o'simliklar klassifikatsiyasi (sintaksonomiya)

DOC 41 pages 1.3 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type DOC

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

о’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiyalar vazirligi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti botanika fanidan “o’simliklar klassifikatsiyasi (sintaksonomiya) ” mavzusida bajardi: biologiya ta’lim yo’nalishi 104-guruh talabasi usmonov samandarbek kurs ishi rahbari: j.m. mamaxanova mundarija kirish…………………………………………………………………………….3 i.bob o’simliklar olami xilma-xilligi, klassifikatsiya………………………….6 1.1 o’simliklar olami xilma-xilligi…………………………………………………6 1.2 o’simliklar klassifikatsiyasi……...…………………………………………...16 ii.bob o’simliklarning dastlabki klassifikatsiyasi, k. linney sistematikasi.34 2.1 o’simliklarning dastlabki klassifikatsiyasi……………………………………34 2.2 sistematikada ishlatiladigan terminlar………………………………………..36 xulosa…………………………………………………………………………39 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………..40 kirish o'zbekiston o'simliklarga nihoyatda boy respublika. o'zrfa “botanika” ilmiy-ishlab chiqarish markazi olimla-rining ma'lumotlariga ko'ra, o'zbekistonda 4500 ga yaqin yuksak o'simlik turlari o'sadi. bular orasida xalq xo'jaligining turli tarmoqlarida ishlatib kelinayotgan va o'zbekiston respublikasi „qizil kitobi" ga kiritilgan turlar bor. ta'kidlash joizki, maktab o'quvchilari, litsey, kollej va oliy o'quv yurtlarining talabalari uchun botanika fanidan yoziladigan darslik, o'quv qo'llanma hamda ilmiy ishlarning mazmuni ko'p jihatdan mahalliy materiallar (o'simliklar)ga, ularni qay darajada ilmiy asosda o'rganilganligiga bog'liq. o'zbekiston o'simliklari to'g'risida yozilgan 6 jildli „флора узбекистана” nomli monografiya 1941—1962- …

2 / 41

matikaga oid qator yangi tizimlar ishlab chiqildi. masalan, loladoshlar oilasi dunyo miqyosida 10 ta, qirqquloqdoshlar 5 ta, toshyorardoshlar 4 ta, tuyatovondoshlar 4 ta mustaqil oilaga ajratildi va ularga o'zbekcha nomlar berildi. izlanishlar natijasida o'zbekistonda 4 bo'lim, 8 ajdod, 18 ajdod-cha, 111 qabila va 172 oilaga mansub 1003 turkum mavjudligi aniqlandi. ajratilgan oilalar bilan bir qatorda, qo'shilgan oilalar ham bor. botanika nomcnklaturasi qoidalariga amal qilingan holda ayrim oilalarning nomlarini turkumlarga asoslanib yozish tavsiya etildi. unga ko'ra krestguldoshlar oilasini — karamdoshlar, dukkak-doshlarni — burchoqdoshlar, labguldoshlarni — yalpizdoshlar, soyabondoshlarni — ziradoshlar, murakkabguldoshlarni —qoqio'tdoshlar va boshoqdoshlarni — bug'doydoshlar deb atash tavsiya etildi. uzoq yillar davomida ishlatib kelingan eng yirik birliklardan tip — bo'limga, sinf — ajdodga, tartib — qabilaga aylantirildi va ularning har biriga boshqa birliklarda takrorlanmaydigan qo'shimchalar (affikslar) berildi (1-jadval). darsliklarda va ilmiy asarlarda oraliq birliklarni yasash uchun ishlatib kelinayotgan „kenja" so'zi o'rniga — „cha" qo'shimchasi yoki „kichik" so'zini ishlatish o'rinli deb topildi. …

3 / 41

bo'limchaga singari; ajdod (sinf) ga — simon, lilar; ajdodchaga — kabi; qabilaga — namo, dor; oilaga — dosh, guldosh affikslarini qo'shib yozishni tavsiya etamiz. darsliklarda ko'p ishlatiladigan birlik — oilalarning ilmiy va o'zbekcha nomlarini yozishda juda ko'p chalkashliklarga yo'l qo'yildi. mana shulardan ayrimlari: torondoshlar oilasi — otquloqlar yoki grechixalar, yalpizdoshlar oilasi — yasnotka yoki labguldoshlar, loladoshlar oilasi — liliyadoshlar, ra'nodoshlar oilasi —roza-doshlar, atirguldoshlar, deb yozib kelindi. bo'limdan turkumgacha bo'lgan sistematik birliklarni aniq tasavvur etish maqsadida „botanika nomenklaturasining xalqaro kodeksi" (rus tilida) hamda juda ko'p ilmiy asarlar, darsliklar va lug'atlar o'rganilib, qiyoslandi va tahlil qilindi. kurs ishning maqsadi: ushbu kurs ishining maqsguruhlanishini ushbu kurs ishining maqsadi – o'simliklarning tabiatdagi turlararo va tur tarkibi guruhlanishini, tekshiruv fitotsenotik birliklarini (biotsenozlar, asssotsiatsiyalar, sinflyoralar va b.) texnik va tizimlashtirish usullarini o'rganish, sintaksonomiya asoslarini nazariy va amaliy boshqaruvdan iborat. vazifalari: · o'simliklar klassifikatsiyasi va sintaksonomiya tahlillarini qilish. · fitotsenotik birliklar darajalarini (assotsiatsiya, subassotsiatsiya, sinflyora va hk) …

4 / 41

tirishga hissa qo'shish. kurs ishining hajmi: ushbu kurs ishining hajmi 2 bob 4 ta bo’lim 5 ta rasm xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro’yhatidan iborat. kurs ishi 41 sahifadan iborat. i.bob o’simliklar olami xilma-xilligi, klassifikatsiya 1.1 o’simliklar olami xilma-xilligi. o’zbekiston biologik resurslari orasida o’simliklar muhim ahamiyat kasb etadi. o’simliklar resurslari nafaqat qishloq xo’jaligi, sanoat balki inson hayotida muhim o’rin tutadi. binobarin, aholini ekologik toza mahsulotlar bilan ta’minlash, ishlab chiqarishda yangi qishloq xo’jaligi ekinlarini joriy etish hamda sanoatni uzluksiz xomashyo bilan ta’minlashda o’simliklar resurslari strategik ahamiyatga molik. tabiiy o’simlik zahiralari tugallanmaydigan resurslar hisoblanib, mahsulotlarni cheksiz muddatda beradi. o’simliklar va hayvonot olami bir-birlari bilan o’zaro bog’liq. agar o’simlikning bir turi yo’qolsa hashoratlarning 10 dan 30 turigacha qirilishi mumkinligi aniqlangan yoki ba’zi hayvonlar shu joyni tark etishi mumkin. shu jihatdan qaraganda o’simlik va hayvonot dunyosi barcha joylarda saqlanishi zarur. yer kurrasida qariyb 1-1,5 mln. hayvon turlari yashaydi. bu miqdor o’simlik turlaridan uch marta ko’p …

5 / 41

slorod balansini barqarorlashtirishda shimoliy yarim shardagi igna bargli va tropik hamda subtriklarning abadiy yam-yashil bargli o’rmonlari eng ko’p ahamiyatga ega. [17]. 7 o’simlik qoplami yog’in-sochinning asosiy qismini o’z tanalarida tutib qolganligi tufayli yuzaki eroziyaning oldini oladi, daraxtzorlar zich o’sgan daryo va soy vodiylarida surilma, sel va chuqurlama, eroziya kabi hodisalarning sodir bo’lishi kamdan-kam bo’ladi. o’simlik olami, ayniqsa, tog’ yanbog’irlarida qor qoplamining erishini sekin-asta kechishiga ta’sir etadi. tekisliklarda o’rmon va ixotazorlar shamol eroziyasining oldini oladi, yozning jazirama kunlarida soyasalqinli o’ziga xos mikro iqlim vujudga keltiradi. respublika tabiiy sharoitlarining turli-sharoitlarining turli-tumanligi, uning biologik boyliklarining ham har xil bo’lishiga ta’sir etadi. hozirda o’simliklarning 4168 turi mavjud bo’lib, ularning 577 turi dorivor hisoblanadi. o’zbekistonning o’rmon fondi 10 mln.ga, shundan qariyb 2 mln.ga maydon o’rmon bilan qoplangan. o’rmonli yerlar tekislikda, qumli hududda 3 mln.ga tog’ yonbag’irlarida 0,5 mln.ga dan ziyod, qayirlardagi o’rmonlar maydoni 31 mingga, tog’ vodiylaridagi to’qay o’rmonlar maydoni 23 mingga. respublikamiz o’rmonlarga ancha …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'simliklar klassifikatsiyasi (sintaksonomiya)"

о’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiyalar vazirligi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti botanika fanidan “o’simliklar klassifikatsiyasi (sintaksonomiya) ” mavzusida bajardi: biologiya ta’lim yo’nalishi 104-guruh talabasi usmonov samandarbek kurs ishi rahbari: j.m. mamaxanova mundarija kirish…………………………………………………………………………….3 i.bob o’simliklar olami xilma-xilligi, klassifikatsiya………………………….6 1.1 o’simliklar olami xilma-xilligi…………………………………………………6 1.2 o’simliklar klassifikatsiyasi……...…………………………………………...16 ii.bob o’simliklarning dastlabki klassifikatsiyasi, k. linney sistematikasi.34 2.1 o’simliklarning dastlabki klassifikatsiyasi……………………………………34 2.2 sistematikada ishlatiladigan terminlar………………………………………..36 xulosa…………………………………………………………………………39 foydalanilgan adab...

This file contains 41 pages in DOC format (1.3 MB). To download "o'simliklar klassifikatsiyasi (sintaksonomiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simliklar klassifikatsiyasi (… DOC 41 pages Free download Telegram