aksiologiya-qadriyatlar falsafasi

DOCX 76 sahifa 127,7 KB Bepul yuklash

76 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 127,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 76

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 76

31. aksiologiya-qadriyatlarfalsafasi.tayanchatamalar:qadriyattushunchasivauningumumiytavsifi.qadriyatkategoriyasiningmazmuni:qadriyatningijtimoiymohiyati.qadriyatlarvabaholar.baholash subyekti. ehtiyojlar va qadriyatlar. xx asrning boshida fransuz faylasufi p.lapi qadriyatlar nazariyasini ifodalash uchun «aksiologiya» (yunon. «axios» – «qadriyat», «logos» – «fan», «ta’limot») atamasini muomalaga kiritdi. keyinchalik, aksiologiya muammolari fenomenologiya, germenevtika, ekzistensializm va boshqa falsafiy yo‘nalishlarning vakillari tomonidan tadqiq etildi. xo‘sh aksiologiya nimani o‘rganadi? aksiologiya – falsafaning qadriyatlarni o‘rganish bilan shug‘ullanuvchi alohida bo‘limi (yunon. «axios» – «qadriyatlar», «logos» – «bilim»: qadriyatlar haqidagi fan). qadriyatlar ulkan falsafiy ahamiyatga ega. qadriyatlar tushunchasi insonning dunyoga bo‘lgan munosabatining alohida jihatini namoyon etadi. ular inson faoliyati, jamiyat va madaniyatning o‘ziga xos xususiyatlarini yanada teranroq anglab etish imkonini beradi. qadriyat - tabiiy va ijtimoiy hayotda namoyon bo`ladigan, odamlar tomonidan qadrlanadigan, ular uchun foydali, ahamiyatli, moddiy-iqtisodiy, madaniy - ma'naviy, mafkuraviy, siyosiy, huquqiy, diniy, milliy, ijtimoiy omillar yig`indisidir. qadriyatlar falsafiy nazariyasining ba'zi masalalari o`tgan asrning ikkinchi yarmida ovrupoda yangikantchilik maktabiga mansub v. vindelband, g. rikert va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. qadriyat nazariyasini o`rganish yunoncha - qimmatbaho …

2 / 76

tarixiy merosi, o`tmishi, urf-odat, rasm-rusmlarini, dinini, umuman, xalq uchun qadrli, aziz bo`lgan barcha narsalarni ifodalashi mumkin bo`lgan falsafiy tushuncha qadriyat tushunchasi muomalaga kiritilmadi. katag`on yillarida avj olgan dinga, tarixiy merosga, eskilik sarqiti sifatida mahaliy urf-odat va marosimlarga qarshi kurash esa aslida qadriyatlarga qarshi kurash edi. xalq va millatlarni asoratda saqlashning eng oson yo`li, ularni qadriyatlardan ajratish, uzoqlashtirish edi. imperiya yemirilib, xalqlarning mustaqillikka bo`lgan xarakatlari kuchaygan sari odamlar qadriyatlar masalasiga tez-tez murojaat qila boshladilar. mohiyat va mazmunga kura qadriyatlarni quyidagi guruhlarga bo`lish mumkin: 1.tabiiy qadriyatlar. tabiiy qadriyatlar insonni o`rab turgan, insonning paydo bo`lishi, rivojlanishi va yashash uchun zarur bo`lgan tabiiy muhit va sharoitlar majmuasidan iborat. bularga yer, suv, havo, foydali qazilmalar, quyosh, koinotdagi sayyora va yulduzlar, usimliklar, xayvonot va parrandalar, qisqasi, jonsiz va jonli tabiat kiradi. 2.ijtimoiy qadriyatlar. jamiyatning hayotiy faoliyati uchun zarur bo`lgan va insoniyatning taraqqiyot jarayonida yuzaga kelgan ijtimoiy soha va tuzilmalarning majmui (ishlab chiqarish, korxona, tashqilot, muassasa, oila, …

3 / 76

hga xizmat qiladigan ilmiy bilimlar, falsaviy, axloqiy, huquqiy, siyosiy, estetik, badiiy, diniy g`oya va ideallar yig`indisi ma'naviy hayot qadriyatlari deb ataladi. insoniyatning madaniy taraqqiyoti darajasini o`zida aks ettirib, inson faoliyati qadriyatlari quyidagi guruxlarga bo`linadi. 1. umuminsoniy qadriyatlar. umuminsoniy qadriyatlar butun insoniyat tomonidan yaratilgan moddiy va ma'naviy madaniyat, ilmiy, falsaviy, axloqiy, estetik, huquqiy, siyosiy, badiiy, ekologikqarashlar, butun insoniyatning mulki bo`lgan boshqa qadriyatlardan iboratdir. insoniyatning kelajagi masalasi umuminsoniy qadriyatlardagi dolzarb masaladir. 2. milliy qadriyatlar. milliy qadriyatlar alohida olingan xalq, millat va ellatlarning o`z tarixiy taraqqiyoti davomida yaratadigan barcha moddiy va ma'naviy boyliklari, urf-odatlari, marosimlari, bayramlari va millatning o`zligini belgilaydigan boshqa o`ziga xos tomonlari yig`indisidan iboratdir. bu o`ziga xoslik moddiy, ma'naviy, ijtimoiy, oilaviy hayot, turmush tarzida namoyon bo`ladi. bundan tashqari, xalq amaliy san'ati, xalq o`yinlari, rasm-rusmlari, urf-odatlari, marosimlari milliy qadriyatlarga kiradi. milliy qadriyatlarning shakllanishiga kuchli ta'sir ko`rsatadigan omillardan biri, bu - diniy qadriyatlardir. 3. diniy qadriyatlar milliy qadriyatlar ancha keng tushuncha bo`lib, u …

