tovar –pul munosabatlari rivojlanishi bozor iqtisodiyoti shakllanishi va amal qilishning asosidir

DOCX 24,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403158087_43570.docx tovar –pul munosabatlari rivojlanishi bozor iqtisodiyoti shakllanishi va amal qilishining asosidir режа: 1. natural ishlab chiqarishdan tovar ishlab chiqarishga o’tish va uning rivojlanishi. 2. tovar va uning xususiyatlari. 3. qiymatning mehnat nazariyasi va keyingi qo’shilgan miqdor nafligi nazariyasi. 4. pulning kelib chiqishi, mohiyati va vazifalari. 1-savol. natural ishlab chiqarishdan tovar ishlab chiqarishga o’tish va uning rivojlanishi ijtimoiy xo’jalik yuritishnig ikki shakli mavjud. birinchisi, natural ishlab chiqarish xo’jalik yuritishning bu shaklining mazmuni shundan iboratki, yaratilgan barcha mahsulotlar ishlab chiqaruvchilarning o’z ehtiyojlari uchun sarf qilingan. natural xo’jalik avvalo ibtidoiy jamoada, keyinchalik patriarxal dehqon xo’jaligi, feodal pomestyalarida amal qilingan. xo’jalik yuritishning bu shakli barcha iqtisodiy jarayonlarni bir xo’jalik doirasida qatiy cheklab qo’yadi, tashqi iqtisodiy aloqalarga imkoniyat berilmaydi, ishchi kuchi shu xo’jalik doirasida faoliyat ko’rsatadi. ishlab chiqarish maqsadlarini nihoyatda cheklab, ishlab chiqarish hajmi jihatdan juda oz va turi jihatidan kam xil bo’lgan ehtiyojlarini qondirishga bo’ysundirilgan. natural ishlab chiqarish o’rnini asta sekinlik bilan tovar …

te‘molchini o’ziga jalb etish uchun kurash bunday kurash mavjud emas bunday kurash mavjud va tovar xo’jaligining rivojlanishi bilan kuchayib beradi. 4. ishlab chiqarilgan mahsulotning iste‘mol qilinishini darajasi barcha ishlab chiqarilgan mahsulotlar to’laligicha iste‘mol qilinadi. ishlab chiqarilgan mahsulotlar ayrim turlari va qismlarining sotilmay qolishi, ya‘ni iste‘mol qilinmasligi. 5. ishlab chiqarish jarayonida ishchi kuchining ishtirok etish tamomillari ishlab jarayonida faqat o’zining va oila a‘zolarining ishchi kuchidan foydalaniladi. ishlab chiqarish jarayonida yollanma ishchi kuchidan ham foydalanish mumkin. tovar xo’jaligida mehnat taqsimoti chuqurlashadi, mehnat unumdorligi yuqori bo’ladi, ishlab chiqaruvchilar ishlab chiqarishning u yoki bu turiga ixtisoslashib boradilar, xususiy mulkka ustuvorlik beriladi, ishlab chiqaruvchilar bilan iste‘molchilar o’rtasidagi iqtisodiy aloqalar tovar ayirboshlash asosida vujudga keladi, vaqt va moddiy resurslar tejaladi, tovarlarni ayirboshlashda ishtirok etuvchilarni bir-birlariga bog’liqligi kuchayadi. tovar xo’jaligini rivojlanishi jamiyat iqtisodiyotining barcha tomonlarini qamrab oladi. xullas, tovar xo’jaligining vujudga kelishi va amal qilishining ijtimoiy-iqtisodiy asoslarini quyidagilar tashkil etadi: 1. ijtimoiy mehnat taqsimoti va uni turlarini …

ing real ko’rinishi pulda ifodalanishi lozim. ya‘ni, tovar-pul (t-p) va pul–tovar (p-t) shakliga aylanishi hamda t-p-t ko’rinishini hosil qilishi lozim. tovarga iqtisodchi omillar turlicha ta‘rif berganlar. masalan, ye.f. borisov “tovar – bu bozorda boshqa tovarga ekvivalent asosida ayirboshlashga mo’ljallangan, mehnat orqali yaratilgan ijtimoiy naflikdir”[1]. degan ta‘rifni bergan. bu ta‘rifdan ko’rinadiki, tovar inson mehnatining mahsulidir deb qaragan. v.i. vidyapin va boshqalar tahriri asosida tayyorlangan darslikda “ne‘mat” va “tovar” tushunchalariga kengroq ta‘rif berilgan: “tovar - bu ayirboshlash uchun ishlab chiqarilgan maxsus iqtisodiy ne‘mat”[1]. tovarga berilgan ta‘rifga asoslanib aytish mumkinki, tovar iqtisodiy kategoriya bo’lib, inson mehnatining mahsuloti, biron-bir naflik va qiymatga ega bo’lgan va sotish-sotib olishga mo’ljallangan mahsulotlar majmuasidir. tovar ikki xususiyatga ega: birinchidan, tovar insonning biron-bir ehtiyojini qondiradi; ikkinchidan, tovar boshqa mahsulotga ayirboshlana oladigan buyumdir. boshqacha aytganda tovar iste‘mol va almashuv qiymatlariga egadir. tovarning iste‘mol qiymati kishiga foydaliligi va nafligidir. u shaxsiy iste‘mol buyumi yoki ishlab chiqarish vositalari sifatida insonlarning biron-bir ehtiyojini …

