o‘zbekiston temir yo‘llari tarihi

DOCX 7 pages 29.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.5 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

o‘zbekiston temir yo‘llari tarihi orenburgdan toshkentgacha temir yo’lni qurish zaruriyati 1874 yili maxsus temir yo’l komissiyasi tomonidan ta’kidlab o’tilgan edi. strategik fahmlarga ko’ra temir yo’lni kaspiy dengizning sharqiy qirg’og’idan o’rtaosiyo cho’llari ichkarisi qizil-arvat, ashhobod va keying manzillargacha qurishga qaror qilindi. kaspiyorti temir yo’lini barpo qilish 1880 yil noyabr oyida boshlandi. 1885 yil temir yo’l ashhobodga, 1886 yil charjouga yetib keldi.1888 yil may oyida amudaryo orqali 30 ta ko’riklarning qurilishi bilan samarqandga temir yo’l harakati ochildi. 1885 yilda kaspiyorti temir yo’lining boshlang’ich punkti mixaylovsk ko’rfazidan uzun-adadga, 1896 yilda esa katta kemalarning kelishini ta’minlash maqsadida krasnovodsk (hozirgi turkmanboshi)ga ko’chirildi. 1899 yilda ursatevsk(hozirgi hovost) stantsiyasidan 2 ta yo’l tashkil qilindi: toshkentgacha va farg’ona vodiysidan andijonga. 1899 yilda kaspiyorti temir yo’li yo’l habarlari vazirligi ixtiyoriga berildi va samarqand-andijon liniyalari yo’llari bilan qo’shilgandan keyin sirdaryo, samarqand, farg’ona, kaspiyorti hududlari va buxoro xonligi hududidan o’tadigan o’rtaosiyo nomini oladi. temir yo’lning umumiy uzunligi 2354 verstni tashki qiladi. …

2 / 7

on va fors bilan savdoning rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko’rsartdi. agar 1896-1900 yillarda rus-afg’on savdo yukayirboshlashi 2.7 mln.rublni tashkil etgan bo’lsa, 1906-1910 yillarda 5.08 mln., 1911 yilda esa 10.6 mln.ni tashkil etar edi. temir yo’lning mavjudligi forsning sharqiy hududlari va fors-rus savdosi rivojlanishiga ham ta’sir ko’rsatdi. yuklarning asosiy oqimi krasnovod porti va ashhobod orqali rossiyaning ovropa hududlariga va aleksandrovsk forti orqali forsga va merv(hozirgi mari), kerki, kalif shaharlari orqali afg’onistonga o’tgan. strategik tomondan temir yo’l merv-kushka liniyalari orqali janubiy chegaraga chiqishni ta’minlagan. 1900 yilgacha asosiy liniyalar qurib bitkazilgan: krasnovodsk-tashkent, chernyaevo-andijon(harakat 1899 yilda ochilgan), merv-kushla(1900). qurilish qoraqum sahrosining qiyin sharoitlarida harbiy qismlar tomonidan amalga oshirilgan. quruvchilar ilk bor jahon tajribasida suvsiz sahro va uchar qum sharoitida temir yo’l qurish imkoni borligini tasdiqlab berishdi. qurish tajribasi bundan keyin sahroi kabirda temir yo’l qurilishda va loyihalashtirishda qo’llandi. rels yo’li uzunlining doimiy ortishi va hudud hayotida uning o’rni o’sishiga qaramasdan, mamlakat temir yo’l tizimi bilan …

3 / 7

mir yo’lda depo, toshkentda temir yo’l ustaxonasi qurildi, 25 ta bilim yurti ochildi. barcha temiryo’l liniyalarining uzunligi 2740 km ni tashkil etdi. temir yo’lning texnik jihozlanishi past darjada edi: harakatlanuvchi tarkib o,sh, n rusumli kamquvvatli parovozlar va vint tirkamali va qo’l tormozli ikki o’qli yog’och vagonlar bilan berilgan edi; yo’lga yog’och shpala va qum asosli yengil turdagi relslar qo’yilgan edi; nomukammal signalizatsiya va aloqa(jezl tizimi va telegraf) tizimlari ishlatilgan; temir yo’l stansiyalari yetarli rivojlanmadi. peregonlar sutkasiga 2 juftdan 12 juftgacha massasi 600 tonnadan ortiq bo’lmagan poezdlarni o’tkazardi, uchastka tezligi soatiga 13 km ni tashkilqilardi. sovet hukumati davrida o’rtaosiyo temir yo’llari uzbek ssr, turkman ssr, tojik ssr, qisman qirg’iz ssr temir yo’llari tarmoqlarini birlashtirar edi. temir yo’l boshqarmasi toshkentda joylashgan edi. o’tgan asrning 20-yillarida va undan keyinroq o’rtaosiyo temit yo’llarida qayta qurish ishlari olib borildi.yangi liniyalar qurildi: amudaryo-termiz(1925), termiz-jarqo’rg’on va farg;ona-qizil-qiya(1926), andijon-tentyoqsoy(1927), jarqo’rg’on-dushanbe, dushanbe-yangi-bozor, asaka-shahrixon, qorasu-o’sh, jalolobod-ko’k-yong’oq(1928-1932 yillar), konibodom-sho’rob(1933), uchqo’rg’on-toshko’mir(1935). ikkinchi …

4 / 7

, termiz-qo’rg’on-tobe(1974), naymanko’l-nukus(1975), nukus-chimboy(1980). 1963 yildan beri kavkazorti temir yo’li bilan bog’laydigan parom kechuvi faoliyat olib bormoqda, bu yuklarni vagonlardan tushirmasdan yetkazish imkonini beradi. qo’ng’iroe beyneu (408km) muhim temir yo’l liniyasi hisoblanadi, uning 1972 yilda ishga tushirilishi natijasida o’rta osiyo sssrning ovropa qismiga chiqish imkonini oldi. bu liniyaning ekspluatatsiya qilish tajribasi uning muhim ahamiyatga ega ekanligini ko’rsatdi. 1990 yilda 1 mlrd tonna yuk va 1.3 mln yo’lovchilar bu yo’l orqali tashildi. 1982 yilda termiz shahri tumanida amudaryo orqali birlashtirilgan avtomobil-temir yo’l ko’prigi ishga tushirildi, bu o’z o’rnida afg’oniston bilan transport-iqtisodiy aloqalarni mustahkamlashga yordam berdi. 1931 yilda o’rtaosiyo temir yo’lida ashhobod-dushak va ashhobod-bami uchastkasida jahon tajribasida ilk bor teplovoz orqali tortatigan muntazam yo’lovchi va yuk tashish boshlandi. 1974 yilda yo’l sssr temir yo’l tarmog’ida birinchi bo’lib teplovoz orqali tortishga butunlay o’tib ketdi. 1933 yilda vagon xizmati va vagon uchastkalari tashkil qilindi, 1935 yilda ashhobod, charjou, qarshi, termiz, hovost stantsiyalarida vagon ta’mirlash …

5 / 7

epolari faoliyat olib borar edilar, ularda lokomotivlarning barcha turdagi texnik mxizmat va joriy ta’mirlash ishlari olib borilardi. yo’lning deyarli asosiy yerlarida qum va shag’al ballasti shebenga o'zgartirildi. asosiy yo’lning butun uzunligi bo’ylab og’ir turdagi strelka o’tkazgichlar, p50 va p65 termik ishlov berilgan relslar qo’yilgan. qumadan himoya qilish inshootlarining umumiy uzunligi 2660 km (barcha yo’llarning 40 % dan o’rtiq) ni tashkil etardi. 1971 yilda toshkent temir yo’l uzelining shahar cheti liniyalarini doimiy tok asosida elektrlashtirish boshlandi, 1990 yildan esa yuk va yo’lovchi tashishlar o’zgaruvchan tokli elektrovozlarda amalga oshirilmoqda. chenkeldi-keles-toshkent yo’lovchi-hovost, keles-dalaguzor, toshkent temir yo’l uzeli(to’qimacho-xamza-toshkent-tovarniy) uchastkalri elektrlashtirildi. o’zgaruvchan tok asosida 267 km va doimiy tok asosida 67 km temir yo’li elektrlashtirildi. vl60, vl80 rusumli elektrovozlar , er9e rusumli elektropoezdlari ekspluatatsiya qilindi. mustaqillik yillari davomida o'zbekistonda yangi po’lat izlarni (magistral) shakllantirish bo’yicha ulkan ishlar qilindi. qizilqum cho’llarida navoiy-uchquduq-sultonuvaystog’-nukus temir yo’llari qurildi, amudaryo orqali temir yo’l-avtomobil qo’shma ko’prigi barpo etildi, murakkab tog’ sharoitida …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekiston temir yo‘llari tarihi"

o‘zbekiston temir yo‘llari tarihi orenburgdan toshkentgacha temir yo’lni qurish zaruriyati 1874 yili maxsus temir yo’l komissiyasi tomonidan ta’kidlab o’tilgan edi. strategik fahmlarga ko’ra temir yo’lni kaspiy dengizning sharqiy qirg’og’idan o’rtaosiyo cho’llari ichkarisi qizil-arvat, ashhobod va keying manzillargacha qurishga qaror qilindi. kaspiyorti temir yo’lini barpo qilish 1880 yil noyabr oyida boshlandi. 1885 yil temir yo’l ashhobodga, 1886 yil charjouga yetib keldi.1888 yil may oyida amudaryo orqali 30 ta ko’riklarning qurilishi bilan samarqandga temir yo’l harakati ochildi. 1885 yilda kaspiyorti temir yo’lining boshlang’ich punkti mixaylovsk ko’rfazidan uzun-adadga, 1896 yilda esa katta kemalarning kelishini ta’minlash maqsadida krasnovodsk (hozirgi turkmanboshi)ga ko’chirildi. 1...

This file contains 7 pages in DOCX format (29.5 KB). To download "o‘zbekiston temir yo‘llari tarihi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekiston temir yo‘llari tari… DOCX 7 pages Free download Telegram