dramatik asarlar ustida ishlash yo‘llari

DOC 1 стр. 60,0 КБ Бесплатная загрузка

1 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 60,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 1

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 1

dramatik asarlar ustida ishlash yo‘llari reja: 1. dramatik asarlaming o‘ziga xos xususiyatlari. 2. dramatik asarlarning turlari. 3. dramatik asarga xos nazariy ma’lumotlarni mustahkamlash. 4. dramatik asar tahlili. so‘z san’atining asosiy turlaridan biri bo‘lgan drama qadimgi yunon tilidan olingan bo‘lib harakat, amal-faoliyat degan ma’nolami anglatadi. dramatik asarlar, asosan, sahnada ijro etishga moijallangan bo‘lib, suhbat-dialog shaklida yoziladi. dramatik turga drama, komediya, tragediya (fojea) singari janrlar mansubdir. bunday bitiklarda voqelik asarda bevosita ishtirok etuvchi shaxslaming xatti-harakatlari va nutqi orqali ochiladi. dramatik asarlar sahnaga moslab yoziladi. yozuvchining fikrlari asarda ishtirok etuvchilarning so‘zi va faoliyati vositasida namoyon bo‘ladi. lirik yoki epik turdagi asarlarda muallif nuqtai nazari, ba’zan ochiq, ba’zan yashirin-pardali tarzda bildiriladi. dramatik asarlarda ayni mana shu holatning mavjud emasligi o‘quvchi uchun qo‘shimcha qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi. shunga ko‘ra dramatik asarlarda munosabatlarning o‘ziga xos tarzda aks ettirilishini o‘quvchi yoki tomoshabin ongiga, idrokiga yetkazish masalasi turadi. sahna asaridagi har bir harakat va har bir so‘zning katta ma’no …

2 / 1

dramatik asar hajman cheklangan bo‘ladi. dramatik asarlar kompozitsion tuzilish jihatidan boshqa janrlardagi asarlardan farq qiladi. shuning uchun drama janri so‘z san’atiga mansub bo‘lsa ham, sahnada ijro etilishi bilan roman va qissa janridan farq qiladi. dramada har bir obraz o‘z xarakteriga xos xislatlrni jonli tili, xatti-harakati orqali nomoyish qiladi. shunga ko‘ra dramada proza va poeziyaga xos bo‘lgan muallif nutqi bevosita ishtirok etmaydi. «nasrchi va nazmchilar hikoya qilish, voqealarni izohlash, hodisalami ifodalash, xarakterlarni tasvirlash yo‘lidan borishsa, dramaturg so‘zlarni harakatga solish, qahramonlarni so‘zlatib qo‘yib, xarakterlarini ochish usulidan foydalanadi». kitobxon yoki tomoshabin dramada sodir bo‘layotgan voqea va qahramonlarni ularning o‘zidan payqab oladi. binobarin, dramaturg o‘z qahramonlarining hayoti haqida hikoya qilmaydi, balki ularni harakatda ko‘rsatadi. dramatik asarlarda ohang, pauza va ovozning baland-pastligi katta ahamiyatga ega bo‘lib, nutqning o‘ziga xos bu xususiyati sahnada yorqinroq namoyon bo‘ladi. dramada dramaturg tashqi voqea-hodisalar, hayotiy masalalar, ishtirok etuvchi shaxslarni o‘z-o‘zini namoyon qilish vositasida aks ettiradi. har qanday hodisa ham dramatik …

3 / 1

adabiyotga xx asrning 70-yillarida kirib kelgan sharof boshbekov badiiy adabiyotning murakkab turlaridan bo‘lgan dramaturgiyada ijod qiladi. shu paytgacha adibning «taqdir eshigi», «tikansiz tipratikanlar», «eski shahar gavroshlari», «eshik qoqqan kim bo‘ldi?», «temir xotin», «tushov uzgan tulporlar», «charog‘bonlar» kabi dramalari chop etilgan va sahnalashtirilgan. dramaturgning «temir xotin» komediyasi hozirgi kungacha tomoshabinlar olqishiga sazovor bo‘lib kelmoqda. sh. boshbekov o‘z ijodidagi xususiyatlar haqida gapirib: «mening eng yaxshi ko‘rgan qurolim - yumor. asar qanday janrda yozilmasin, voqealar qanchalik jiddiy, qahramonlarimning taqdiri qay darajada fojiali bo‘lmasin, yumor, hazil-mutoyiba, askiya unsurlari, so‘z o‘yinlaridan unumliroq foydalanishga harakat qilaman, bu, birinchidan, asarni o‘qishli qiladi, tomoshaviyligini oshiradi, ikkinchidan, boshqa nuqsonlarni «yopib» ketadi. masalan, «temir xotin» asarida aytiladigan «gap» jiddiy, lekin vaziyat, qahramonlaming so‘zi kulgili yoki aksincha bo‘lishi mumkin», - deb yozadi. ta’lim amaliyotida dramatik asarlami o‘rganishda avval ularning matni bilan tanishish amalga oshiriladi, albatta. agar imkoni bolsa sahnada ko‘rish, yoki tasmaga yozilgan variant bilan tanishish juda samarali ish turi hisoblanadi. …

