biznes asoslari

DOC 71.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1355657902_41188.doc www.arxiv.uz reja: 1. firmalarning shakllari 2. biznesda sof xarajatlarning turlari 3. me`yoriy xarajatlar firmalarning shakllari tadbirkorlik mavhum narsa bo`lmay, firmalar faoliyatida ifoda etiladi. firma bozor uchun ishlovchi korxona. korxona qaysi mulkka taalluqli bo`lmasin firma, zavod, fabrika nomlari bilan yuritiladi. dehon xo`jaligi bundan istisno, u fermer xo`jaligi deb ataladi. qishloq xo`jaligida shirkat firmalar ham faoliyat ko`rsatadi. firma muayyan turdagi mahsulot ishlab chiqarishga va xizmat ko`rsatishga ixtisoslashadi, bozorga qarab ish yuritadi, iqtisodiy jihatdan mustaqil bo`ladi. bozor iqtisodiyotiga o`tish davrida firmalarning mustaqilligi bir qadar cheklangan bo`ladi. firmalar va xo`jaliklar, birinchidan, erkin bozor uchun ishlasalar, ikkinchidan, davlat buyurtmasiga binoan ishlaydilar, tovarni davlatga xarid narxiga ko`ra sotadilar. shu jihatdan ular yarim mustaqil bo`ladilar. o`zining faoliyat miqyosiga qarab firmalar kichik, o`rta va yirik korxonalarga bo`linadi. o`zbekistonda ishlovchilar soni sanoat va qurilishda 50 kishigacha, boshqa ishlab-chiqarishda —25 kishigacha, fan va ilmiy xizmat ko`rsatish sohasida—10 kishigacha, chakana savdoda — 5 kishigacha bo`lgan korxonalar kichik korxonalar hisoblanadi. korxonalar …

to`lay olmasa mulkidan mahrum bo`ladi. bunday firma soliq, qarz, ish xaqini to`lay olmasa, uning egasi uni qo`lga ilinadigan asbob-anjomlarini sotib bo`lsa ham o`z majburiyatidagi pulni to`lashga majbur etiladi. хususiy firmalar tez yopilib va ochilib turadi. shirkat-firmalari. tadbirkorlikda javobgarlikni kamaytirish uchun shirkat shaklidagi firmalar tuziladi. shirkat bir necha sohiblarning mulkini birlashtirish va talbirkorlikda olingan foydani baham ko`rishga asoslangan sherikchilik firmasidir. shirkat, birinchidan, kichik miqdordagi pullarni jamlab katta pul yig`ish va uni tadbirkorlikka qo`yish imkonini beradi; ikkinchidan, tadbirkorlik javobgarligini ko`pchilik zimmasiga yuklab, har bir tadbirkor uchun xatarni kamaytiradi; uchinchidan, ko`pchilikka, hatto, puli ozlarning ham tadbirkorlik bilan shug`ullanishga imkon beradi, ya`ni u kapitalni demokratiyalashtiradi. shu afzalliklar tufayli shirkatlar hozir keng tarqalgan. shirkat firmalar ikki xil bo`ladi: a)mas`uliyati cheklanmagan firma. uning mulki sherikchilik asosida yuzaga keladi.sheriklarning dastlabki mulki firmaning ustav kapitali deyiladi. bu mulkka har bir sherik o`z hissasini qo`shadi. ammo hissadorlar to`la huquqli va huquqi cheklangan sheriklarga bo`linadi. to`la huquqli sheriklar firmaning ham …

g ustav fondiga qo`ygan pay» (hissasi) hisobidan shakllanadi. shunday firmalar nomiga «limited» degan so`z qo`shiladi, bu iiglizcha “cheklangan” degan ma`noni bildiradn. masalan, “ko`ksuv ltd” degan firma bo`lsa, darhol uning majburiyati cheklanganliini tushunish kerak. bunday firma bilan munosabatda bo`lganda firmaning faoliyatida ishkallik yuz bersa, undan faqat ustav kapitaliga teng pulni undirish mumkinligini esdan chiqarmaslik kerak. uning to`lov majburiyatidagi bundan ortiqcha bo`lgan qarzni hech qanday yo`l bilan undirib bo`lmaydi. masuliyati cheklangan firmalarning eng keng tarqalgan shakli hissadorlik jamiyatlari yoki korporatsiyalardir. jamiyat jamlagan kapitalga qarab maxsus qimmatli qog`oz — aktsiya chiqaradi. aktsiyani sotib olganlar hissadorlarga aylanadilar va foydadan o`z hissasi — dividendni olib turadilar. yopiq jamiyat aktsiyalari faqat ma`lum guruh kishilari, masalan, korxona ishchi-xizmatchilari o`rtasida, ochiq jamiyag aktsiyalari esa barcha xohlovchilarga sotiladi. o`zbekistonda iqtisodiy islohotlarning birinchi bosqichida davlat korxonalari yopiq aktsiyadorlik jamiyatlariga aylantirildi. islohotlarniig ikkinchi bosqichida ochiq aktsiyadorlik jamiyatlari tuzishga usgivorlik berildi. masalan, qishloq xo`jaligida jamoa xo`jaliklari yopiq jamiyatlar — paychilar xo`jaligi shakliga …

ng milliy va xorijiy kapitalga tayangan korxonalari kengroq tarqalgan. ularning kapitali hissadorlik qoidasiga binoan tashkil topadi, foydasi shunga qarab taqsimlanadi. 2001 yil boshida o`zbekistonda xorij kapitali ishtirokida tuzilgan 3301 ta qo`shma korxona bor edi. bundan tashqari 1958 ta aralash mulkka asoslangan milliy korxonalar ham faoliyat ko`rsatdi. konsortsium korxonalarining maxsus tashknl etilgan birlashmasi. uning ishtirokchilari o`z mustaqilligini saqlab qolgan holda muayyan maqsad yo`lida birlashadilar. odatda konsortsium moliyaviy ishlar yuzasidan tuzilib, unga davlat, banklar, moliya investitsiya kompaniyalari, yirik firmalar, har xil pul fondi tashkilotlari uyushadi, u katta mablag` talab qiladigan ishlarni bajaradi. konsortsium odatda xolding kompaniya shaklida tuziladi. хoldinglar sanoat-moliya guruhi hisoblanadn. ular tarkibida bosh — ona korxona va har xil shuba korxonalar ma`lum maqsad yo`lida hamjihatlik bilan ishlaydilar. kontsern korxonalarning ishlab chiqarish, investitsiya, moliya, texnika, tashqi iqtisodiy aloqalar sohasida birgalikda ish yuritishni ko`zlaydigan uyushma. kontsern bir tarmoqlararo (konglomerat) birlashmalar shaklida tashkil etiladi. firmalar shaxobchasi (filiali) yirik firmalarning tarkibiy qismi bo`lib, turli …

a egasi - tadbirkorlardan tashqari ularning sheriklari bo`lmish menedjyerlar qisman oddiy ishchi-xizmatchilar ham kiradi. ular korxona ishida nafaqat kapitali — mablag`i, balki mehnati va tadbirkorlnk iste`dodi, boshqarish mahorati bilan ham qatnashadilar. firma mustaqil tovar ishlab chiqaruvchi sifatida u yoki bu sohaga ixtisoslashadi. masalan, bir firma kiyim tiksa, boshqasi oziq-ovqat ishlab chiqaradi, yana boshqasi qurilish yoki yuk tashish bilan shug`ullanadi. ixtisoslashuv tovarlarni sifatli chiqarish va arzonga tushirish shartidir. shu sababli unversal, ya`ni hamma ish bilan shug`ullanuvchi firmalar bo`lmaydi, ular bir yoki bir necha tovarlar ishlab chiqarish sohasida ixtisoslashadi. toshkentdagi “qizil tong” firmasi ayollar paltosi va plashini, chirchiqdagi «guncha» firmasi bolalar kiyimini, ko`qondagi oxunboboev nomli firma erkaklar ko`ylaginn tikishga ixtisoslashgan. ixtisoslashuvniig ikki afzal tomoni bor: birnnchidan mehnat unumdorligini oshiradi, xarajatlarni pasaytirib, foydani oshirish imkonini beradi. ikkinchidan, sifatli tovar chiqarishni, binobarin. tovarning bozorda yaxshi sotilishini ta`minlaydi. shu sababli chuqur ixtisoslashuv yuz beradi, firmalar faqat ayrim tovarlarnigina emas, balki mayda-chuyda butlovchi qismlarni ham ishlab …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "biznes asoslari"

1355657902_41188.doc www.arxiv.uz reja: 1. firmalarning shakllari 2. biznesda sof xarajatlarning turlari 3. me`yoriy xarajatlar firmalarning shakllari tadbirkorlik mavhum narsa bo`lmay, firmalar faoliyatida ifoda etiladi. firma bozor uchun ishlovchi korxona. korxona qaysi mulkka taalluqli bo`lmasin firma, zavod, fabrika nomlari bilan yuritiladi. dehon xo`jaligi bundan istisno, u fermer xo`jaligi deb ataladi. qishloq xo`jaligida shirkat firmalar ham faoliyat ko`rsatadi. firma muayyan turdagi mahsulot ishlab chiqarishga va xizmat ko`rsatishga ixtisoslashadi, bozorga qarab ish yuritadi, iqtisodiy jihatdan mustaqil bo`ladi. bozor iqtisodiyotiga o`tish davrida firmalarning mustaqilligi bir qadar cheklangan bo`ladi. firmalar va xo`jaliklar, birinchidan, erkin bozor uchun ishlasalar, ikkinchidan,...

DOC format, 71.5 KB. To download "biznes asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: biznes asoslari DOC Free download Telegram