nanoelektronika, funksional elektronika

DOCX 23 стр. 179,9 КБ Бесплатная загрузка

23 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 179,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 23

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 23

o’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalarini rivojlantirish vazirlligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti elektronika va sxemalar 1-mustaqil ishi bajardi: 040-23 sto’ guruh talabasi abdunabiyev hayotjon tekshirdi: sattorov xurshid toshkent 2025 nanoelektronika, funksional elektronika reja: kirish elektronika va uning zamonaviy ilm-fanda tutgan o‘rni i. nanoelektronikaning yondashuvlari 1.1 nanoelektrikaning ta‘rifi va tarixi 1.2 ananaviy elektronika va nanoelektronika o‘rtasidagi farqlar 1.3 nanoo‘lchamli fizik effektlar va kvant mexanikasi asoslar ii. nanoelektronik qurilmalar va texnologiyalar 2.1 nanoo‘lchamli tranzistorlar va fayl sinovlari 2.2 spinasosida ishlovchi elektronika (spintronika) va uning nanoelektronikadagi o‘rni 2.3 nanoelektronikani ishlab chiqarish texnologiyalari iii. funksional elektronika va uning asoslari 3.1 funksional elektronikaning ta‘rifi va ahamiyati 3.2 ananaviy elektronika va funktsional elektronika o‘ziga xos farqlar 3.3 asosiy funksional elektronika jihozi va elektron qurilmalari ishlash ishlari xulosa nanoelektronika va funksional elektronikaning jamiyat va sanoatga ta‘siri kirish elektronika va uning zamonaviy ilm-fanda tutgan o‘rni elektronika - bu fan va texnika sohasi bo‘lib, axborotni uzatish, qabul qilish, …

2 / 23

ng ixtiro qilinishi bilan boshlandi. bu kuchaytirish imkonini bergan birinchi aktiv element edi. 3. tranzistorlar davri (1948-yildan) - dj. bardin, v. bratteyn va v. shokli tomonidan bipolyar tranzistorning ixtiro qilinishi bilan boshlandi. 4. mikroelektronika va nanoelektronika bosqichi (1958-yildan hozirgacha) - integrallashgan mikrosxemalar (ims) va nanoo‘lchamli elektronika rivojlanishi bilan tavsiflanadi. mikroelektronika - fizik, konstruktiv-texnologik va sxemotexnik usullardan foydalanib, yangi turdagi elektron asboblar yaratishga asoslangan yo‘nalishdir. u integral mikrosxemalar (ims) va ularning qo‘llanish prinsiplarini ishlab chiqish bilan shug‘ullanadi. nanoelektronika esa o‘lchamlari 0,1 dan 100 nanometrgacha bo‘lgan yarimo‘tkazgich tuzilmalar elektronikasi bo‘lib, mikroelektronikaning miniatyuralash yo‘lidagi davomi hisoblanadi. u qattiq jism fizikasi, kvant elektronikasi, fizikaviy-kimyo va yarimo‘tkazgichlar elektronikasining yutuqlariga asoslanadi. nanoelektronikada erishilgan muhim natijalar:  geterotuzilmalar asosida yuqori samaradorlikka ega lazerlar va nurlanuvchi diodlar yaratildi.  fotoqabulqilgichlar, o‘ta yuqori chastotali tranzistorlar, bir elektronli tranzistorlar va turli xil sensorlar ishlab chiqildi.  nanoelektronik integral mikrosxemalar asosida yangi avlod mikroprotsessorlari ishlab chiqarildi. shvetsiya qirolligi fanlar akademiyasi elektronika …

3 / 23

shtirish tizimlarida keng qo‘llanilmoqda. nanoelektronika va funksional elektronika zamonaviy texnologiyalarning rivojlanishiga katta ta’sir ko‘rsatmoqda. mikroelektronika va nanoelektronika elektron asboblarni miniatyuralash, ishlash tezligini oshirish va energiya sarfini kamaytirish imkonini beradi. funksional elektronika esa turli fizik hodisalarga asoslangan yangi qurilmalar ishlab chiqarish imkonini berib, sanoat, tibbiyot va aloqa tizimlarida inqilobiy o‘zgarishlarni yuzaga keltiradi. i. nanoelektronikaning yondashuvlari 1.1nanoelektrikaning ta‘rifi va tarixi nanoelektronika - bu nanoo‘lchamli elektron qurilmalar va tizimlar bilan shug‘ullanadigan elektronika sohasi bo‘lib, kvant effektlari, molekulyar o‘lchamli materiallar va nanoo‘lchamli yarimo‘tkazgich qurilmalar bilan bog‘liq. nanoelektronika mikroelektronikaning keyingi bosqichi bo‘lib, 0,1 dan 100 nanometrgacha bo‘lgan komponentlarni o‘z ichiga oladi. 1.1-rasm. nanoelektron tranzistorlarning evolutsiyasi nanoelektronikaning asosiy xususiyatlari: 1. miniatyurizatsiya – juda kichik hajmli tranzistorlar va mikrosxemalar. 2. energiyani tejash – an’anaviy tranzistorlarga qaraganda kamroq quvvat sarfi. 3. yuqori ishlash tezligi – kvant effektlar tufayli tezkor hisoblash imkoniyati. 4. yangi xususiyatlar – molekulyar elektronika va spintronikaga asoslangan qurilmalar. 1.1-jadval: (solishtiruv jadvali) xususiyat mikroelektronika nanoelektronika hajm …

4 / 23

amonaviy nanoelektronika (2010-hozirgi kun) – karbon nanotubalar, spintronika va kvant hisoblash tizimlari. nanoelektronika rivojiga ta’sir ko‘rsatgan asosiy kashfiyotlari 1947-yil – birinchi tranzistor (bell labs, bardeen, brattain, shockley). 1959-yil – richard feynman nano miqyosdagi texnologiyalar haqida fikr bildirgan. 1981-yil – ibm olimlari skaning tunnel mikroskopi (stm) ixtiro qildi. 1991-yil – sumio iijima karbon nanotubalarni kashf qildi. 2000-yildan hozirgacha – grafen, kvant nuqtalar va spintronika rivojlanishi. 1.2 ananaviy elektronika va nanoelektronika o‘rtasidagi farqlar an’anaviy elektronika va nanoelektronika elektron qurilmalar va tizimlar bilan shug‘ullanadigan fan sohalari bo‘lib, ular orasidagi asosiy farq ishlash tamoyillari va komponentlarning hajmi bilan bog‘liq. an’anaviy elektronika mikron va undan yirik o‘lchamdagi tranzistorlar bilan ishlasa, nanoelektronika nanometr diapazondagi (1–100 nm) kvant effektlariga asoslangan qurilmalar bilan shug‘ullanadi. 1.2-jadval: asosiy farqlar jadvali xususiyat an’anaviy elektronika nanoelektronika o‘lcham mikron (1 µm = 1000 nm) yoki undan katta nano (1 nm - 100 nm) tranzistor turi mosfet, bipolyar tranzistorlar finfet, tunnel fet, cntfet ishlash …

5 / 23

lar. 4. molekulyar elektronika – alohida molekulalar asosida ishlovchi qurilmalar. ilmiy yutuqlar va muhim rivojlanish bosqichlari 1947-yil – bipolyar tranzistorning ixtiro qilinishi (bell labs). 1965-yil – gordon mur qonuni e’lon qilindi. 1981-yil – ibm olimlari skaning tunnel mikroskopini (stm) yaratdi. 1991-yil – karbon nanotubalar kashf qilindi. 2000-yildan hozirgacha – grafen va kvant kompyuterlar rivojlanmoqda. nanoelektronikaning afzalliklari va cheklovlari. afzalliklari: miniatyurizatsiya – hajmi kichikligi tufayli zichlik oshadi. past quvvat sarfi – kam energiya iste’mol qiluvchi tizimlar. tezkor ishlash – kvant effektlari tufayli yuqori tezlik. yangi xususiyatlar – spintronika va molekulyar elektronika. cheklovlari: murakkab ishlab chiqarish – nanotexnologiyalarni yaratish qimmat va qiyin. barqarorlik muammolari – kichik hajmda elektron harakati noaniqligi oshadi. kvant effektlarni boshqarish qiyinligi – klassik tranzistorlarga nisbatan boshqarish usullari farq qiladi. 1.3. nanoo‘lchamli fizik effektlar va kvant mexanikasi asoslari nanoelektronika sohasida nanoo‘lchamli fizik effektlar muhim rol o‘ynaydi, chunki tranzistorlar va elektron qurilmalar o‘lchami nanometr darajasiga yetganda, klassik fizika qonunlari o‘z …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nanoelektronika, funksional elektronika"

o’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalarini rivojlantirish vazirlligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti elektronika va sxemalar 1-mustaqil ishi bajardi: 040-23 sto’ guruh talabasi abdunabiyev hayotjon tekshirdi: sattorov xurshid toshkent 2025 nanoelektronika, funksional elektronika reja: kirish elektronika va uning zamonaviy ilm-fanda tutgan o‘rni i. nanoelektronikaning yondashuvlari 1.1 nanoelektrikaning ta‘rifi va tarixi 1.2 ananaviy elektronika va nanoelektronika o‘rtasidagi farqlar 1.3 nanoo‘lchamli fizik effektlar va kvant mexanikasi asoslar ii. nanoelektronik qurilmalar va texnologiyalar 2.1 nanoo‘lchamli tranzistorlar va fayl sinovlari 2.2 spinasosida ishlovchi elektronika (spintronika) va uning nanoelektronikadagi o‘rni 2.3 nanoelekt...

Этот файл содержит 23 стр. в формате DOCX (179,9 КБ). Чтобы скачать "nanoelektronika, funksional elektronika", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nanoelektronika, funksional ele… DOCX 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram