falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli

DOC 1 page 269.5 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 269.5 KB

File type DOC

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

1-mavzu. falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli. reja: 1. falsafa fanining predmeti, asosiy muammolari va ularning o`ziga xosligi. 2. falsafaning asosiy yo`nalishlari, sohalari va vazifalari. 3. dunyoqarashning tuzilishi, tarixiy shakllari, vazifa va tamoyillari. 4. hozirgi davr o`zbek falsafasining asosiy masalalari va ularni o`rganish vazifalari. mavzuning tayanch iboralari: falsafa, dunyoqarash, mifologik, diniy va falsafiy dunyoqarash, ontologiya, gnoseologiya, praksiologiya, metodologiya, metod, qonun, substansiya, metafizika. 1. falsafa fanining predmeti, asosiy muammolari va ularning o`ziga xosligi. falsafa – insoniyat ma`naviy madaniyatining mahsuli bo`lib, u qadimgi yirik sivilizatsiya markazlari bo`lgan misr, bobil, markaziy osiyo, hindiston, xitoy, qadimgi yunoniston va rimda shakllangan. “filosofiya” atamasi qadimgi yunonchadan kelib chiqqan “phileo – sevaman va sophia – donishmanlik” so`zlaridan yasalgan bo`lib, aynan ma`nosi donishmandlikni sevish demakdir. antik davr faylasuflaridan biri diogen laertskiy (eramizning ii asri oxiri - iii asri boshlari) bergan ma`lumotiga ko`ra, “filosofiya” so`zi birinchi marta qadimgi yunon olimi pifagor (mil. avv. 576-496 y) tomonidan ishlatilgan. filosofiya so`zini …

2 / 1

shu olomon orasida shunday kichik guruh borki, ular atrofdagilarni kuzatadilar, voqea-hodisalarni, inson tabiatini tadqiq etadilar. haqiqatni anglash ularning eng sevimli amalidir. ana shu toifadagi odamlar faylasuflar – donolikni sevuvchilar, deb ataladi. ular sofoslar, ya`ni donishmandlar emas, chunki tom ma`noda donishmandlik yolg`iz xudoga xos sifat. bandalar esa donishmandlikka intilish bilan kifoyalanadilar xolos”. pifagorning fikricha, falsafaning vazifasi - haqiqatni izlashdan iborat. bunday fikrni qadimgi yunon faylasufi geraklit (mil.avv. 520-460) ham ilgari surgan edi. aflotun (mil.avv. 428-347)ning aytishicha, falsafaning vazifasi abadiy va mutloq haqiqatga erishishdir. ba`zi falsafiy tizimlarda falsafa oliy bosh ibtido yoki birinchi sabab to`g`risidagi fan deb ta`riflanadi. arastu (mil.avv. 384-322) ta`limotida, u «barcha mavjudotning ibtidosi va sabablari to`g`risidagi fan» deyilgan bo`lsa, markaziy osiyolik mutafakkir abu ali ibn sino falsafani «mutlaq borliq to`g`risidagi oliy fan» deb ta`riflagan. boshqa ta`limotlarda esa falsafa «to`g`ri fikrlash orqali erishilgan bilim» (t.gobbs), umuman, «fanlarni ko`rib muhokama qiluvchi» (g.v.gegel) deb keng tasavvur qilinsa, boshqalarida tor ma`noda, masalan, «fikrning …

3 / 1

adrlash deb talqin etgan. shunday qilib, falsafaning mohiyati haqida so`z ketganda ayrim mutafakkirlar uni haqiqatni izlashda, boshqalari - haqiqatni o`z shaxsiy manfaatlariga moslashtirishda deb tushunadilar; bir xillari o`z fikrlarini osmon tomon, boshqalari esa - yerga yo`naltiradilar; bir xillari allohga, boshqalari esa - odamga murojaat qiladilar; bir xillari uchun falsafa o`z-o`zicha ahamiyatga ega, boshqalarning fikricha, falsafa jamiyat va insonga xizmat qilishi kerak. bularning barchasi falsafaga yondoshuvlarning xilma-xilligi, uning predmetini tushunishda turlicha qarashlar mavjudligini ko`rsatadi. bugungi kunda haqiqatni izlash faqat falsafaga taalluqli bo`lmay, barcha mavjud fanlar o`z sohalarida dunyoni o`rganish, uning qonunlari va haqiqatga erishish yo`llarini tadqiq etish bilan shug`ullanib kelmoqdalar. biroq haqiqatni izlash eng avval aynan falsafadan boshlangan. falsafa kishilarga olam to`g`risida yaxlit tasavvur beradi, boshqa fanlar esa, uning ayrim jihatlarini o`rganadi. falsafa asrlar davomida dunyoqarash xususiyatiga ega bo`lgan va doimo kishilar e`tiborini o`ziga tortib kelgan quyidagi savollarga javob topishga harakat qilib kelgan: · olam qanday paydo bo`lgan va u qanday …

4 / 1

ga yordam berishgan. shuning uchun ham qadimdan jamiyatni faylasuflar boshqarishi kerak degan tushuncha shakllangan. qadimgi davrlarda har tomonlama chuqur bilim va katta hayotiy tajribaga ega bo`lgan, inson ma`naviyatini boyitish va haqiqatni bilishga intiluvchi kishilarni faylasuf deb ataganlar. fozil va komil insonlargina falsafa bilan shug`ullanganlar. aslida, o`sha davrlarda falsafani o`rganish deyilganda, ilmning asoslarini egallash ko`zda tutilgan. grek mutafakkiri geraklit (mil.avv. 520-460 yillar) shogirdlariga murojaat qilib, «do`stim, sen hali yoshsan, umringni bekor o`tkazmay desang, falsafani o`rgan», deganda aynan ana shu haqiqatni nazarda tutgan. boshqa bir buyuk yunon faylasufi epikur (mil.avv. 470-399 yillar) bu haqiqatni quyidagicha ifoda etgan: «o`z-o`zingni yerga urish, tubanlashish nodonlikdan boshqa narsa emas, o`zligingdan yuqori turish esa - faylasuflikdir». xuddi shuningdek, sharqda ham konfutsiy va moniy, xorazmiy va forobiy, imom buxoriy va imom termiziy, beruniy va ibn sino, naqshband va navoiy kabi donishmand bobolarimiz o`z hayotiy kuzatishlari va tajribalarini umumlashtirish, insonga xos xato va kamchiliklardan saboq chiqarish, bashariyat tomonidan to`plangan …

5 / 1

ilimlar “naturfalsafa”, ya`ni tabiat falsafasi doirasiga kirgan va u falsafaning ilk shakli siftida mavjud bo`lgan. asrlarning o`tishi, insonning tabiat, jamiyat, inson haqidagi ilmiy bilimlarining ko`payib borishi, taxminan xvii-xviii asrlardan boshlab ularning mustaqil fan sohalari sifatida ajralib chiqishiga olib keldi. shu tariqa avval mexanika, matematika, astronomiya, meditsina kabi tabiatshunoslik fanlari, so`ngra esa ijtimoiy fanlar ham mustaqil rivojlana boshladi. to`g`ri, qadimgi sivilizatsiyalarda bu sohalarga oid bilimlar, tasavvurlar bo`lgan, lekin ular aniq eksperiment va argumentlangan mantiqiy tahlilga qurilgan alohida fan sohalari sifatida hali mavjud emas edi. qadimgi yunonistonda fanlarning barchasini, ular qanday ilmiy masalalar bilan shug`ullanishidan qat`i nazar, filosofiya deb ataganlar. u ham ijtimoiy borliq, ham tabiat to`g`risidagi ilm hisoblanar edi. shu ma`noda, dastlabki filosofiya olam va unda insonning tutgan o`rni haqidagi qarashlar tizimi bolib, dunyoni ilmiy bilish zaruratidan vujudga kelgan edi. uning eng asosiy qadriyati erkinlik tushunchasi ekanini, ana shu erkin hayot to`g`risidagi qarashlar buyuk madaniy yuksalishga asos bo`lganini aksariyat olimlar alohida …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli"

1-mavzu. falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli. reja: 1. falsafa fanining predmeti, asosiy muammolari va ularning o`ziga xosligi. 2. falsafaning asosiy yo`nalishlari, sohalari va vazifalari. 3. dunyoqarashning tuzilishi, tarixiy shakllari, vazifa va tamoyillari. 4. hozirgi davr o`zbek falsafasining asosiy masalalari va ularni o`rganish vazifalari. mavzuning tayanch iboralari: falsafa, dunyoqarash, mifologik, diniy va falsafiy dunyoqarash, ontologiya, gnoseologiya, praksiologiya, metodologiya, metod, qonun, substansiya, metafizika. 1. falsafa fanining predmeti, asosiy muammolari va ularning o`ziga xosligi. falsafa – insoniyat ma`naviy madaniyatining mahsuli bo`lib, u qadimgi yirik sivilizatsiya markazlari bo`lgan misr, bobil, markaziy osiyo, hindiston, xitoy, qadimgi yunonist...

This file contains 1 page in DOC format (269.5 KB). To download "falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafaning mohiyati va jamiyat… DOC 1 page Free download Telegram

falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli"

Similar files