4 / 76

idqidildan aqidalarga ishonish va marosimlarni ado etishni tashqil qiladi. 4. oilaviy qadriyatlar. oilaviy qadriyatlar oila sharoitidagi moddiy va ma'naviy, axloqiy tarbiyaviy munosabatlarga asoslanadi. oilaviy qadriyatlarga oila a'zolari o`rtasidagi o`zaro xurmat, g`amxurlik, bir-birini tushunish, xar qanday sharoitda oila sha'nini ximoya qilish kabi fazilatlar kiradi. oilaviy qadriyatlarning shakllanishida oila a'zolarining shaxsiy xususiyatlari, xushmuomalalik, rostguylik, mardlik, insoniylik, chevarlik, pazandalik, sodiqlik singarilari qadrlanadi. oilaviy qadriyatlar ijtimoiy qadriyatlarning bir elementi bo`lib, qadriyatlar sistemasida muhim o`rin tutadi. 5. shaxsiy qadriyatlar. shaxsiy qadriyatlar xar bir subyektning umuminsoniy va milliy qadriyatlar asosida shakllangan o`ziga xosligi, fazilatlari majmuasidan iboratdir. shaxsiy qadriyatlarga insonning rostguyligi, kamtarligi, insoniyligi, mehribonligi, odobliligi, qobiliyatliligi va boshqa sifatlari kiradi. yuqorida aytilganlardan ma'lum bo`ladiki, qadriyatlar insonning kundalik hayot faoliyati, shaxsiy sifatlari va extiyojlari borliqqa munosabati bilan belgilanganligi uchun ham u insoniyatning ilk tongida paydo bo`ldi va jamiyat taraqqiyoti davomida shakllanib bordi. shuning uchun ham bugungi kundao`zbekiston o`z rivojlanish va taraqqiyot yo`lini belgilayotgan, o`zbek xalqi uz milliy o`zligini …

5 / 76

маънавий; субъектига кўра якка (шахсий), гуруҳий, жамоавий, ижтимоий э. бўлиши мумкин. э.нинг умумий қонунияти — уларнинг умуман бевосита инсон фаолиятига, хусусан, ижтимоий ишлаб чиқариш га боғлиқ бўлишидир. айни пайда фаолликка ундовчи куч бўлган э., ўз навбатида, ҳаёт шароитларига танлама таъсир кўрсатади, уларнинг ўзига хос томонларини белгилайди, у ёки бу фаолият усулларини ва э.ни қондирадиган предметлар ишлаб чиқаришни рағбатлантиради. мас, бир вақтлар кишиларда автомобилга пайдо бўлган э. уларни яратиш йўлида изланишларнинг бошланишига сабаб бўлди, бутун бир саноат тармоғининг пайдо бўлишига олиб келди. тарихан э. ўсиб боради, улар хилмахил, ўзгарувчан, тузилмавий ўзгаришларга учраб туради. э. тизимида иқтисодий эҳтиёжлар асосий ўринда туради. уларга биринчи навбатда, моддияшёвий э. (моддий ва маънавий) — озиқ-овқат маҳсулотларига, кийимкечак, ахборот воситалари (газета, китоб ва бошқалар)га э., шунингдек, иқтисодий э. тузилмасида олий ўринда турадиган меҳнат қилиш, таълим олиш, соғлиқни сақлаш э.и киради. иқтисодий э.ни ҳам уларни рўёбга чиқарадиган субъектларига қараб таснифлаш мумкин (шахсий — якка, жамоа ва ижтимоий — …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 76 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"aksiologiya-qadriyatlar falsafasi" haqida

31. aksiologiya-qadriyatlarfalsafasi.tayanchatamalar:qadriyattushunchasivauningumumiytavsifi.qadriyatkategoriyasiningmazmuni:qadriyatningijtimoiymohiyati.qadriyatlarvabaholar.baholash subyekti. ehtiyojlar va qadriyatlar. xx asrning boshida fransuz faylasufi p.lapi qadriyatlar nazariyasini ifodalash uchun «aksiologiya» (yunon. «axios» – «qadriyat», «logos» – «fan», «ta’limot») atamasini muomalaga kiritdi. keyinchalik, aksiologiya muammolari fenomenologiya, germenevtika, ekzistensializm va boshqa falsafiy yo‘nalishlarning vakillari tomonidan tadqiq etildi. xo‘sh aksiologiya nimani o‘rganadi? aksiologiya – falsafaning qadriyatlarni o‘rganish bilan shug‘ullanuvchi alohida bo‘limi (yunon. «axios» – «qadriyatlar», «logos» – «bilim»: qadriyatlar haqidagi fan). qadriyatlar ulkan falsafiy ahamiyatg...

Bu fayl DOCX formatida 76 sahifadan iborat (127,7 KB). "aksiologiya-qadriyatlar falsafasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: aksiologiya-qadriyatlar falsafa… DOCX 76 sahifa Bepul yuklash Telegram