buddaviylik dini tarixi va asosiy gʻoyalar

DOC 6 стр. 42,5 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 42,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

3-mavzu: buddizm dini tarixi va asosiy g`oayalari reja: 1.buddaviylik dinining paydo bo’lish tarixi. 2.buddaviylik dini ta’limoti, oqimlari. 3. buddaviylikni yoyilishi va rivojlanishi. 4. buddaviylik dini manbalari. buddaviylik - uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avvalgi vi - v asrlarda xindistonda yuzaga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar asosan janubiy, janubiy sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodje, birma, tayland, laosda va qisman yevropa va amerika qit’alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqistonda istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddizmga e’tiqod qiluvchilar soni qanchaligi aniqlanmagan, chunki ko‘pgina mamlakatlar huquq normalariga ko‘ra qaysi dinga e’tiqod qiluvchilar soni qancha deb hisobot ishlari olib borilmaydi. biroq taxminan olinganda hozirgi kunda dunyoda buddistlar soni 750 mln.ga yaqin bo‘lib, ulardan 1 mln.ga yaqini monaxlardir. buddizm bundan 2500 yildan avvalroq xindistonda diniy falsafiy ta’limot sifatida vujudga kelib, unda ko‘plab qonuniy manbalar va ko‘p sonli diniy yo‘nalishlar …

2 / 6

i yotadi. buddizm asoschisining shaxsi. buddizm asoschisi haqiqiy tarixiy shaxsdir. bu ko‘plab buddizm bilan shug‘ullangan tadqiqotchi olimlar bizgacha etib kelgan manbalar asosida isbot qilganlar. buddizm asoschisi haqida xabar beruvchi folklor va badiiy adabiyotlar uni siddxarta, gautama, shakyamuni, budda, tadxagata, djipa, bxagavan kabi ismlar bilan zikr etadilar. bu ismlarning ma’nolari quyidagicha: siddxartxa - shaxsiy ismi, gautama - urug‘ ismi, shakyamuni - shaklar yoki shakiya qabilasidan chiqqan donishmand, budda - nurlangan, tadxagata - shunday qilib shunday ketgan, djina - g‘olib, bxagavan - tantana qiluvchi. bu ismlar ichida eng mashxuri budda ismi bo‘lib, shu ismdan uning dinga buddizm nomi berilgan. hozirgi kunda buddaning beshta biografiyasi ma’lumdir: “maxavostu” - eramizning ii asrida yozilgan, “lalitavistara” - eramizning hindistondagi buddahaykali ii-iii asrlarida yuzaga kelgan, “buddaxacharita” - budda faylasuflaridan biri ashvagxoshey tomonidan eramizning i-ii asrlarida yaratilgan, “nidanakatxa” - eramizning i asrida “abnixishkramansutra”. yozilgan va bu biografiyalar orasidagi asosiy ziddiyat buddaning qaysi yillarda yashaganligi xususidadir. ular eramizdan avvalgi …

3 / 6

ga uylanadi va o‘g‘il ko‘rib, unga raxula deb ism qo‘yadi. hech bir qiyinchilik va kamchilik ko‘rmay o‘sgan bola siddxarta ittifiqo qarigan cholni, bemorni, og‘ir mexnatli bir roxibni uchratadi. bundan qattiq ta’sirlagan shaxzoda insoniyatni qiyinchilik va azobdan qutqarish yo‘llarini axtarib saroyni tashlab ketadi. bu vaqtda u 30 yoshda edi. u beshta roxibga ko‘shilib, ular bilan qishloqma-qishloq kezib yuradi. ko‘p vaqt bu roxiblarga hamroxlik qilib, ularning yo‘llarida ma’lum maqsad yo‘qligini va bu yo‘l o‘z oldiga qo‘ygan maqsadi - insoniyatni azob uqubatdan qutqarishga olib bormasligini anglaydi va roxiblar jamoasidan ajraladi. u chakalakzor o‘rmonlarda kezib, charchab bir daraxti tagida dam olish uchun o‘tiradi va o‘ziga toki haqiqatni topmaguncha shu erdan turmaslikni va’da beradi. bu o‘tirishning 49 kuni uni qalbidan “sen haqiqatni topding” degan sado keladi. shu paytda uning ko‘z oldida butun borliq namoyon bo‘ladi. u hamma joyda shoshilinch qayoqqadir intilishni ko‘radi. hech bir joyda osudalik yo‘q edi. hayot nixoyasiz uzoqlikni ko‘zlab o‘tib ketayotgan edi. …