ining ifodasidir. tovar ayirboshlaganda (sotilganda) ishlab chiqaruvchi (sotuvchi), tabiiyki, o’z xarajatlarini qoplashni istaydi, biroq bozorda boshqacha nisbatlar tarkib topishi mumikn endi ularni boshqa ko’rsatkich-almashuv qiymati ifodalaydi. bu bir tovar boshqasiga ayirboshlanadigan nisbatdir.[1] tovarning o’zi esa ikki tomon-naflilik va qiymatning uzviy esa birligidan iboratdir. shu o’rinda aytish mumkinki, ishlab chiqarish xarajatlari tovar qiymatining bir qismi bo’lib, miqdor jihatdan undan kamdir. tovar qiymatining miqdori ijtimoiy-zaruriy ish vaqti orqali hisoblab chiqiladi. ijtimoiy zaruriy ish vaqti muayyan ijtimoiy normal ishlab chiqarish sharoitida va muayyan jamiyatdagi mehnat malakasi va jadallashuvi darajasi o’rtacha bo’lgan sharoitida biron bir tovarni ishlab chiqarish uchun bo’lgan ish vaqtidir. tovarning ikki xil xususiyatga ega bo’lishiga sabab tovar ishlab chiqaruvchi mehnati tabiatining ikki tomonlamaligidadir. bir tomondan, bu - muayyan turdagi aniq mehnatdir. shuning uchun, iste‘mol qiymatni yaratgan mehnat aniq mehnat deb aytiladi. ikkinchi tomondan, mehnat - aniq shakldan qat’iy nazar, umuman sarflangan inson ishchi kuchidir, jami ijtimoiy mehnatning bir qismidir va bu …

azadi. mehnat intensivligi ish vaqti birligi mobaynida sarflangan mehnat miqdori orqali ifodalanuvchi ko’rsatkichdir. mehnatning intensivligi deganda ish vaqti birligi jadalligining darajasi bo’lib, u mehnatni kuchayishi, tig’izligi va zo’rayishi degan ma‘nolarni bildiradi. mehnat intensvligini jadallik darajasini aniqlashda ish kunining davomiyligi yoki bir soat ichida yaratilgan mahsulot va ko’rsatilgan xizmat miqdori ko’rsatkichdan foydalaniladi. 3-savol. qiymatning mehnat nazariyasi va keyingi qo’shilgan miqdor nafligi nazariyasi tovar qiymatini aniqlashda ikki asosiy yo’nalish mavjud: 1. kiymatning mehnat nazariyasi; 2. kiymatning keingi qo’shilgan miqdor nafliligi nazariyasi. qiymatning mehnat nazariyasi asoschilari uilyam petti, adam smit, david rikardolar hisoblanadi. u. petti qiymatning manbai mehnat hisoblanadi degan ta‘limotni asoschisidir. aynan mehnat sarfi tovar qiymati miqdorini belgilab berishini ko’rsatib o’tdi. ammo, u. petti tovarning iste‘mol qiymati va qiymati o’rtasidagi farqni ko’ra olmagan. u.petti tovarning qiymati faqat qimmatbaho metallarni ishlab chiqarishga sarflanuvchi mehnat orqali yaratiladi deb fikrni bildirgan. a. smit o’zining “xalqaro boyligining tabiati va sabablari to’g’risidagi tadqiqotlar” (1776 yil) nomli asarida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tovar –pul munosabatlari rivojlanishi bozor iqtisodiyoti shakllanishi va amal qilishning asosidir"

1403158087_43570.docx tovar –pul munosabatlari rivojlanishi bozor iqtisodiyoti shakllanishi va amal qilishining asosidir режа: 1. natural ishlab chiqarishdan tovar ishlab chiqarishga o’tish va uning rivojlanishi. 2. tovar va uning xususiyatlari. 3. qiymatning mehnat nazariyasi va keyingi qo’shilgan miqdor nafligi nazariyasi. 4. pulning kelib chiqishi, mohiyati va vazifalari. 1-savol. natural ishlab chiqarishdan tovar ishlab chiqarishga o’tish va uning rivojlanishi ijtimoiy xo’jalik yuritishnig ikki shakli mavjud. birinchisi, natural ishlab chiqarish xo’jalik yuritishning bu shaklining mazmuni shundan iboratki, yaratilgan barcha mahsulotlar ishlab chiqaruvchilarning o’z ehtiyojlari uchun sarf qilingan. natural xo’jalik avvalo ibtidoiy jamoada, keyinchalik patriarxal dehqon xo’jaligi, feodal...

Формат DOCX, 24,2 КБ. Чтобы скачать "tovar –pul munosabatlari rivojlanishi bozor iqtisodiyoti shakllanishi va amal qilishning asosidir", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tovar –pul munosabatlari rivojl… DOCX Бесплатная загрузка Telegram