kimyoviy dozimetrlar

PPTX 16 pages 3.2 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

klinik dozimetriya kimyoviy dozimetrlar klinik dozimetriya kimyoviy dozimetrlar tf-2301 sabirov alibek va usmonov boburjon re’ja 1) kimyoviy dozimetrlar haqida tushuncha hamda ta’rixi. 2) kimyoviy dozimetrlar o’lchash natijalari va o’lchash usullari. 3) kimyoviy dozimetrlar amaloyotda qo’llanilishi. plyonkali dozimetrlar(rangi o’zgarishi bilan aniqlaydigan) frikke dozimetrlari(ferro-sulfat li dozimetr) ionizatsion kolorimetr ko’p kimyoviy detektorlar/dozimetrlar suyuq kimyoviy detektorlar ishlash prinsipi asosida ishlaydi. bu detectorlarda turli moddalarning suvdagi eritmalari ishlatiladi . nurlanish eritmalardan o’tganida musbat va manfiy ionlar hosil qiladi . nurlanish ta’sirida suv molekulasidan elektron ajralib chiqadi va musbat ion hosil bo’ladi. --- > ajralib chiqqan elektronni neytral holatdagi suv molekulasi o’ziga biriktirib oladi va manfiy ionni hosil qiladi. + = va ionlar turg’un bo’lmaganligi uchun o’z o’zidan parchalanadi. ---> + ---> + va radikallar elektr zaryadlarga ega emas , lekin o’zida kimyoviy valentlikni namoyon etadi . shu sababli kuchli reaktiv qobilyatga ega . radika;o oksidlantirish , radikali esa qaytarish xususyatiga ega . nurlanishning quvvati qancha …

2 / 16

ya’ni fotoemulsiya hodisasi prinsipida ishlaydi. fotografik detektorlar ionlashtiruvchi nurlanishlarni sezuvchi fotomateriallarga asoslangan roentgen plyonkalardir. u selluloid plyo’nkaning bir yoki ikki tomoniga sezgir emulsiya qoplab tayyorlanadi . emulsiya yoki dan iborat. emulsiyani shishaga yoki qo’g’ozga ha, qoplash mumkin . nurlanish ta’sirida emulsiya qoplangan plyonkada yashiringan tasvir hosil bo’ladi . keyin tasvir ko’rinadigan holatga keltiriladi . fotoemulsiyaning qorayish darajasi nurlanish dozasiga bogliq bo’ladi . ko’rinadigan holatga keltirishda kumush atomlari tiklanadi va emulsiyaning nurlanishga bo’lgan sezgirligi batamom so’nadi . nurlantirilgan , ochilgan va berkitilgan plyonkada qorayishning optic zichligi saqlanib qoladi . qorayishning optic zichligini quyidagi formula bilan ifodalash mumkin . s = lg() bu yerda jo – plyenkaga kelib tushgan nurning quvvati , j – plyonkadan o’tgan nurning quvvati . plyo’nkali dozimetr kamchiliklari va afzalliklari. 1)sezgirligi past . 2)nurlanish vaqtidan natijalar olishgacha bo’lgan uzun vaqt (sekin ishlaydi ko’p vaqt talab qiladi). 3)qayta tahlillar sharoitlarining natijalar olishdagi nuqsonlar . 1)arzonlikda (yasalishda sodda material moddalar …

3 / 16

i eritmadan foydalanishga asoslangan. ferrosulfat detektori temir sulfat tuzini sulfat kislotadagi eritmasida tayyorlanadi . eritmada elektrolitik dissotsatsiya jarayonida temirning ikki valentlik ioni hosil bo’ladi . nurlanish ta’sirida suv molekulalarining parchalanishida va radikallar hosil bo’ladi . ionlari radikali yordamida oksidlanib , ionini hosil qiladi . oksidlanish reaksiyasi quiyidagi tenglama orqali amalga oshadi. + ---> + eritmadagi kislorod bilan vodorod atomi birikib radikali yuzaga keltiradi. radikali ham oksidlash hususiyatiga ega. + ---> + eritmalarda bu reaksiyalar natijasida hosil bo’lgan miqdoriga ko’ra yutilgan energiya baholanadi. standart ferrosulfat detektorning tarkibi 2 gramm ; 0,3gramm , 110cm^3 hajmdagi kislotaning 5l distillangan suvdagi eritmasi . bu eritma shisha ampula ichiga quyiladi va og’zi berkitiladi . detektor ishlatishga tayyor! standart detector;larda 100ev energiyaning yutilishida 15,6 ta ionlari hosil bo’ladi . eritmaning optik zichligi o’zgaradi . eritaning rangi ham o’zgaradi. eritmaga kelib tushayotgan nurning quvvatini jo eritmadan o’tgan nurning quvvatini j1 deb belgilasak , u holda eritmaning optic …

4 / 16

ya tarzida ishlaydi. ionizatsion kolorimetr ishlash prinsipi kosmik zarralarning energiyasi qalin modda qatlamida yutiladi (xuddi oddiy kalorimetrda issiqlik yutilganidek). yuqori energiyali kosmik zarralar modda bilan ta’sirlashganda, yadro reaksiyalari natijasida ko‘plab ikkilamchi zarralar yoki fotonlar hosil bo‘ladi, ular esa o‘z navbatida yangi zarralarni hosil qiladi va hokazo. natijada, modda ichida harakatlanadigan va uning atomlarini ionizatsiya qilib, o‘z energiyasini yo‘qotadigan zaryadlangan zarralar lavinasi yuzaga keladi.agar yutuvchi qatlam yetarlicha qalin bo‘lsa va lavina to‘liq uning ichida qolsa, moddada hosil bo‘lgan ionlar soni boshlang‘ich kosmik zarracha energiyasiga mutanosib bo‘ladi.ionlarning umumiy sonini o‘lchash uchun yutuvchi modda (odatda temir yoki qo‘rg‘oshin) bir necha santimetr qalinlikdagi qatlamlarga bo‘linadi va ularning orasiga ionizatsion kameralar joylashtiriladi. 1 — nishon, unda kosmik zarracha atom yadrolari bilan ta’sirlashib, yuqori energiyali γ-kvantlarning paydo bo‘lishiga olib keladi.2 — qo‘rg‘oshin qatlamlari, ularda γ-nurlanish kuchli zaryadlangan zarralar lavinalarini hosil qiladi.3 — yadro fotoemulsiyalari, bu lavinalarni qayd etadi.4 — modda qatlamlari (temir yoki qo‘rg‘oshin), zaryadlangan zarralar …

5 / 16

or kislotasi h₃bo₃ shaklida) qo‘shiladi. litiy-6 yadrosi issiqlik neytronlarini yutib, quyidagi yadroviy reaksiyani hosil qiladi: ⁶li(n, α)t (to‘liq yutilish kesimi 71 barn). natijada alfa-zarracha va triton (tritiy yadrosi) hosil bo‘ladi, ular 4,66 mev to‘liq kinetik energiyaga ega. ular suv molekulalariga radiatsion-kimyoviy ta’sir ko‘rsatib, oxir-oqibat temir ionlarini oksidlantiradi. bor-10 ishtirokidagi reaksiya quyidagicha sodir bo‘ladi: ¹⁰b(n, α)⁷li (issiqlik neytronini yutish kesimi 740 barn). bu reaksiyada alfa-zarracha va litiy-7 yadrosi hosil bo‘ladi, ularning umumiy kinetik energiyasi 2,33 mev. keyinchalik so‘rilgan dozani o‘lchash va hisoblash yuqorida aytib o‘tilgan usulga o‘xshash tarzda amalga oshiriladi, lekin bunda radiatsion-kimyoviy chiqish (g(fe³⁺)) quyidagicha qabul qilinadi: litiy uchun: 5,4 ± 0,3 ion/100 ev ionizatsion kolorimetr amaliyotda qo’llanilishi ionizatsion kolorimetrlar nafaqat ionlashtiruvchi nurlanishlarni dozasini o’lchash bilan chegaralanmagan ushbu rasmda ams – 02 tasvirlangan bo’lib kosmik nurlanishlar va kosmik zarrachalarni energiyalarini o’rganishda qo’’laniladi nafaqat kosmosda va albatta tezlatgichlarda(asosan zamonaviy kollayderlarda) ham yorug’lik tezligigga erishgan zarrachhalar to’qnashishidan hosil bo’ladigan 2lamchi zarrachalar energiyasini …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy dozimetrlar"

klinik dozimetriya kimyoviy dozimetrlar klinik dozimetriya kimyoviy dozimetrlar tf-2301 sabirov alibek va usmonov boburjon re’ja 1) kimyoviy dozimetrlar haqida tushuncha hamda ta’rixi. 2) kimyoviy dozimetrlar o’lchash natijalari va o’lchash usullari. 3) kimyoviy dozimetrlar amaloyotda qo’llanilishi. plyonkali dozimetrlar(rangi o’zgarishi bilan aniqlaydigan) frikke dozimetrlari(ferro-sulfat li dozimetr) ionizatsion kolorimetr ko’p kimyoviy detektorlar/dozimetrlar suyuq kimyoviy detektorlar ishlash prinsipi asosida ishlaydi. bu detectorlarda turli moddalarning suvdagi eritmalari ishlatiladi . nurlanish eritmalardan o’tganida musbat va manfiy ionlar hosil qiladi . nurlanish ta’sirida suv molekulasidan elektron ajralib chiqadi va musbat ion hosil bo’ladi. --- > ajralib chiqqan elektronni neytr...

This file contains 16 pages in PPTX format (3.2 MB). To download "kimyoviy dozimetrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy dozimetrlar PPTX 16 pages Free download Telegram