4 / 1

susiyatlariga; qo‘chqorning: « bir qarasang, qo‘ylarga qarab «ko‘p tug‘» deydi, bir qarasang, o‘zbekka qarab «kat tug‘» deydi...» iborasiga; uning olimtoyga qarata: «xotinlarning qorniga osilguncha paxta teradigan mashinani to‘g‘rila» tarzidagi luqmasiga; «mana, biz ham «paxta terimiga» degan gapni eshitishimiz bilan hamma ishimizni yig‘ishtirib qo‘yib, dalaga chiqib ketamiz. bolalarimiz o‘qishini tashlaydi, xotinlarimiz emizikli bolasini...» degan e’tirofiga; «butun o‘zbekning dardini dasturxon qilib o‘tiribman. doim shu, bizga o‘xshagan odam gapirsa, yo hech kim eshitmaydi, yo eshitadigani temir chiqadi...» tarzidagi noroziligiga; qo‘chqorning alomatga qarata: «yo‘g‘-e, endi yig‘lashni ham qog‘ozga qarab yig‘lasak, uyat bo‘lar?» kabi so‘zlariga; alomatning qo‘chqorga qarata aytgan: «shu darajaga yetgansizki, bora-bora undaylarga havas ham qilmay qo‘ygansiz! havas qilaverib, orzu qilaverib, charchagansiz, holdan toygansiz!», «g‘urur, qadr-qimmatingiz-chi? mundoq o‘ylab ko‘ring, biron tirik jon siz bilan hisoblashadimi? yo‘q, axir! to‘y-ma’rakalarda poygakda o‘tirasiz» singari achchiq haqiqatlariga; qo‘chqoming og‘ir hayotidan nolimasligi sababi haqida alomatning: «hamma gap shunda-da, nolimaysiz! ko‘nikib ketgansiz. yaralar toshga aylangan - oriq sezmaydi. dod solib …

5 / 1

lgan qishloq hayotining bu kabi turmush tarzini tasavvur qila olmasligi mumkindir, lekin qishloqlaming buguni ham avlo emasligi hech kimga sir emas. umuman, sovet davridagi turmush tarzini tasavvur qilish uchun tarbiyalanuvchilar har bir detal, jumla, ibora, luqma va tasvimi tahlilga tortishlari kerak bo‘ladi. o‘qituvchi yuqorida sanalgan jihatlami savol va topshiriqqa aylantirishi talab etiladi. mana shu tahlil asnosida komediyada ilgari surilgan «jiddiy gap»ning mohiyatiga kiriladi. masalan: «sahnadagi har jihoz, har bir buyumda nimadir yetishmaydi: eshik-deraza romlarining yarmi bo‘yalgan, qolganining rangi o‘chib ketgan, yog‘och karavotning bitta oyog‘i yo‘q, ko‘rpa-yostiqlarga yamoq tushgan, piyolalarning labi uchgan yoki chegalangan, choynakning jo‘mragiga tunuka kiygizilgan» tarzidagi tasvirga diqqat qilinadi va qishloqdagi oddiy oilaning turmushi tasavvur qilinadi. keyin qumrining hech qachon, hech narsadan nolimaganiga, arazlab onasinikiga ketayotgan holatida ham eriga achinishiga, qo‘llarining qavargani, kiyimlaridan tappi va kerosin hidi anqib turishi kabi bir qancha xususiyatlariga tayanib qishloq ayollarining turmush tarzi tasavvur qilinadi. muallif aytmoqchi bo‘lgan jiddiy gapning mohiyatiga kiriladi. yoki …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 1 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dramatik asarlar ustida ishlash yo‘llari"

dramatik asarlar ustida ishlash yo‘llari reja: 1. dramatik asarlaming o‘ziga xos xususiyatlari. 2. dramatik asarlarning turlari. 3. dramatik asarga xos nazariy ma’lumotlarni mustahkamlash. 4. dramatik asar tahlili. so‘z san’atining asosiy turlaridan biri bo‘lgan drama qadimgi yunon tilidan olingan bo‘lib harakat, amal-faoliyat degan ma’nolami anglatadi. dramatik asarlar, asosan, sahnada ijro etishga moijallangan bo‘lib, suhbat-dialog shaklida yoziladi. dramatik turga drama, komediya, tragediya (fojea) singari janrlar mansubdir. bunday bitiklarda voqelik asarda bevosita ishtirok etuvchi shaxslaming xatti-harakatlari va nutqi orqali ochiladi. dramatik asarlar sahnaga moslab yoziladi. yozuvchining fikrlari asarda ishtirok etuvchilarning so‘zi va faoliyati vositasida namoyon bo‘ladi. lirik yok...

Этот файл содержит 1 стр. в формате DOC (60,0 КБ). Чтобы скачать "dramatik asarlar ustida ishlash yo‘llari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dramatik asarlar ustida ishlash… DOC 1 стр. Бесплатная загрузка Telegram