qattiq jismli dozimetrlar

PPTX 14 pages 7.6 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.6 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

klinik dozimetriya. qattiq jismli dozimetrlar klinik dozimetriya. qattiq jismli dozimetrlar valijonova shodiya sayfullayeva sitora reja: 1) qattiq jismli dozimetr haqida . 2) qattiq jismli dozimetrlar ishlash prinsipi. 3) qattiq jismli dozimetrlar amaliyotdagi o’rni. sintillyatsion hisoblagich — bu yadroviy nurlanishlarni va elementar zarralarni qayd etuvchi qurilma bo‘lib, uning asosiy elementlari zaryadlangan zarralar ta’sirida yorug‘lik sochuvchi modda (sintillyator) va fotoelektron ko‘paytirgich (feu) hisoblanadi. ionlashtiruvchi zarralar (masalan, alfa-zarralar, yadroning bo‘linish mahsulotlari) ta’sirida hosil bo‘ladigan yorug‘lik chaqnashlarini (sintillyatsiyalarni) ko‘z bilan kuzatish 20-asr boshlarida yadroviy fizikadagi asosiy usullardan biri bo‘lgan. keyinchalik scintillyatsion hisoblagichlar ionizatsion kameralar va proporsional hisoblagichlar bilan to‘liq almashtirildi. biroq, 1940-yillarning oxirida, scintillyatsiyalarni ro‘yxatdan o‘tkazish uchun katta kuchaytirish koeffitsiyentiga ega ko‘p pog‘onali feular qo‘llanila boshlagach, bu hisoblagichlar yadroviy fizikaga qaytdi. bu feular juda kuchsiz yorug‘lik chaqnashlarini ham qayd eta oladi. sintilyatsion sanagichlar ishlash prinsipi asosida juda mayda kichkina chaqnash hisobiga energiyani o’lchash imkoniyati mavjud biroq faqat bitta chaqnash(nurlanish) hisobiga zanjirda zarracha energiyasiga ekvivalent …

2 / 14

tronlar shu tartibda dinodlar tomon urilib son jihatdan ortib borib ohirida anod tomon yetib olishadi so’ngra anodni kuchaytirgichga yoki sanagichga zanjir qilib ulanib energiya miqdori hisoblanadi cherenkov sanagichi — bu tez harakatdagi zaryadlangan elementar zarralarni aniqlovchi detektor bo‘lib, u ushbu zarralar detektor muhitida harakatlanganda hosil qiladigan cherenkov nurlanishi asosida ularni qayd etadi. cherenkov nurlanishi (yoki vavilov–cherenkov nurlanishi) – bu zaryadlangan zarra shaffof muhitda shu muhitdagi yorug‘lik tezligidan yuqori tezlikda, ya’ni v > c/n shart bajarilganda harakatlanganda yuzaga keladigan nurlanishdir. bu yerda v – zarraning tezligi, c – vakuumdagi yorug‘lik tezligi, n esa muhitning sinish ko‘rsatkichi cherenkov sanagichining ishlash prinsipi. 1 – zarracha , 2 – zarracha traektoriyasi , 3- to’lqin fronti 4 –radiator (dozimetr bo’shlig’i muhit vazifasida) 5 fek – fotoelektron kuchaytirgich 6 – fotokatod zarraning cherenkov nurlanishiga aylanuvchi energiyasi, u muhitdagi atomlarni ionlashtirish va qo‘zg‘atishga sarflaydigan energiyasiga nisbatan juda kichik bo‘ladi. radiator (ya’ni muhit) turiga qarab, zarra 1 sm …