4 / 6

turli afsonalar ham to‘qilgan. bu afsonalarda aytilishicha, budda ko‘p yillar davomida er yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug‘ilgan: 84 marta ruhoniy, 58 marta podshox, 24 marta roxib, 13 marta savdogar, 18 marta maymun, 12 marta tovuq, 8 marta g‘oz, 6 marta fil shuningdek baliq, qurbaqa, kalamush, quyon kabi qiyofalarda qayta tug‘ilgan. jami 550 marta qayta tug‘ilgan. u doimo qayerda, qay qiyofada tug‘ilishini o‘ziga o‘zi belgilagan. so‘nggi marta uni xudolar insoniyatni to‘g‘ri yo‘lga boshlashi uchun inson qiyofasida yaratganlar. bu afsonalarning ba’zilariga ko‘ra er yuzida gautamaga qadar 6 ta budda o‘tgan. shuning uchun buddizmning ba’zi muqaddas joylarida 7 ta ibodatxona barpo etilgan. 7 ta botxa daraxti o‘tkazilgan. ba’zi afsonalar 24 ta budda avlodi o‘tgan desa, ba’zilari minglab buddalar o‘tgan deb da’vo qiladi. buddizm ta’limoti, oqimlari. buddizm qadimiy xind diniy - falsafiy ta’limotlari asosida vujudga kelgan, amaliyot va nazariyotdan iborat diniy sistemadir. uning asosi “hayot - bu azob, uqubatdir” va “najot yo‘li mavjud” …

5 / 6

n tuzilgan. bu elementlar o‘z xususiyatiga ko‘ra harakatsiz bo‘lib, ularni harakatlantiruvchi kuch insonning xayollar va so‘zlaridir. ob’ektiv haqiqat bu doimiy ravishda o‘zgarib turuvchi dxarmalar oqimidir. harakatdagi dxarmalar mavjudligining 5 formasini yaratadi: tana, sezgi, his-tuyg‘u, harakat, anglash. bu besh forma insonni tashkil qiladi. inson ular yordamida yashaydi va borliq bilan aloqa bo‘ladi, yaxshi yoki yomon ishlarni bajaradi. bu narsa insonning o‘limi bilan tugallanadi. insonni tashkil qiluvchi besh forma (skandx) o‘z navbatida qayta tug‘iladi. yangi tananing xususiyatlari asos bo‘luvchi besh natijani beradi: faoliyat, gumroxlik, xoxish, istak va norma. bu protsess “hayot g‘ildiragi”ni tashkil qiladi. “hayot g‘ildiragi”da doimiy ravishda aylanib, inson abadiy qiynoqqa duchor bo‘ladi. ikkinchi haqiqat - “qiynoqlarning sabablari mavjuddir”. inson moddiy narsalar yoki ma’naviy qadriyatlardan foydalanib, ularni haqiqiy va doimiy deb hisoblaydi va doimo ularga ega bo‘lishga intiladi. bu intilish hayot davomiyligiga olib boradi. yaxshi yoki yomon niyatlardan tuzilgan hayot daryosi, orzular va intilishlar sababli kelajak hayot uchun karma hozirlaydi. demak, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "buddaviylik dini tarixi va asosiy gʻoyalar"

3-mavzu: buddizm dini tarixi va asosiy g`oayalari reja: 1.buddaviylik dinining paydo bo’lish tarixi. 2.buddaviylik dini ta’limoti, oqimlari. 3. buddaviylikni yoyilishi va rivojlanishi. 4. buddaviylik dini manbalari. buddaviylik - uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avvalgi vi - v asrlarda xindistonda yuzaga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar asosan janubiy, janubiy sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodje, birma, tayland, laosda va qisman yevropa va amerika qit’alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqistonda istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddizmga e’tiqod qiluvchilar soni qanchaligi aniqlanmagan, chunki ko‘pgina mamlak...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOC (42,5 КБ). Чтобы скачать "buddaviylik dini tarixi va asosiy gʻoyalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: buddaviylik dini tarixi va asos… DOC 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram