o’simliklarning hayotiy shakllarini aniqlash

DOCX 6 pages 25.6 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.6 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

o'simliklarning hayotiy shakllarini aniqlash reja: 1. o’simliklar jamoasi 2. o’simliklarning hayotiy shakllarga ajratish geobotanika - grekcha geo - yer, botanike - o'simlik, yer yuzidagi o'simliklar jamoasi haqidagi fan. geobotanika deganda fitotsenologiyaning sinonimi yoki fitotsenologiya bilan botanik geografiyaning majmuasi yoki fitotsenologiya, botanik geografiya va o'simliklar geografiyasi kabi bo'limlarning umumiy majmuasi tushuniladi. fitotsenologiya termini 1918-yilda daniyalik olim gams tomonidan taklif etilgan. shundan buyon bu so'z geobotanika so'zining sinonimi sifatida ishlatilib kelmoqda. u botanika va geografiya fanlarining ajralmas bir qismi bo'lib, o'simliklarning yer yuzida tarqalishi va joylashish qonuniyatlarini o'rganadi. geobotanika botanikaning bir tarmog'i bo'lib, 18-asrdan boshlab fan sifatida rivojlana bordi. geobotanika - yer botanikasi demak. ammo fan sifatida u yer sharidagi barcha o'simliklarning tuproq muhitiga bo'lgan munosabati va tuproqning o'simliklarga ta'sirini o'rganadi. biz hozirgi vaqtda qaysi region o'simliklar qoplamini o'rgansak, shu atamalarni keng qo'llab kelamiz. odatda mintaqalar ma'lum bir takso-nomik birlikka asoslanadi, ya'ni o'simliklar qoplami, jamoa tarqalgan tuproq hamda dengiz sathidan balandligiga e'tibor …

2 / 6

lik og'irlik, ball va ma'lum maydon birligiga to'g'ri keluvchi o'simliklar soni bilan ifodalanadi. turlarning mo'lligi tashqi muhit sharoiti va ayni turning guruh bo'lib yoki alohida o'sishiga bog'liq. o'simliklar jamo-asini tasvirlaganda har bir tur mo'lligi bo'yicha alohida ko'rsatiladi. o'simliklar jamoasida turlar mo'lligi jihatidan bir-birlaridan farqlanadi-lar. dasht zonasidagi fitosenozlar turlarga juda mo'l bo'lgan o'simlik-lar jamoasi hisoblanadilar. prof. v. v. alexin kursk atrofidagi datshtlarda 1 m2 maydonda 1939 nusxa o'simlik mavjudligini aniqlab, ular 77 turga mansubligini keltiradi. boshqa manbalarda esa dasht fitosenozlarida har 1 m' maydonda 80 dan ortiq o'simlik turi 44-rasm. o'simliklarning jamoada alohida ko'rinish sxemasi. 1-o'simliklarning yer ostida ham yer ustida, ham zich; 2-o'simliklar faqat yer ostida zich; 3-o'simliklar yer ustida ham, yer ostida ham, zich emas. uchratshi mumkinligi haqida ma'lumotlar berilgan. toshkent atrofidagi efemerli cho'llarda 1 m2 may-donda 5000 dan ortiq o'simlik nusxasi ro'yxatga olinib, ular 47 turga mansubligi aniqlangan. fitotsenozning belgilaridan yana biri o'simlik organlari bilan tup-roqning qanchalik qoplanishidadir. …

3 / 6

qarag'ayzorlardan tashkil topgan dizayn qayta hisoblash usulida aniqlash. bu ko'z bilan chamalab aniqlashga nisbatan murakkabroq bo'lib, har bir tur ma'lum maydon birligida hisobga olinadi. keyinchalik turlar mo'lligi umumiy fitotsenoz uchun ma'lum ter-ritoriyaga qayta hisoblab o'tkaziladi. fitotsenozdagi daraxtlarni hisobga olish uchun 1000 m2 (10x100), shu-ningdek, 1600 m2 (20x80) yoki 2000 m2 (20x100) o'lchamdagi maydon-lar, buta va o't o'simliklar uchun 1 m' yoki 100 m2 maydonchalar ajrati-ladi. fitotsenozdagi turlar mo'lligi haqida aniqroq ma'lumotlar olish uchun kichik maydonchalardagi hisoblashlar 10-20 joyda takror o'tka-zilishi kerak. og'irlik usulida aniqlash. turlarning mo'lligini og'irlik usulida aniqlash uchun bir necha sondagi namuna maydonchalari tanlab olina-di. bu usul o't o'simliklardan tashkil topgan fitosenozdagi turlarning mo'lligini hisoblashda keng qo'llaniladi. buning uchun, odatda, 0,1 m2 kattalikdagi maydonchalardan 20 tasi ajratilib olinib, ulardagi o'simlik-lar tuproq yuzasiga taqab o'rib olinadi. har bir maydonchadan o'rilgan o'simliklar turlar bo'yicha ajratilib, tarozida alohida tortiladi. olingan ma'lumotlar asosida har bir to'mnipg o'rtacha ko'rsatkichi va fitosenozda organik massa …

4 / 6

oq, onda-sonda uchraydi. sol(solitariae) o'simlik onda-sonda uchraydi, juda jk (juda kam) kam. um (umicum) faqat bitta nusxada uchraydi. ya (yakka) loyiha qoplami tuproq yuzasini o'simliklar bilan qoplanishdaraja-sini ko'rsatib, u foiz bilan belgilanadi. o'simliklar tuproq yuzasini 100 % qoplagan bo'lsa, soc belgisi qo'yiladi. ko'pincha, tuproq yuzasini o'simliklar bilan qoplanganligini 100 m2 namuna maydonchasida aniqlash qulay va aniqroq bo'ladi. tekshiruvchi chetdan turib tuproqning yuza qavatini o'simliklar bilan qoplanganligini foiz hisobida aniqlaydi, bunda, albatta, birinchi qavatdagi daraxt turlari uchun o'rmon fitose-nozida shox-shabbalari qo'shilib ketishi hisobga olinadi. ekobiomorf tarkibi o'simliklar jamoasida ma'lum ekologik xususi-yatga ega bo'lgan turlar yig'indisi bilan xarakterlanadi. bunda o'sish formasi, ildiz chuqurligi, ko'payish usullari, fasllar bo'yicha vegetatsiya ritmi, qishlash usuli, o'sish sharoiti hisobga olinadi. ekologik guruhlarni ajratishda biron-bir omilga asoslanib, fiziologik forma hosil qiluvchilar, tuproq va havo namligi, issiqlik va boshqa omillar hisobga olinadi. namlik muhitiga nisbatan olinganda kserofitlar, mezofitlar, gigrofitlar, gidatofitlarni inobatga olish kerak. ammo ekologik gruppa atrofida o'zining tashqi …

5 / 6

q viloyatlarda) yoki qurg'oqchilikdan himoyalanishiga asoslanadi. k. raunkier hayotiy formalarni 5 ta katta guruhga ajratadi: 1. fanerofitlar guruhi. bular jumlasiga novdalari qishda qurib qolmaydigan hamda yangilanish kurtaklari yerdan yuqorida turadigan daraxt va butalar kiradi. 2. hamefitlar guruhi. bular o't va chala buta o'simliklar bo'lib, ularning yer raunker hayotiy formalarni 5 guruhga bo'lgan: 1-daraxt; 2-buta; 3-butacha; 4-chala butacha; 5-uzun poyali. o'simliklarnig ustidagi raqamlar ularning taxminiy usti poyasi batamom ko'rimaydi, lekin novdalari past bo'yli bo'ladi yoki yer bag'irlab o'sadi. yangilanish kurtaklari yer yuziga yaqin turadi va qishda qor, mayda shoxchalar, xazon va boshqalar bilan yopi-lib qolib saqlanadi. arktikada o'sadigan ko'pgina butalar va mo'tadil kenglik florasining ba'zi turlari hamefitlar guruhiga kiradi. 3. gemikriptofitlar guruhi. bular yer usti novdalari deyarli os-tigacha qurib qoladigan o'simliklar bo'lib, ularning tiklanish organlari (kurtaklari) deyarli yer yuzasida turadi va qishda xazon, qurigan shox-chalar va qor bilan bekilib qolib himoyalanadi. ko'pgina yaylov o'sim-liklari gemikriptofitlar guruhiga kiradi. 4. kriptofitlar guruhi. bu …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’simliklarning hayotiy shakllarini aniqlash"

o'simliklarning hayotiy shakllarini aniqlash reja: 1. o’simliklar jamoasi 2. o’simliklarning hayotiy shakllarga ajratish geobotanika - grekcha geo - yer, botanike - o'simlik, yer yuzidagi o'simliklar jamoasi haqidagi fan. geobotanika deganda fitotsenologiyaning sinonimi yoki fitotsenologiya bilan botanik geografiyaning majmuasi yoki fitotsenologiya, botanik geografiya va o'simliklar geografiyasi kabi bo'limlarning umumiy majmuasi tushuniladi. fitotsenologiya termini 1918-yilda daniyalik olim gams tomonidan taklif etilgan. shundan buyon bu so'z geobotanika so'zining sinonimi sifatida ishlatilib kelmoqda. u botanika va geografiya fanlarining ajralmas bir qismi bo'lib, o'simliklarning yer yuzida tarqalishi va joylashish qonuniyatlarini o'rganadi. geobotanika botanikaning bir tarmog'i bo'lib, ...

This file contains 6 pages in DOCX format (25.6 KB). To download "o’simliklarning hayotiy shakllarini aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simliklarning hayotiy shaklla… DOCX 6 pages Free download Telegram