gamma va rentgen nurlarining moddalar bilan o’zaro ta’siri

PPTX 14 pages 3.3 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.3 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

gamma va rentgen nurlarining moddalar bilan o’zaro ta’siri tf-2301 guruhi talabasi sotimova sevinch reja: ⚫gamma nurlari haqida umumiy ma’lumot ⚫rentgen nurlari haqida umumiy ma’lumot ⚫moddalar bilan o’zaro ta’sir turlari ⚫xulosa gamma nurlari ⚫fransiya kimyogari va fizigi pol villard 1900-yil radium tomonidan chiqarilgan nurlanishni o’rganayotganda gamma nurlanishini kashf etadi. ⚫gamma nurlari-bu yuqori energiyali elektromagnit to’lqinlar bo’lib,ular radiaktiv elementlarning parchalanishi,yadro reaksiyalari yoki kosmik hodisalar natijasida hosil bo’ladi. ular elektromagnit spektrining eng yuqori energiyali va eng qisqa to’lqin uzunlikka(taxminan 10^-12 metr) ega qismida joylashgan. ⚫gamma nurlari radiaktiv parchalanish orqali hosil bo’ladi,(masalan 60co yoki 238u) ⚫kosmik manbalar(quyosh chaqnashlari,qora tuynuklar yaqinidagi portlashlar) ⚫gamma nurlari ko’zga ko’rinmas zarracha bo’lib, ularni maxsus detektorlar yordamida aniqlanadi. tibbiyotda va sanoatda qo’llanilishi gamma nurlari teri orqali o’tganda ichki hujayralarga zarar yetkazadi.natijada dnk buzib, hujayra o’sishini nazoratdan chiqaradi.bu esa saraton kasaligiga olib keladi. tibbiyotda radioterapiyada saraton hujayralarini yo’q qilishda ishlatiladi.ular hujayra ichiga chuqurroq kirib borib samarali natijaga erishiladi. med diagnostika: ba’zan …

2 / 14

n uzunligi ultrabinafsha nurlaridan qisqaroq, gamma nurlaridan uzun bo’ladi.ular kuchli energiyaga ega va turli materiallar ichiga kirib borish xususiyatiga ega.to’lqin uzunligi 0.01-10 nm gacha bo’ladi. ⚫yuqori tezlikdagi elektronlar metallar(odatda volfram) bilan to’qnashganda energiya foton shaklida chiqadi. bu fotonlar rentgen nurlarini tashkil etadi. rentgen aparatlari yordamida olingan tasvirlar tibbiyotda va sanoatda qo’llanilish ionlashgan nurlanish bo’lgani uchun ortiqcha ta’siri yomon hisoblanadi. bu esa inson organizmida hujayralar faoliyatiga zarar yetkazishi mumkin. tibbiyotda tana ichki tuzilishini ko’rish(suyak, tish, o’pka va yod jismlar). rentgen suratlari (masalan, singan suyaklar diagnostikasi). kt-kompyuter tomografiyasi-bu ham rentgen nurlariga asoslangan aniq usul hisoblanadi. tish rentgeni:kariyes, ildiz holatini aniqlash uchun qo’llaniladi. sanoatda materiallar nazorati: ichki yoriqlar, nuqsonlarni aniqlashda ishlatiladi. payvandlangan joylarni tekshirish,ayniqsa samalyot, avtomobil, kemasozlik sanoatida. moddalar bilan o’zaro ta’sir turlari ⚫fotoeffekt ⚫1.fotoeffekt-bu yorug’lik (gamma va rentgen va boshqa nurlar) moddaga tushib,uning atomlaridan elektronni chiqarib yuborish hodisasi. ⚫foton moddaga uriladi, agar fotonning energiyasi yetarli bo’lsa, u atomdagi elektronni chiqarib yuboradi. bu …

3 / 14

irga to’lqin uzunligi ham kattalashadi. juftlik hosil bo’lishi ⚫juftlik hosil bo’lishi-bu yuqori energiyali gamma ⚫ fotonning energiyasi modda ichida electron va ⚫ pozitron juftligini hosil qilishga sarflanishini anglatadi. ⚫asosiy shart: foton energiyasi 1,02 mev dan katta ⚫bo’lishi kerak.sababi elektron va pozitronning ⚫massalarini energiyagaaylantirish uchun kerak ⚫bo’lgan minimal miqdori hisoblanadi. ⚫natijada foton yo’qoladi, elektron va ⚫pozitron hosil bo’ladi. xulosa gamma va rentgen nurlari yuqori energiyali elektromagnit to‘lqinlar bo‘lib, ularning moddalar bilan o‘zaro ta’siri quyidagi asosiy jarayonlar orqali yuz beradi: fotoeffekt, kompton sochilish va juftlik hosil bo‘lishi. ushbu jarayonlar moddada energiya yutilishi va zarrachalarning ionlanishiga olib keladi. gamma nurlari chuqurroq kirib borish xususiyatiga ega bo‘lib, og‘ir elementlardan tashkil topgan materiallar (masalan, qo‘rg‘oshin) bilan kuchliroq sochiladi yoki yutiladi. rentgen nurlari esa gamma nurlariga nisbatan kamroq energiyaga ega bo‘lib, asosan ichki elektronlar bilan o‘zaro ta’sirga kirishadi va tibbiyot hamda sanoatda tasvirga olish (rentgenografiya) maqsadida keng qo‘llaniladi. foydalanilgan adabiyotlar va saytlar: ⚫chatgpt ⚫http://www.wikipedia ⚫http://www.hufocw.org ⚫http://www.samdu.uz …

4 / 14

gamma va rentgen nurlarining moddalar bilan o’zaro ta’siri - Page 4

5 / 14

gamma va rentgen nurlarining moddalar bilan o’zaro ta’siri - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gamma va rentgen nurlarining moddalar bilan o’zaro ta’siri"

gamma va rentgen nurlarining moddalar bilan o’zaro ta’siri tf-2301 guruhi talabasi sotimova sevinch reja: ⚫gamma nurlari haqida umumiy ma’lumot ⚫rentgen nurlari haqida umumiy ma’lumot ⚫moddalar bilan o’zaro ta’sir turlari ⚫xulosa gamma nurlari ⚫fransiya kimyogari va fizigi pol villard 1900-yil radium tomonidan chiqarilgan nurlanishni o’rganayotganda gamma nurlanishini kashf etadi. ⚫gamma nurlari-bu yuqori energiyali elektromagnit to’lqinlar bo’lib,ular radiaktiv elementlarning parchalanishi,yadro reaksiyalari yoki kosmik hodisalar natijasida hosil bo’ladi. ular elektromagnit spektrining eng yuqori energiyali va eng qisqa to’lqin uzunlikka(taxminan 10^-12 metr) ega qismida joylashgan. ⚫gamma nurlari radiaktiv parchalanish orqali hosil bo’ladi,(masalan 60co yoki 238u) ⚫kosmik manbalar(quyosh...

This file contains 14 pages in PPTX format (3.3 MB). To download "gamma va rentgen nurlarining moddalar bilan o’zaro ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: gamma va rentgen nurlarining mo… PPTX 14 pages Free download Telegram