psixologik testlashtirish fanining predmeti va vazifalar

DOC 9 pages 83.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.0 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

psixologik testlashtirish fanining predmeti va vazifalar testologiyada yetarlicha izlanishlar va metodikalar yaratilayotgan bo’lsada, ammo tatbiq etishdagi sifati masalasi doimo mutaxassislar diqqat marakazi bo’lishi lozim bo’ladi. testologiya tarixidan ham ma’lumki, dastlabki diagnsotik metodikalar, xususan, ispan olimi xuan xart (15301589), j.eskirol (1772-1840), e.segen (1812-1880), tomonidan taqdim etilgan diagnostik vositalar inson psixologiyasining ma’lum bir jihatlarini yoritishga qaratilgan bo’lsada, tashxis natijalari sifatini baholash borasida ma’lum talablar masalalari xususida to’xtalishga erta edi. shunday bo’lsa-da, frantsuz olimlar j.eskirol va e.segenlar psixik kasallik bilan aqliy taraqqiyotdan ortda qolish o’rtasida farqlashni mezonlar orqali o’rganishga kirishgan edilar [1, 10-12]. ilmiy testologiyaning tarkib topishida psixologiya fanida eksperiment va o’lchash g’oyalarining kirib kelganligini tadqiqot sohasida qo’yilgan katta qadam deb baholash mumkin. bu boradagi o’rinishlarni xix asrning 30-yillarida nemis olimi volf tomonidan diqqat xususiyatlarini aniqlash borasidagi uzoq vaqt davomida olib borgan izlanishlarida kuzatish mumkin. bu esa nemis olimini psixometriya tushunchasini fanga olib kirgan degan xulosani beradi. e.veber va g.fexnerning (xix asrdagi o’rtalari) …

2 / 9

i (iq)ni fanga kiritilganligi tadqiqotlarda sifat o’zgarishi yuz berishidan dalolat beradi [1, 13.-23]. yuqorida sanab o’tilgan tarixiy manbalar psixodiagnosika sohasidagi ilmiy qadamlar hisoblanadi. ammo bugungi kunda ham psixodiagnostik metodikalarni tatbiq etishda sifat masalasiga ehtibor qaratish tadqiqotchilarning diqqat markazida bo’lishi lozim. chunki, ko’p holatlarda tadqiqotchilar tomonidan o’rganilayotgan muammoning baholash a’’arati, ularning mezonlari va yondashuvlari mavhum holda bo’ladi. natijada tadqiqotdan olinayotgan mahlumotlarda ilmiy yanglishishlar yo’l qo’yiladi yoki tadqiqot yangiligini izohlashga asos bo’lmay qoladi. shuning uchun psixodiagnostik metodikalarni tatbiq etish yoki diagnostika sifatini aniqlashda uning darajalari va jihatlarini inobatga olish maqsadga muvofiq. shu o’rinda golland olimi yan ter laakning yondashuvini ehtiborga olish lozim. uning fikricha testologiyada sifatni muhokama qilishdan oldin, testlar nazariyasi (klassik va zamonaviy ), muhit bilan taraqqiyot borasidagi nazariyalarni, metodika bilan tadqiqot muammosning mosligini, diagnostik jarayoning borishidagi talablarni yaxshi bilish muhim degan xulosani beradi [6, 316-321. ]. ammo testologiyada sifatni aniqlash masalasi keng ko’lamdagi ishlarni bajarishni talab etadi. buning uchin psixodiagonostik …

