hujayra membranasining tuzilishi

DOC 11 pages 982.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 982.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

hujayra membranasining nozik tuzilishi va hujayraga moddalarning kirishi. 1. membranalaming vazifalari 2. plazmatik membrana strukturasini o‘rganilishini qisqacha ta’rifi. 3. membrananing kimyoviy tarkibi 4. membrana oqsillarining tuzilishi va vazifalari 5. membrana lipidlari uy yoki avtomobilning tashqi devorlari qattiq va egilmas materiallardan yasalgan. tirik hujayrani tashqi chegarasi huddi shunday mustahkam materiallardan tuzilgan deb kutish mumkin edi. lekin, hujayralar tashqi muhitdan yupqa va mo‘rt struktura bilan chegaralangan — bu 5-10 nm li plazmatik membranadir. kitobning bir varog‘ining qalinligi 5 000 hujayra membranasiga teng keladi. 1950 yillargacha yoru’lik mikroskopda plazmatik membranani tuzilishini organib bo’lmas edi. uni tuzilishi faqat elektron mikroskopda aniqlandi. ilk mikrosuratlar bo‘yicha dj robertson dyuk universitetidan plazmatik membrane 3 qatlamli strukturada ya’ni tashqi va ichqi qorong‘i, o‘rta qatlami och ranga bo‘yalishini aniqlagan (4.1 rasm). membranalar - yadronikimi yoki sitoplazmadanmi, o‘simlik va hayvon yoxud1 mikroorganizmlardan olinganmi hammasi bir xil ultrastrukturaga ega. bu elektron mikrosuratlar ko‘p baxs munozaralarga sabab bo’lgan. hujayra membranasi bu - …

2 / 11

membranalar hufayrani hajmini qismlarga ajratadi. kompartmentalizatsiya hujayrani ichidagi ixtisoslashgan jarayonlami kechishiga yo’l beradi. 2. biokimyoviy faoliyatlar uchun kanal. membranalarni o‘zi bu hujayralaming alohida qismlari, membranalar hujayralardagi jarayonlami amalga oshirishda asos hisoblanadi. 3. tanlab o‘tkazuvchanlikni ta’minlaydi. membranalar hujayrani ichida molekulalami cheklanmas faoliyatiga yo’l bermaydi lekin shuni o‘zida membranalar hujayrani har xil boiimlari bilan aloqalami ta’minlaydi. hujayrani o‘rab turadigan plazmalemma bino atrofidagi o‘raday lekin uni ustida ko‘prikchalar bor. 4. transportni ta ’minlash. hujayrani membranasida moddalar bir tomonda ikkinchi tomonga o‘tish hususiryatiga ega. ko‘p paytda molekulalar konsentratsiyasi kamroq bo’lgan joydan konsentratsiyasi ko‘proq boigan joyga o‘tishi mumkin. shuning uchun hujayrada shakarlar, aminokislatalrga o‘xshagan kerakli moddalar to‘planib turadi. plozmolerrunadan maxsus ionlar ham o‘tishi mumkin. bu nerv va muskul hujayralari uchun juda muxim hususiyat. 5. tashqi ta ’sirlarga javob. plazmalemma ta’shqi ta’sirlarga javob berishda juda muhim ro‘l o‘ynaydi va bu signalni transduksiyasi deb ataladi. 6. hujayralararo a’loqalarni ta ’minlaydi. har bir tirik hujayrani tashqi chegarasini o‘rab …

3 / 11

arda saqlanadi. membranalar kimyoviy energiyani uglevod va yog’lardan atf ga o'tkazishda ham ishtirok etadi. eukariotlarda bu o‘tkazishlar xloroplast va mitoxondriyalar membranasida joylashadi. biz bu plazmalemmani tuzilishi haqida muxokama qilamiz lekin xuddi shu prinsplar hamma membranalar uchun hos. plazmatik membrana strukturasining o‘rganilish tarixi 1. hujayrani tashqi chegara qavatining kimyoviy tabiati to‘g‘risidagi birinchi g‘oyani 1890 yillarda styurix universitetidan emsta overton aniqladi. overton to’liqsiz eriydigan moddalar to’liq eritadigan eritmalarga qaraganda to’liqsiz eritadigan eritmalarda katta tayorgarlik bilan erishini va to’liq eriydigan modda teskari eruvchanlikka ega boiishini bilardi. overton modda hujayraga tashqi muhitdan kelar ekan avval hujayrani tashqi chegara qavati erishi kerakligini o‘ylab ko‘rdi. overton tashqi chegara qavatini o‘tkazuvchanlik xususiyatini tekshirish uchun o‘simlikning ildiz tolachalariga erigan moddalaming keng spektrini saqlovchi yuzlab har xil eritmalami qoilab ko‘radi. u yog‘da eriydigan eruvchi moddalarni ildiz tolasining hujayrasiga le/.roq kirishuni aniqladi. u shunday hulosaga keldiki, hujayraning ichki chegara qavatini erish hususiyati yog‘ni o‘tishini tasdiqlaydi. hujayra membranasida bilipitliy qatlam mavjudligi …

4 / 11

r bir molekulyar qatlam qutib tomonlari bilan tashqariga qaragan. bu termodinamik nuqtai nazardan bunday joylashish foydali (4.3 c rasm). ularda xato fikr bo’lsa ham asosiy fikr to‘g‘ri boigan - membrana bu bilipid qatlam. 1935 yilda xyu davson va djeym daniyele bir fikrga kelishganki ya’ni bilipid qatlamni globulyar oqsillar qoplab turadi. 50 yillarda shu olimlar qayta madelni ko‘zdan kechirishgan va bilipid qatlam orasida oqsil molekulalari joylashgan aytishgan. 1972 yilda kalifomiya universitetidan s. djonatan singer va gart nikolson membranani suyuq - mozayik modelini taklif qilishdi va bu membranbiologiyani “markaziy dogmasi” sifatida 30 yildan ko‘proq vaqtdan beri xizmat qiladi. bu madelda alohida lipid molekulalar membranani yassi qatlamida joydan joyga o‘tishi mumkin(4.4 b rasm). bu madelning eng asosiy jixati shuki1 hujayra membranalari bu - dinamik strukturalar. uning komponentlari faol va birga yigilishi mumkin (4.4 c,d rasm). membranalar bu lipid oqsilli agregatlar va shu komponentlar nokavalent bog‘lamlar bilan bir biriga birikkan. membranani asosida bimolekulyar lipdli …

5 / 11

r bu doimo uzulmas va sinmas strukturalar. lipidlami bi qatlam boigani uchun membranalar kurtaklanib ko‘payadi. biqatlamni muxum xususiyatlaridan yana biri u o‘z o‘zini tiklashi mumkin. bu jarayonni probirkalarda ham ko‘rsatsa boiadi. hujayra membranasi orqali moddalar harakati ayrim darajada plazmatik membrana ikki vazifaga hos bir tomondan u hujayrada erib turgan moddalami saqlashi kerak boshqa tomondan plzamalemma modda almashinuvi jarayonini ta’minlashi kerak. bunda membrana orqali harakatlanishning ikkita yo’li bor passiv - diffuziya yoki aktiv bu jarayonga energiya kerak. moddalar hujayradan chiqishi mumkin yoki hujayraga kirib borishi ham mumkin lekin ular ikkalsining biri ko‘proq kuzatiladi. qaysi modda hujayradan o‘tgan boisa o‘shanga asosalnib har xil jarayonlar kuzatiladi: oddi y diffuziya lipid bi qatlamdan; oddiy diffuziya suvli yoki oqsilli kanaldan; oqsil yordamida obson o‘tadigan diffuziya; va aktiv transport. bunda oqsilli “nasos” bo‘lishi shar va bu jarayon konsentratsiya gradiyentiga qarshi bo‘radigan jaaryon (4.33 ).rasm. hujayra membranasi. asosiy atamalar atama taʼrif hujayra membranasi hujayraning ichki muhitini oʻrab …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujayra membranasining tuzilishi"

hujayra membranasining nozik tuzilishi va hujayraga moddalarning kirishi. 1. membranalaming vazifalari 2. plazmatik membrana strukturasini o‘rganilishini qisqacha ta’rifi. 3. membrananing kimyoviy tarkibi 4. membrana oqsillarining tuzilishi va vazifalari 5. membrana lipidlari uy yoki avtomobilning tashqi devorlari qattiq va egilmas materiallardan yasalgan. tirik hujayrani tashqi chegarasi huddi shunday mustahkam materiallardan tuzilgan deb kutish mumkin edi. lekin, hujayralar tashqi muhitdan yupqa va mo‘rt struktura bilan chegaralangan — bu 5-10 nm li plazmatik membranadir. kitobning bir varog‘ining qalinligi 5 000 hujayra membranasiga teng keladi. 1950 yillargacha yoru’lik mikroskopda plazmatik membranani tuzilishini organib bo’lmas edi. uni tuzilishi faqat elektron mikroskopda aniqlandi....

This file contains 11 pages in DOC format (982.5 KB). To download "hujayra membranasining tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujayra membranasining tuzilishi DOC 11 pages Free download Telegram