o'simliklar hayotiy shakllarini k.raunker va i.g.serebryakov klassifikatsiyasi bo'yicha o'rganish

DOC 7 pages 351.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 351.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

1- amaliy mashg'ulot mavzu: o'simliklar hayotiy shakllarini k.raunker va i.g.serebryakov klassifikatsiyasi bo'yicha o'rganish mashg'ulotning maqsadi: talabalarda o'simliklarning xayot shakllari to'g'risida tushuncha hosil qilish, k.raunker va i.g.serebryakov tasniflari o'rganish. identiv o'quv maksadlari. 1.o'simliklarni xayot shakllariga ajratishda kanday tamoyillarga e'tibor berish kerakligini biladi. 2.xayot shakllari tushunchasining ma'nosiga etadi. 3.raunkier va serebryakovlarning o'simliklar xayot shakllari tasniflarini taxlil kila oladi. kerakli jihozlar: o'simlik gerbariysi, subtropik va tropik xudud o'simliklar rasmi, metal leneyka, o'chirgich, rangli qalam, rasm daftar, tsirkul, rangli qog'oz va rasmli albom. nazariy qism: o'simliklarning tashqi qiyofasiga qarab guruxlarga ajratish juda qadimdan aristotel va uning shogirdi teofrast tomonidan taklif etilgan. usimlik va xayvonlarning atrof-muxitning asosiy omillariga nisbatan morfologik moslanishlari va anik bir yashash tarzi organizmlarning xayot shakllari deyiladi. organizmlarning uzok tarixiy rivojlanish jarayonida ular yashab turgan muhitga mos ravishda har xil morfologik va biologik moslanish xususiyatlari kelib chiqqan. mana shu moslanish xususiyatlari ular ma'lum tashqi kiyofa (gabitus) ni xam vujudga keltirgan. botanik geografiya …

2 / 7

eng maqbul klassifikatsiyani daniyalik botanik olim k. raunkier tomonidan (1934) ishlab chiqilgan klassifikatsiyadir. bu klassifikatsiya yangilanib turuvchi organlarning, ayniqsa, kurtakning yashashi va joylashuviga asoslanganligi bilan ham juda muhim va ahamiyatlidir. 1806 yilda gumbolt o'simliklarni 17 ta asosiy shaklga ajratgan. 1863 yilda kerner o'simliklarni morfologiyasiga asoslangan holda 11 ta hayotiy shakllga bo'lishni taklif qilgan. 1872 yilda a.grizebax o'simlik barglarining chetki qirralarining morfologiyasiga qarab, osimliklarni 54 ta formaga ajratgan. 1913 yilda o.drude o'simliklarni ularning sistematik xolatiga nisbatan hayotiy shakllarga ajratgan. 1915 yilda visotskiy o'simliklarning er ostki organlarining holatiga qarab tasnifini tuzgan. keyinchalik uning bu tasnifini rus olimlaridan lavrenko (1940), shalit (1950), zozulin (1959) trmonidan maqullagan. 1916 yilda i.pachoskiy o'simlik er usti qismlarining noqulay sharoitlarda nobud bo'lishi va saqlanib qolishiga asoslangan tasnifni ilgari surgan. o'simliklarning xayot shakliga doir turli tasniflar va tizimlar mavjud bulib, shulardan keng tarkalgani k. raunkier xamda i. serebryakov tasniflari xisoblanadi. rus olimi i.g.serebryakov ham o'simliklarning kelib chiqishiga asoslangan tasnifini …

3 / 7

ning tasnifi nimaga asoslangan ? bu tasniflash - o'simliklarda yangilanib turadigan organlarining, ayniqsa, kurtakning joylanishiga va ularning kishning nokulay sharoitidan saqlanishiga yoki kurg'okchilikdan himoyalanishiga asoslanadi. ana shu belgiga asoslanib, o'simliklarning xayot shakllari 5ta guruxga bo'lib o'rganiladi. 1.fanerofitlar (ri) - “faneros” yunoncha yakkol kurini turuvchi degan ma'noni beradi. bular daraxt va butalar xisoblani( ularning kurtaklari er yuzidan ancha balandlikda joylashgan. kishl novdalari sakdanib kolinadi, sovukdan nobud bulmaydi. 2.xamefitlar (ch) - “xame” — past, er bagirlovchi ma'nosin beradi. mayda va chala butachalar kiritilib, ularning kurtaklari e yuzasiga yakin joylashadi. sirti kalin tangachalar xamda kishda esa ko bilan koplanadi, novdalari sakdanib kolinadi (izen, keyreuk, teresken). 3.gemikriptofitlar (nk) - “gemi” - yarim, “kriptos” - yashirsh degan ma'noni beradi. bular kup yillik u t s i m o n usimlikla] xisoblanadi. kurtaklari er satxi bilan baravar joylashadi. tukilga! barg va kurigan novdalar bilan ximoyalangan buladi. er ustki massaa kishda kurib koladi (utlok usimliklari, beda, yantok, …

4 / 7

xayot shakllarining uzi. shulardan 6 ta tipni izoxdab utamiz (tizimda kursatilgan). daraxtlar - doimo kup yoki kam rivojlangan kup yillik, xar xil darajada yogochlangan bitta tanadan iborat buladi. xayotining davom etishi 10 va 100 yillar bilan ulchanadi; balandligi 3-5 m dan 150 m gacha etadi. chinor (plantanus orientalis l.), archa (juniperus zeravschanika kom.), terak (papulis sp), qaragay (rtsh silvestris. l va h.k ). daraxtlar ekvatordan to mu'tadil - sovuk poyaslarning nam va kisman kuruk mintakalarida tarkalgan. butalar - asosiy tanasi usimlik xayotining boshidagina kuzatiladi, keyinchalik esa bir necha tartibdan iborat kuchli shoxlanadi. eshi kaggalashgan sari asosiy tana tulik yuk bulib ketadi. daraxtlardan fark kilgan xolda er ustki kismining davomiyligi kup xollarda 10-20 yildan yoki 2-3 yildan toki 30-40 yilgacha davom etishi mumkin. butalarning balandligi 0,8-1,0 m dan 5-6 m; er ustki kismi diametri esa 1-2 sm dan 5-8 sm gacha. kontinental, subalp va subarktika chegaralaridagi urmon usimliklari koplamining kamdan kam …

5 / 7

ochia prostrata (l) schrad), isiriq (peganum harmala l), yantoq (alhagi sparsifolia shap.), pochaqirqar (hulthemia berberifolia (pall) kabi turlar misol boladi. 1-rasm. o'simliklar hayotiy shakllari. daraxt buta chalabutalar chalabutachalar o'tsimon polikarplar - ko'p marta gullab, meva beruvchi ko'p yillik o'tlar xisoblanadi. er ustki tikka o'suvchi novdalari vegetatsiya davrining birinchi yili oxirida nobud buladi. yoniga o'suvchi novdalari esa bir necha yil davomida saqlanishi mumkin. bu xayot shakllari er yuzida juda keng tarkalgan. o'tsimon monokarplar - xayot tsikli 1, 2 yoki bir kancha yil davom etishi xamda bir marta gullab meva berishi, undan keyin esa vegetativ kismining kayta tiklanish kobiliyati yukolishi xisobiga xosil buladigan usimliklardir. kupgina madaniy va begona utlar kiradi. shimoliy yarim shar mu'tadil zonalarining arid va subarid mintakalarida keng tarkalgan. ishni bajarish. xar bir talaba diqqat bilan mavjud o'simliklar gerbariysi tashqi ko'rinishini kuzatib chiqadi, bunda kurtaklarning joylanishiga aloxida e'tibor beriladi. “xayot shakli” deb nimaga atalishi, xayot shakllari tasnifi yodga tushiriladi. mavjud …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'simliklar hayotiy shakllarini k.raunker va i.g.serebryakov klassifikatsiyasi bo'yicha o'rganish"

1- amaliy mashg'ulot mavzu: o'simliklar hayotiy shakllarini k.raunker va i.g.serebryakov klassifikatsiyasi bo'yicha o'rganish mashg'ulotning maqsadi: talabalarda o'simliklarning xayot shakllari to'g'risida tushuncha hosil qilish, k.raunker va i.g.serebryakov tasniflari o'rganish. identiv o'quv maksadlari. 1.o'simliklarni xayot shakllariga ajratishda kanday tamoyillarga e'tibor berish kerakligini biladi. 2.xayot shakllari tushunchasining ma'nosiga etadi. 3.raunkier va serebryakovlarning o'simliklar xayot shakllari tasniflarini taxlil kila oladi. kerakli jihozlar: o'simlik gerbariysi, subtropik va tropik xudud o'simliklar rasmi, metal leneyka, o'chirgich, rangli qalam, rasm daftar, tsirkul, rangli qog'oz va rasmli albom. nazariy qism: o'simliklarning tashqi qiyofasiga qarab guruxlarga ajrati...

This file contains 7 pages in DOC format (351.0 KB). To download "o'simliklar hayotiy shakllarini k.raunker va i.g.serebryakov klassifikatsiyasi bo'yicha o'rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simliklar hayotiy shakllarini… DOC 7 pages Free download Telegram