mulk shakllari

DOC 87.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1355630473_41120.doc www.arxiv.uz reja: 1. mulk shakllarining bozorga ta`siri 2. davlat mulki 3. хususiy mulk mulk shakllarining bozorga ta`siri har qanday iqtisodiy tizimda bo`lganidek, bozor iqtisodiyotida ham mulk muammosi hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi va harakatdagi mavjud mulk shakllarining bozor talabiga, uning xususiyatlariga mos kelishi talab etiladi. yuqorida qayd qilganimizdek, erkin iqtisodiy taraqqiyot, xo`jalik xillarining turliligi, iqtisodiy tashabbuskorlik, raqobat holati bozorning mo-hiyatini belgilovchi asoslardir. bular avvalo mavjud mulk shakllariga bog`liq bo`lib, ularning ifodasini tashkil etgan xolda asosan mulk mohiyatidan kelib chiqadi. iqtisodiy tizimlar mulk shakllarining aksi bo`lga-nidek, bozor munosabatlari ham o`zlariga xos va mos mulk shakllarini talab etadi. tarixda turli mulkchilik va yakka mulkchilik davrlari mavjud bo`lgan. jamiyat turli xil mulkchilik asoslarida rivojlanib kelgan. xx asrga kelib yakka mulkchilik tizimi ham barpo bo`ldi. bozor munosabatlari, bozor iqtisodiyotining mulk shakllariga bog`liqligi ijtimoiy mulkchilik sharoitida, ayniqsa juda ayon bo`ldi. хo`jaliklarning turliligi, darajalarining har xilligi kurashga da`vat etadi, ya`ni raqobatga olib keladi. ijtimoiy mulk …

a erishishda ifodalanadi. ma`lumki, ishlab chiqarish sharoiti, taqsimot va iste`mol holati, miqdori va darajasi albatta mulk munosabatlariga bog`liq va u bilan belgilanadi. undan foydalanish, unga egalik qilishda umumiylik va xususiylik mavjuddir, boshqacha qilib aytganda, uning qatnashchilari tenglik, tengsizlik va itoatkorlik holatida bo`lishi mumkin. bunda albatta mulkiy munosabatlar bir xilda bo`lmay, balki turli xilda va turli ta`sirda bo`ladi. mulkka egaliqdagi umumiylik amalda tenglikni yuzaga keltirmaydi. chunki, uning harakati kimdir tomonidan boshqarilishi kerak, u vakil, belgilangan shaxs, yoki tashkilot bo`lishi mumkin. bunday sharoitda barchaning manfaatlari bir xilda e`tiborga olinishi mumkin emas, chunki, kimki mulkka yaqin u uni boshqarish huquqlariga ega bo`lsa, u manfaatdorlikdagi bir xillikka to`la rioya eta olmaydi va u o`zi, o`ziga yaqinlarning manfaatiga ko`proq e`tibor beradiki, bu boshqalarning manfaati hisobiga amalga oshadi. shu bilan birga umumiylikda xaqiqiy mulk egaligi ta`min-lanmaydi, asosan egasizlik ustunlik qiladi. shuning uchun ham yirik iqtisodchilarning ijtimoiy mulkda egasizlik xususiyati mavjud, deb ta`kidlashida haqiqat bor. shuning uchun …

tlarini yaratish tufayli bozor munosabatlariga mos keladigan raqobatga asos soladi. bozor munosabati bilan mulk muammosi, uning harakatdagi shakllariga e`tibor berar ekanmiz, uning bozor iqtisodiyoti rivojida o`rni, ahamiyati, bozor uchun uning ma`qul va zarur ko`rinishlari, bozor iqtisodi rivoji maqsadida mulk munosabatlarining taraqqiyotiga e`tibor berish zarur. mulkchilikning turi va shakllari mavjud. mulk turi ijtimoiy iqtisodiy tuzumlarga nisbatan belgilanib, asosan bularga xos mulkiy munosabatlarni ifodalaydi. bunda mavjud mulk shakllari avvalo ekspluatatsiya yoki noekspluatatsiya tuzumlarining asosi bo`lib hisoblanadi. ma`lumki, tarixan yashab o`tilgan tuzumlar ekspluatatsiya bilan bog`liq bo`lib, ularni quldorlik, feodal va kapitalizm tuzumlari deb farqlar edik. ekspluatatsiyaning mazmuni ishlab chiqarishni tashkil etish uchun zarur boyliklar ma`lum sinf, guruhlar qo`lida bo`lib qolganlarning ular uchungina mehnat qilishi bilan belgilanadi. mehnat qilgan mahsulot taqsimotida ishtirok etmay, kam daromad olgan va mulk egalari esa mehnatsiz ham ko`p daromad olgan. o`z mehnati bilan daromad oluvchi mulkdorlar ham bo`lganu, lekin ular asosiy guruhlar qatoriga kirmagan. jamiyat taraqqiyotida, avval, iqtisodiy rivojlanish …

mulk shakllarining turliligi asosan davlat mulki, shaxsiy mulk, shuningdek, jamoa, qo`shma, kooperativ mulklari kabilardan iboratdir. mulkdan foydalanishda yana qo`shimcha shakllar ham yuzaga keladi. bular qatoriga ijara, pudrat, sheriklik, fermerlik (dehqonchilik) kabilarni qo`shish mumkin. mulk shakllari mulkni o`zlashtirishdagi qo`rinishlar, mulkning amaliy ifodasi bo`lib, uning mazmunini bildiradi. 4-tarx. bozor iqtisodiyotidagi mulk shakllari aytganimizdek, bozor iqtisodiyoti turli mulk shakl-larini taqozo etadi. yuqorida keltirilgan tarxda mavjud mulk shakllari bog`liqligi ko`rsatilgan. asosan davlat, xususiy va birlashma mulklarni mulk turlari desak, turlar shakllarga, shakllar esa o`z navbatida, yana o`z ichida mulk subshakllariga bo`linib ketadi. mulk shakllarining turliligi, yangilarining paydo bo`lishi bozor iqtisodiyoti taraqqiyoti natijasidir. biron bir mulk shakli mavjud ekan, demak u samarali harakatda bo`ladi. mulk turlari nisbatini xo`jalik sub`ektlari tuzumi bo`yicha olsak, o`zbekistonda bu 2002 yilning 1 yanvariga qadar quyidagicha edi: 1. davlat korxonalari 2. хususiy korxonalar 3. birlashma korxonalar davlat mulki har bir davlat o`z mulkini tashkil etadi. bu asosan xo`jalik, avvalo, ishlab chiqarish …

lk bo`lib, o`ta darajada umumlashgan va markazlashgan mulkdir. sobiq sho`ro imperiyasida bunday mulk avvalo ishlab chiqarish vositalari milliylashtirilib, ularni hech qanday to`lovsiz davlat ixtiyoriga olish hisobiga paydo bo`la boshladi. bunda, birinchi navbatda, erga bo`lgan xususiy mulkka barham berildi va u davlat mulkiga aylantirildi. mayda mulk va bunga asoslangan ishlab chiqarish vaqtincha xususiyligicha saqlanib, 30-yillarga kelib, ular ham umumlashtirildi va artel shaklidagi kooperativlarga birlashtirildi. qishloq xo`jaligida kolxozlar tuzildi, shaharlarda hunarmandchilik artellari yuzaga keldi. nomiga bu jarayon ixtiyoriylik asosida tashkil topdiyu, amalda majburiy usulda yuzaga keldi. shu bilan mamlakatda xususiy mulk yo`q qilinib, umuman xususiy manfaat ham inkor etilib, ijtimoiylikka asos solindi. birlashmalar, ya`ni korxona va tashkilotlar uyushmasi mulki mavjud bo`lib, bular asosan davlat mulki asosida bo`lganligi tufayli, buni davlat mulkiga bog`lab ko`rsatmoqchimiz. chunki, bu umuman birlashma mazmunida bo`lib, xususiy mulk ishtirokida ham bo`lishi mumkinligi va xususiylik munosabatlariga moyillik bo`lishiga qaramay davlatchilik ustunlik qiladi va asos bo`lib hisoblanadi. bunday mulk ham boshqalarga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mulk shakllari"

1355630473_41120.doc www.arxiv.uz reja: 1. mulk shakllarining bozorga ta`siri 2. davlat mulki 3. хususiy mulk mulk shakllarining bozorga ta`siri har qanday iqtisodiy tizimda bo`lganidek, bozor iqtisodiyotida ham mulk muammosi hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi va harakatdagi mavjud mulk shakllarining bozor talabiga, uning xususiyatlariga mos kelishi talab etiladi. yuqorida qayd qilganimizdek, erkin iqtisodiy taraqqiyot, xo`jalik xillarining turliligi, iqtisodiy tashabbuskorlik, raqobat holati bozorning mo-hiyatini belgilovchi asoslardir. bular avvalo mavjud mulk shakllariga bog`liq bo`lib, ularning ifodasini tashkil etgan xolda asosan mulk mohiyatidan kelib chiqadi. iqtisodiy tizimlar mulk shakllarining aksi bo`lga-nidek, bozor munosabatlari ham o`zlariga xos va mos mulk shakllarini talab et...

DOC format, 87.5 KB. To download "mulk shakllari", click the Telegram button on the left.

Tags: mulk shakllari DOC Free download Telegram