tovar-pul munosabatlar rivojlanishi bozor iqtisodiyoti shakllanishi va amal qilishining asosidir

DOC 17 pages 146.8 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 146.8 KB

File type DOC

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

tovar-pul munosabatlari rivojlanishi bozor iqtisodiyoti shakllanishi va amal qilishining asosidir reja: 1. natural ishlab chiqarishdan tovar ishlab chiqarishga o'tish va uning rivojlanishi. 2. tovar va uning xususiyatlari. 3. qiymatning mehnat nazariyasi va keyingi qo'shilgan miqdor nafliligi nazariyalari. 4. pulning kelib chiqishi, mohiyati va vazifalari. oldingi mavzularda ishlab chiqarishning umumiy, hamma bosqichlariga xos bo'lgan qonun-qoidalari va tushunchalarini, ijtimoiy tizimlar va mulk shakllarining o'zgarib turishini ko'rib chiqdik. lekin, ayrim iqtisodiy jarayonlar tarixiy tavsifga ega bo'lsada, uzoq davrlar davomida saqlanib qolishi mumkin. jumladan, insoniyat tarixiy taraqqiyotining ko'pgina bosqichlarida ijtimoiy-iqtisodiy shakllarning ayrim turlari uzoq vaqt mavjud bo'ladi. masalan, ibtidoiy jamoa tuzimi emirilayotgan sharoitdayoq vujudga kelgan tovar ayirboshlash bir ishlab chiqarish usulidan boshqasiga o'tib, bir necha ming yillardan beri amal qilib, rivojlanib kelmoqda. shu bilan birga biron-bir ijtimoiy-iqtisodiy shaklning turli tarixiy davr sharoitidagi mazmuni, o'rni, roli va ijtimoiy oqibatlari ko'p jihatdan turlicha bo'ladi. lekin ularning umumiy, eng xususiyatli belgilari saqlanib qoladi. shu sababli mavzuni ijtimoiy …

2 / 17

hlab chiqarish hajmi va tarkibiga mos kelgan, ularning bir-biri bilan bog'lanishi bir xo'jalik doirasida amalga oshganligi sababli juda oson kechgan. bunday munosabatlar eng avvalo ibtidoiy jamoada, keyinchalik patriarxal dehqon xo'jaligi, feodal pomestyalarida hukm surgan. natural ishlab chiqarish shakli barcha iqtisodiy jarayonlarni bir xo'jalik doirasida qat'iy cheklab qo'yadi, tashqi aloqalar uchun yo'l ochilmaydi. ishchi kuchi muayyan xo'jalikka juda qattiq biriktirib qo'yiladi va ko'chib yurish imkonidan muhrum bo'ladi. natural xo'jalik shakllarining xuddi shu ko'rsatkichlari qishloq xo'jalik jamoalari ming yillar davomida barqaror yashovchi bo'lib qolganligining «siri»ni ochib beradi. natural xo'jalik ishlab chiqarish maqsadlarini nihoyatda cheklab, ishlab chiqarish hajm jihatidan juda oz va turi jihatidan kam xil bo'lgan ehtiyojlarini qondirishga bo'ysungan. shuning uchun ham jamiyat asta-sekinlik bilan tovar ishlab chiqarishga o'tadi. tovar ishlab chiqarish natural xo'jalikning rivojlanishi, mahsulotlar turi va miqdorining o'sishi natijasida paydo bo'ldi. tovar ishlab chiqarish, ya'ni tovar xo'jaligida kishilar o'rtasidagi iqtisodiy munosabatlar buyum orqali, ular mehnati mahsulini oldi-sotdi qilish orqali namoyon …

3 / 17

rash mavjud va tovar xo'jaligining rivojlanishi bilan kuchayib boradi 4. ishlab chiqarilgan mahsulotning iste'mol qilinishi darajasi barcha ishlab chiqarilgan mahsulotlar to'laligicha iste'mol qilinadi ishlab chiqarilgan mahsulotlar ayrim turlari va qismlarining sotilmay qolishi, ya'ni iste'mol kilinmasligi 5. ishlab chiqarish jarayonida ishchi kuchining ishtirok etish tamoyillari ishlab chiqarish jarayonida faqat o'zining va oila a'zolarining ishchi kuchidan foydalaniladi ishlab chiqarish jarayonida yollanma ishchi kuchidan ham foydalanish mumkin 1-jadval. natural va tovar xo'jaligining bir-biridan farqlanishi. tovar ishlab chiqarish ishlab chiqaruvchilar bilan iste'molchilar o'rtasidagi munosabatlarning, mehnatni o'lchash va uni jamiyatning jami mehnati tarkibiga kiritishning o'ziga xos usulidir. natural xo'jalikni siqib chiqarish va tovar ayirboshlashning rivojlanish jarayoni mehnat taqsimotining chuqurlashuvi, ishlab chiqarishning ixtisoslashuvi, xususiy mulkning vujudga kelishi va rivojlanishi asosida individual xo'jaliklarning tovar ayirboshlashga, oldi-sotdiga o'tish yo'li bilan boradi. ayrim turdagi mahsulotlarni ishlab chiqarishga ixtisoslashuv, ularni turli xil ishlab chiqaruvchilar o'rtasida ayirboshlashni zarur qilib qo'yadi. ixtisoslashuv esa mehnat unumdorligining oshishiga olib keladi, demak tovar ayirboshlash faqat …

4 / 17

ar xo'jaligining vujudga kelishi va amal qilinishining ijtimoiy-iqtisodiy asoslari hamda shart-sharoitlari quyidagilardan iborat: 1) ijtimoiy mehnat taqsimotining ro'y berishi. bunda ishlab chiqaruvchilar u yoki bu aniq mahsulotni ishlab chiqarishga ixtisoslashadi. ixtisoslashuv, o'z navbatida, qiyosiy ustunlik tamoyili bo'yicha, ya'ni mahsulotni nisbatan kam muqobil qiymatda ishlab chiqarish layoqati bilan aniqlanadi; 2) ishlab chiqaruvchilarning iqtisodiy jihatdan alohidalashuvi. bunda ular o'z mehnat natijalarini o'zlari tasarruf qiladilar. iqtisodiy alohidalik xo'jalik faoliyatiga oid barcha qarorlarni ishlab chiqaruvchining o'zi hal qilishini bildiradi. xuddi shu ikki holat tovar ishlab chiqarishni zarur qilib qo'yadi va bozor vujudga kelishining shart-sharoiti hisoblanadi. mehnat mahsuli tovarga, ya'ni bozorda ayirboshlash uchun, sotish uchun tayyorlanadigan narsaga, ishlab chiqaruvchilar esa tovar ishlab chiqaruvchilarga aylanadi. tovar ishlab chiqarishning mohiyatini yanada kengroq tushunish uchun uning asosiy unsuri bo'lgan tovarning xususiyatlarini ko'rib chiqish maqsadga muvofiq hisoblanadi. 2. tovar va uning xususiyatlari tovar-pul munosabatlarini tushunishda tovarning mazmunini, uning xususiyatlarini bilish muhim ahamiyatga egadir. tovarga ta'rif berishda ham iqtisodchilar tomonidan …

5 / 17

hlash uchun yaratilgan mehnat mahsuli. ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning hozirgi bosqichida mamlakatlarda ishlab chiqarilayotgan millionlab turdagi mahsulotlar va ko'rsatilayotgan xizmatlar tovar shaklini olgan. jumladan, o'zbekistonda ham ishlab chiqarilayotgan ko'plab turdagi tovarlardan ba'zilarini misol keltirish mumkin (4.2-jadval). 4.2-jadval o'zbekistonda 2007-2008 yillarda ishlab chiqarilgan ba'zi tovar turlari tovar mahsulotlari nomlari 2007 yil 2008 yil engil avtomobillar, dona 171809 195038 avtobuslar, dona 1116 1556 avtomobillar uchun ehtiyot qismlar, mln. so'm 103959,4 141522,4 traktorlar, dona 2411 2437 traktor kultivatorlari, dona 1562 1773 akkumulyatorlar, ming dona 443 447 televizorlar, dona 93527 47621 muzlatgichlar va sovutgichlar, dona 10774 6218 paxta tolasi, ming tonna 1125,4 1174,2 gazlamalar, mln. kv.m 160,5 114,1 trikotaj buyumlar, ming dona 30883 29163 sut va sut mahsulotlari, ming tonna 16,4 19,4 meva-sabzavot konservalari, mln. shartli banka 112,9 157,9 shakar, ming tonna 170,9 254,3 o'simlik yog'i, ming tonna 277,5 284,6 un, ming tonna 1440,7 1425,6 manba: o'zbekiston respublikasi davlat statistika qo'mitasi ma'lumotlari. shu o'rinda ta'kidlash lozimki, …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tovar-pul munosabatlar rivojlanishi bozor iqtisodiyoti shakllanishi va amal qilishining asosidir"

tovar-pul munosabatlari rivojlanishi bozor iqtisodiyoti shakllanishi va amal qilishining asosidir reja: 1. natural ishlab chiqarishdan tovar ishlab chiqarishga o'tish va uning rivojlanishi. 2. tovar va uning xususiyatlari. 3. qiymatning mehnat nazariyasi va keyingi qo'shilgan miqdor nafliligi nazariyalari. 4. pulning kelib chiqishi, mohiyati va vazifalari. oldingi mavzularda ishlab chiqarishning umumiy, hamma bosqichlariga xos bo'lgan qonun-qoidalari va tushunchalarini, ijtimoiy tizimlar va mulk shakllarining o'zgarib turishini ko'rib chiqdik. lekin, ayrim iqtisodiy jarayonlar tarixiy tavsifga ega bo'lsada, uzoq davrlar davomida saqlanib qolishi mumkin. jumladan, insoniyat tarixiy taraqqiyotining ko'pgina bosqichlarida ijtimoiy-iqtisodiy shakllarning ayrim turlari uzoq vaqt mavjud bo'ladi....

This file contains 17 pages in DOC format (146.8 KB). To download "tovar-pul munosabatlar rivojlanishi bozor iqtisodiyoti shakllanishi va amal qilishining asosidir", click the Telegram button on the left.

Tags: tovar-pul munosabatlar rivojlan… DOC 17 pages Free download Telegram