3 / 14

qilinadi va aynan shu paytda ionlashtiruvchi zarrachalar o’ta to’yingan bug’ molekulalarini ionlashtirda va o’z yo’lida suv tomchilari hosil qiladi ushbu tomchilardan hosil bo’lgan “treck”lar optic qurilmalar misol uchun fotoaparat yordamida rasmga olinib ionlashtiruvchi zarralar qoldirgan izi uzunligi o’rganiladi . agarda kamera ichida magnitlar yordamida magnit maydon hosil qilinsa aylanasimon izlarni ham o’rganishimiz mumkin misol uchun bizga magnit maydon induksiyasi b ma’lum bo’lsa so’ngra qayd qilish yordamida olingan aylanasimon izlar radiusi yordamida ham zarracha enrgiyasini hisoblash mumkin. ushbu g’oya “pufakchali” kamerada qo’llaniladi biroq unda o’ta qizdirilgan vilson kamerasi . vilson kamerasi xx – asr boshlarida(1912-yil) charlz vilson tomonidan yaratilgan bo’lib ionlashtiruvchi nurlanishlar o’ta to’yingan bug’da qoldirga iz(treck)larni aniqlash orqali zarracha tezligi hamda energiyasi aniqlangan xx asr o’rtalariga kelib vilson kameralari amaliyotda pufakchali kameralar(gleyzer kameralari) tomonidan chetga chiqarilib tashlandi tumanli kamerada radioaktiv zarrachalar izlari radioaktiv zarrachalarning izlari kamera ichidagi oʻziga xos sharoitlarga bogʻliq — asosan izopropil spirtining toʻyingan bugʻlari qatlami tufayli. sintsillyatsion …

4 / 14

i aniqlovchi teleskoplarda ishlatiladi. 1. yadro va zarracha fizikasi zarrachalarni aniqlash va turlarga ajratish (masalan, elektron, pion, kaon, proton). katta zarracha tezlatkichlarida (lhc, slac, desy) ishlatiladi. rich (ring imaging cherenkov) detektorlari zarracha turini aniqlash uchun qoʻllaniladi. 2. neytrino fizikasi suv cherenkov detektorlari (masalan, super-kamiokande yaponiyada). neytrinolar kabi zaryadsiz zarrachalarni bilvosita aniqlash uchun ishlatiladi. kosmosdan keladigan neytrinolarni aniqlash imkonini beradi. 3. astrofizika va kosmik nurlanish yuqori energiyali gamma-nurlar va kosmik zarrachalarni aniqlash. atmosferada paydo bo‘ladigan cherenkov yorug‘ligini optik teleskoplar bilan qayd etish (masalan, h.e.s.s., magic). 4. tibbiyot (cheklangan qo‘llanish) baʼzi radiatsion tasvirlash yoki nazorat tizimlarida, ayniqsa tez harakatlanuvchi elektronlar ishtirok etganda, cherenkov effektidan foydalaniladi. 5. yadroviy xavfsizlik va monitoring yadroviy reaktorlar ichida ishlatiladi — masalan, reaktor havzasidagi faol yoqilg‘i elementlari cherenkov nurlanishi bilan porlaydi. reaktordagi faol moddalarning mavjudligini vizual nazorat qilish mumkin. 6. harbiy va xavfsizlik sohalari portativ cherenkov detektorlari yordamida baʼzi radioaktiv moddalarni aniqlash mumkin (masalan, yashirin manbalarni topishda). foydalanilgan …

5 / 14

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qattiq jismli dozimetrlar"

klinik dozimetriya. qattiq jismli dozimetrlar klinik dozimetriya. qattiq jismli dozimetrlar valijonova shodiya sayfullayeva sitora reja: 1) qattiq jismli dozimetr haqida . 2) qattiq jismli dozimetrlar ishlash prinsipi. 3) qattiq jismli dozimetrlar amaliyotdagi o’rni. sintillyatsion hisoblagich — bu yadroviy nurlanishlarni va elementar zarralarni qayd etuvchi qurilma bo‘lib, uning asosiy elementlari zaryadlangan zarralar ta’sirida yorug‘lik sochuvchi modda (sintillyator) va fotoelektron ko‘paytirgich (feu) hisoblanadi. ionlashtiruvchi zarralar (masalan, alfa-zarralar, yadroning bo‘linish mahsulotlari) ta’sirida hosil bo‘ladigan yorug‘lik chaqnashlarini (sintillyatsiyalarni) ko‘z bilan kuzatish 20-asr boshlarida yadroviy fizikadagi asosiy usullardan biri bo‘lgan. keyinchalik scintillyatsion ...

This file contains 14 pages in PPTX format (7.6 MB). To download "qattiq jismli dozimetrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: qattiq jismli dozimetrlar PPTX 14 pages Free download Telegram