tashqari, qadimgi faylasuflar qadriyatlarni tasniflashga harakat qilganlar. xususan, moniy zulmat va ziyo dunyosi mavjud, birinchi dunyoda adolatsizlik, zulm, zo‘ravonlik, ikkinchisida esa abadiy, yengilmas doimiy qadriyatlar hukm suradi deb xisoblaydi aristotel o‘ziga to‘q qadriyatlarni (ular jumlasiga faylasuf inson, baxt, adolatni kiritgan) va anglab yetish imkoniyati insonning oqilligiga bog‘liq bo‘lgan nisbiy qadriyatlarni farqlaydi. turli falsafiy davrlar va ularda mavjud bo‘lgan falsafiy maktablar qadriyatlar tushunchasining shakllanishiga o‘z hissasini qo‘shgan. masalan, o‘rta asrlarda g‘arbda ham sharqda ham qadriyatlar diniy xususiyat kasb etgan va ilohiy mohiyat bilan bog‘langan. uyg‘onish davrida …

3 / 21

n. jumladan a.avloniy ”turkiy guliston yohud axloq” asarida “yaxshi xulqlar- muhabbat, yaxshilik, adolat, haqiqat, shijoat, ibrat kabi ijobiy qadriyatlarni va razolat, g‘iybat, jaholat, adovat kabi “yomon xulqlar”ni farqlaydi. keyinroq xx asrda o‘zbek faylasufi s.shermuxamedov avloniy g‘oyasini davom ettirib insonga tabiat 36 ta ijobiy fazilat va 36 ta salbiy illat ato etganligini, ularning qay darajada namoyon bo‘lishi inson o‘z hayotining qadriga yetishida ko‘rinishini e'tirof etadi. immanuil kant falsafasi qadriyatlar haqidagi ta'limotning rivojlanish jarayonida tub burilish yasadi. kant mavjudlik va joizlik, voqyelik va ideal, borliq va yaxshilik tushunchalarini birinchi bo‘lib farqladi, erkinlik sifatidagi axloqiylik muammosini zaruriyat qonuni ta'siri ostida bo‘lgan tabiat sohasiga qarama-qarshi qo‘ydi va h.k. qadriyatlar nazariyasi falsafiy bilimlarning ilmiy tizimi sifatida xix asrning ikkinchi yarmida vilgelm vindelband, rudolf lotse, german kogen, genrix rikkert kabi nemis faylasuflarining asarlarida shakllana boshladi. ayni shu davrda r. lotse va g.kogen ob'ekt ma'nosidagi qadriyat tushunchasiga ilk bor falsafiy ta'rif berdi. xx asrning boshida fransuz faylasufi …

4 / 21

ma'noda ishlatish mumkin, ammo bu tushunchani inson qadriga va qadriyatlariga nisbatan ishlatish nojoiz. zero, qarilik qadrsizlanish bo‘lmagani kabi yoshlik ham beqadrlik degani emas” deb ta'kidlaydi. binobarin o‘z shaxsi va boshqalarning qadrini anglash uchun insonning ma'naviy dunyosi ezgulikka xizmat qilishi, yuksak ijtimoiy sifatlarga ega bo‘lishi, uning o‘zi esa hayotning bebaho ne'mat ekanligini anglaydigan darajada tarbiyalangan bo‘lmog‘i lozim. demak, qadim zamonlardan boshlab hozirgi vaqtgacha falsafada qadriyat muayyan narsaning atributimi yoki u shaxs va jamiyat ehtiyojlari bilan belgilangan baholash mahsulimi, degan masala atrofida turli falsafiy maktablar va yo‘nalishlarning vakillari o‘rtasida muhokama qilingan va u hozir ham davom etmoqda. birinchi holda qadriyat insondan qat'iy nazar mavjud bo‘lgan ob'ektiv narsa yoki hodisa sifatida talqin qilinadi. ikkinchi holda qadriyat tushunchasi erkin xususiyatga ega bo‘lgan sub'ektiv nisbiy mulohazalar bilan bog‘lanadi. qadriyatlar mazmuni ob'ektlardan emas, balki insonning ehtiyojlaridan kelib chiqadi. bu ikki qarama-qarshi nuqtai nazar qadriyat tushunchasining ba'zi bir xususiyatlarini aks ettiradi, lekin u haqda aniq tasavvur hosil …

5 / 21

‘rinishida amalga oshirilishi mumkin. birinchi holda predmet haqidagi bilim uning haqiqiyligi yoki soxtaligi nuqtai nazaridan, ikkinchi holda – predmetning qimmati, ya'ni uning inson uchun ahamiyati nuqtai nazaridan tavsiflanadi. xo‘sh aksiologiya nimani o‘rganadi? aksiologiya – falsafaning qadriyatlarni o‘rganish bilan shug‘ullanuvchi alohida bo‘limi (yunon. axios - qadriyatlar, logos – bilim: qadriyatlar haqidagi fan). qadriyatlar ulkan falsafiy ahamiyatga ega. qadriyatlar tushunchasi insonning dunyoga bo‘lgan munosabatining alohida jihatini namoyon etadi. ular inson faoliyati, jamiyat va madaniyatning o‘ziga xos xususiyatlarini yanada teranroq anglab yetish imkonini beradi. qadriyatlar inson va jamiyat hayotida muhim o‘rin egallaydi, chunki insonning hayot tarzini, uning hayvonot dunyosidan ajralish darajasini aynan qadriyatlar tavsiflaydi. qadriyatlar shaxsning hayot faoliyatida fundamental ahamiyat kasb etadi. qadriyatlar odamlarni jipslashtirish, ularni hamjamiyatlarga birlashtirishning muhim omili hisoblanadi. umumiy qadriyatlarning mavjudligi fuqarolar, ijtimoiy birliklar va guruhlarning tinch-totuvligini ta'minlaydi. qadriyatlar muammosi jamiyat rivojlanishining o‘tish davrlarida, tub ijtimoiy o‘zgarishlar jamiyatda mavjud bo‘lgan qadriyatlar tizimlarida o‘zgarishlar yasab, odamlarni yo o‘zlari ko‘nikkan eski qadriyatlarni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadriyatlar falsafasi (aksiologiya)"

9-mavzu: qadriyatlar falsafasi (aksiologyia) reja: 1qadriyat tushunchasining ma’nosi va uning umumiy tavsifi. qadriyatlarning turlari (umuminsoniy, milliy, shaxsiy qadriyatlar). 2.oilaning qadriyatga doir jihatlari. muhabbat va nafrat, baxt va baxtsizlikning qadriyatiy jihatlari. oiladagi ajralish va uning axloqiy kamolotga salbiy ta’siri. 2. gender tengligini ta’minlashda inson mehnati qadrlanishining ahamiyati. 3. davlatning oila tinchligi va barqarorligini taʼminlashdagi oʻrni. oila-taʼlim-mahalla tizimi. 4. uchinchi ming yillikda qadriyatlarning transformasiyasi. jamiyatning devalvatsiyasi (qadrlanish va qadrsizlanish). asosiy tushunchalar:aksiologiya,qadriyailar, qalriyatshunoslik, ehtiyoj, milliy qadriyatlar, umuminsoniy qadriyatlar, shaxsiy qadriyatlar ,lokal qalriyatlar. atrof borl...

Этот файл содержит 21 стр. в формате DOC (176,5 КБ). Чтобы скачать "qadriyatlar falsafasi (aksiologiya)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadriyatlar falsafasi (aksiolog… DOC 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram