ona tilini o‘rgatishning ilmiy va metodik asoslari

DOC 22 pages 151.5 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 151.5 KB

File type DOC

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

1-mavzu: kichik yoshdagi o‘quvchilarda ilmiy dunyoqarash elementlarini shakllantirishda ona tilini o‘rgatishning ahamiyati. ona tilini o‘rgatishning lingvistik asoslari. boshlang‘ich ta’limda ona tilini o‘rgatish mazmuniga tavsifnoma. fonetika va grafika asoslarini o‘rgatish usuliyati. kichik yoshdagi o‘quvchilarning ona tilini o‘zlashtirishida fonetika bilimining ahamiyati. o‘quvchilarda so‘zning tovush va harf tarkibi haqidagi boshlang‘ich tasavvurini shakllantirish darsning rejasi: · mavzuni e’lon qilish · adabiyotlar ro‘yxatini taqdim qilish · mavzu mohiyatini talabalarga yetkazish · talabalar bilan savol-javob o‘tkazish, mavzuni mustahkamlash dars turi: ma’ruza ta’lim texnologiyalari: anjuman-ma’ruza, suhbat, “klaster”, “aqliy hujum” va b. foydalaniladigan adabiyotlar ro`yxati 1. qosimova k va b. ona tili o‘qitish metodikasi. t.: ”noshir”, 2009. 2. uzviylashtirilgan davlat ta’lim standarti va o‘quv dasturi. ona tili. (1 – 4-sinflar) toshkent. “yangiyo‘l polygraph service”, 2017. 3. o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi respublika ta’lim markazi umumiy o‘rta ta’limning davlat ta’lim standarti va o‘quv dasturi boshlangich ta`lim ona tili, o`qish, matematika, tabiiyot (1-4-sinf). toshkent-2017. 4. abdullayeva q., nazarov k., yo‘ldosheva …

2 / 22

z va atamalar: til, ona tili, lingvistika, metod, fonetika, grafika, tovush, harf, metodika, bo‘g‘in boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ilmiy dunyoqarash elementlarini shakllantirishda ona tilini o‘rganishning o‘rni o‘quvchilarga ta’lim-tarbiya berish vazifalaridan biri ularda ilmiy dunyoqarash elementlarini shakllantirishdir. bu vazifani hal qilishda maqsadga muvofiq ishlashning yetakchi sharti – o‘quvchini shaxs sifatida muvaffaqiyatli kamol toptirishdir. quyida ko‘rsatilgan omillar tilni o‘rgatish bilan bog‘liq holda o‘quvchilarda ilmiy dunyoqarash elementlarini shakllantirish usulini belgilaydi: tilning ijtimoiy hodisa sifatidagi mohiyati uning aloqa (kommunikativ) vazifasini ifodalashdan iboratdir. maktabda, shu jumladan, boshlang‘ich sinflarda tilni o‘rgatishning yetakchi yo‘nalishi o‘quvchilar tomonidan tilning aloqa vazifasini bajarishini tushunishlariga erishish hisoblanadi. til bilan tafakkur uzviy bog‘liq bo‘lib, tafakkur so‘z vositasida yuzaga chiqadi. til tafakkurning mahsuli hisoblanib, ongdan tashqarida o‘zicha yashamaydi. til va tafakkur atrofimizni o‘rab olgan moddiy borliqqa nisbatan ikkilamchidir. tafakkur tashqi dunyoning tushunchadagi ifodasi hisoblanadi. so‘z tushunchaning shartli nomini o‘zida aks ettiradi. dunyoda yo‘q narsa ongda ham, tilda ham bo‘lmaydi. bu holat o‘quvchilarda dunyoqarashni shakllantirish …

3 / 22

etadi, shunday sharoitdagina til o‘zining aloqa quroli vazifasini bajara oladi. maktabda tilning barcha tomonlari (talaffuzi, fonetikasi, leksikasi, grammatikasi, so‘z yasalishi)ni o‘zaro bog‘liq holda o‘rganish ona tilini o‘rgatishdagi yetakchi tamoyil bo‘lib, uni amalga oshirish o‘quvchilarning tilni murakkab, rivojlanuvchan, o‘zaro bog‘langan muhim tomonlarga ega bo‘lgan hodisa sifatida anglab yetishlari uchun ilmiy asos yaratadi. tilning mohiyatini bunday idrok etish hodisalarning rivojlanuvchanligi va o‘zaro bog‘langan qismlardan tuzilishini tushunishga zamin hozirlaydi. maktab tajribasi va maxsus tekshirishlar shuni ko‘rsatadiki, yuqorida qayd etilgan dastlabki qoidalarni o‘quv jarayonida amalga oshirishda ijtimoiy hodisa sifatida til haqidagi bilimlar majmuasini to‘g‘ri tanlash, asosiy til hodisalarini va turlarini tushuntirishda o‘qituvchining tutgan metodologik yo‘lining aniqligi, o‘quvchilar fikrlashini faollashtirish, til nazariyasini o‘rgatishga asos bo‘ladigan til materialining yuqori sifatli bo‘lishi kabi dalillar hal qiluvchi ta’sir etadi. shubhasiz, har bir omil maktab tajribasida bir-biridan ajralgan holda bo‘lmaydi. aksincha, ularning bir-biriga to‘g‘ri, maqsadga muvofiq ta’siri ijobiy natija beradi. tilni ijtimoiy hodisa sifatida tanishtirish muhim ahamiyatga ega. tilning …

4 / 22

olga javob chuqurlashib va kengayib boradi. til kishilarning birgalikdagi mehnat faoliyatida, yangiliklarni maslahatlashib tushunishida, yangi mashinalar ixtiro qilishda zarurligi haqida misollar topib, o‘z fikrlarini tasdiqlaydilar. yoshlari ulg‘aygan sari o‘quvchilar odamning odam bo‘lishida tilning ahamiyatini tushuna boradilar. odam o‘zining fikrlash faoliyatini rivojlantirish va nutqini o‘stirish bilan o‘zini doimo takomillashtirib boradi. olamni, koinotni o‘zgartira borib, kishi yanada kamol topa boradi, uning tili ham boyiydi. kishilar bilan, jamiyat a’zolari bilan aloqa, munosabat har bir kishining o‘sishi, rivojlanishidagi zaruriy shartlardan hisoblanadi. d) boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining tilga ijtimoiy hodisa sifatida qarashini shakllantirishda tilning kelib chiqishi, tilda yangi so‘zlarning paydo bo‘lishi haqida ularning saviyasiga mos bo‘lgan ,,sir“ni yechish (tushuntirish) ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. o‘qituvchi o‘quvchilarga tilning bir kishi tomonidan maxsus o‘ylab chiqarilmaganini, u ibtidoiy odamlarning mehnat faoliyati bilan bog‘liq holda yaratilganini va asta-sekin rivojlanib borganini tushuntiradi: „bizdan juda uzoq vaqtlar ilgari tilde faqat bir necha o‘ngina so‘z mavjud edi, kishilar atrofdagi tabiatni, narsalarni bilib, ish qurollari yaratib, …

5 / 22

da mavjud bo‘lgan so‘zlar zaminida yaratiladi, tilda bor qoliplar kabi yasaladi: limon tipida limonzor, suvchi tipida bo‘zchi kabi. tilda yangi so‘zning paydo bo‘lishi o‘zidan keyin bir xil o‘zakli so‘zlar guruhining hosil bo‘lishiga sabab bo‘ladi: ishli, ishsiz, ishchi kabi. boshlang‘ich sinflarda tilning rivojlanishi haqidagi masala maxsus o‘rganilmaydi. tilga jamiyatning rivojlanishi bilan bog‘liq holda rivojlanadigan hodisa sifatida ilmiy qarashga zamin yaratish muhim ahamiyatga ega. tilning leksik tomoni boshqalariga nisbatan harakatchan, tez rivojlanadigan bo‘lgani uchun, til leksikasi misolida boshlang‘ich sinf o‘quvchilari saviyasiga mos ravishda jamiyatning rivojlanishi bilan bog‘liq holda tilning ham rivojlanishi tushuntiriladi. tilning leksik tarkibida yuz berayotgan o‘zgarishlar yuzasidan o‘qituvchi va o‘quvchilarning kuzatishlari bolalarda dunyoni bilish haqidagi tasavvurini shakllantirishga mos material beradi. kichik yoshdagi o‘quvchilarning tilni o‘zlashtirish jarayonini tekshirish shuni ko‘rsatadiki, tilga ilmiy qarash asoslarini shakllantirish uning muhim bog‘lanishlarini bilishga ham yordam beradi. xususan, o‘quvchilarning so‘zning tovush tomoni bilan uning leksik ma’nosi, so‘zning morfemik tarkibi bilan leksik ma’nosi, so‘zning grammatik ma’nosi bilan …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ona tilini o‘rgatishning ilmiy va metodik asoslari"

1-mavzu: kichik yoshdagi o‘quvchilarda ilmiy dunyoqarash elementlarini shakllantirishda ona tilini o‘rgatishning ahamiyati. ona tilini o‘rgatishning lingvistik asoslari. boshlang‘ich ta’limda ona tilini o‘rgatish mazmuniga tavsifnoma. fonetika va grafika asoslarini o‘rgatish usuliyati. kichik yoshdagi o‘quvchilarning ona tilini o‘zlashtirishida fonetika bilimining ahamiyati. o‘quvchilarda so‘zning tovush va harf tarkibi haqidagi boshlang‘ich tasavvurini shakllantirish darsning rejasi: · mavzuni e’lon qilish · adabiyotlar ro‘yxatini taqdim qilish · mavzu mohiyatini talabalarga yetkazish · talabalar bilan savol-javob o‘tkazish, mavzuni mustahkamlash dars turi: ma’ruza ta’lim texnologiyalari: anjuman-ma’ruza, suhbat, “klaster”, “aqliy hujum” va b. foydalaniladigan adabiyotlar ro`yxati 1. qosi...

This file contains 22 pages in DOC format (151.5 KB). To download "ona tilini o‘rgatishning ilmiy va metodik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: ona tilini o‘rgatishning ilmiy … DOC 22 pages Free download Telegram