3 / 9

i guvohi bo’lamiz [1, 2, 3, 4, 5 ]. testlar va so’rovnomalarni yaratish, ularni bir muhitdan ikkinchisiga moslashtirish yoki yangi modifikatsiyalarni yaratishni o’zi ulardan muttasil foydalanish lozim degan xulosani bermaydi. testlar va so’rovnomalarni ishonchli va validligini belgilovchi standartlar mavjud. aqshda har yili obhektiv ko’rsatkichlarga ega bo’lgan testlar va so’rovnomalar haqida “aqliy qobiliyatlarni o’lchash yilnomasida” mahlumotlar berib boriladi. bundan ko’rinadiki, qator mamlakatlarda testlar va so’rovnomalar rasmiylashtiriladi va baholanib borilar ekan. bugungi kunda bizning sharoitimizda ham psixodiagnostik tadbirlarda sifat bosqichiga erish uchun mavjud tajribalarga tayanib, mahalliy mutaxassislar tomonidan bir qator masalarlar qayta ko’rib chiqilishi lozim: 1. jahon psixologiyasida qo’llanilib kelayotgan “standartlar”ga tayanib, psixodiagnostik metodikalardan foydalanish borasida mahalliy muhit uchun aniq ko’rsatmalar ishlab chiqish. 2. mahalliy sharoit uchun qo’llanishi lozim bo’lgan psixodiagnostik metodikalarni nashr ettirib borishni yo’lga qo’yish. 3. test va so’rovnomalardan foydalanishning ilmiy-tatbiqiy asoslar bo’yicha res’ublika miqyosida anjuman o’tkazish. 4. psixodiagnostik metodikalardan foydalanish bo’yicha amaliy qo’llanmalar ishlab chiqish. 5. mutaxassislar tayyorlash jarayonida …

4 / 9

to’g’ri keladi. ularning izlanishlarida frantsiya maorif vazirligi tomonidan berilgan to’shiriqlarni amalga oshirish uchun olib borgan ishlari natijasida psixologiyada aqliy yoshni aniqlashga erishdilar. a.bine va t.simonning izlanishlariga qadar nemis olimi g.ebbingaus tomonidan olib borilgan izlanishlar aynan ularning intellektula testlarni ishlab chiqishi uchun nazariy asos bo’ldi deyish mumkin. chunki, g.ebbingaus tomonidan taqdim etilgan xotirani o’rganish testlari inson psixologiyasi borasidagi yangi metodik izlanishlar natijasi edi. 1905 yilda a.bine va t.simon bolani intellektini o’rga’nishga qartilgan 30 to’shiriqdan iborat shkala ishlab chiqdilar. to’shiriqlar murakkablik darajasiga ko’ra tuzilgan edi. ushbu to’shiriqlar hta «qo’’ol» usulda tuzilgan bo’lib, (masalan, 5 yoshli bola 14- to’shiriqdan yuqorisini bajara olmaydigan). ushbu to’shiriqlarda sensor-’ertse’tiv rejadagi masalalarga ehtibor berilishi bilan bir qatorda ularning asosiysini verbal materiallar tashkil etar edi. 1908 yilda bine-simon shkalasining takomillashtirilgan varianti ehlon qilindi. bu variantda 59 test to’shiriqlari bo’lib, ular yosh guruhiga ko’ra 3 yoshdan 13 yoshgacha mo’ljdallangan edi. ularning yosh xususiyatlariga ko’ra farqlanishi foiz hisobida ajratilar edi. bunda …

5 / 9

ish. 5. ko’rsatilgan to’rta asosiy ranglarni nomini aytish. 8 yoshlilar uchun: 1. xotirada ikkita obhektning taqqoslash. ularning orasidagi o’xshashlikni ko’rsatish. 2. 20 dan 1 ga o’arab teskari sanash. 3. odamlarni ifodalashga tushirib o’oldirilganlarini to’ish (4 ta to’shiriq). 4. kun, sana, oy, yillarni nomlash. 5. beshta bir xil sonlar qatorini takrorlash. a.bine testlarining muhimligi shundaki har bir yosh mehyoriga ko’ra normal bolalar ularni to’g’ri yecha olgan. bola o’zining yoshidagi to’shiriqlar guruhi yecha olgan bo’lsa u normada deb hisoblangan. buni a.bine bolaning xronologik yoshi bilan solishtirish asosida aniqlanadigan aqliy yosh deb hisobladi. testlar tarixida a.bine va t.simonning izlanishlarini davomida intellektni mutloq emas, balki nisbiy o’lchash mumiknligini ehtirof etib, 1912 yilda intellekt koeffitsientini aniqlash usulini fanga kiritdi. uning qisqartirilgan varianti iq bo’lib, u akliy iq = yosh * 100 . xronologik yosh bine o’zining shkalasidagi bunday o’zgarishlarni ko’rib, bunga nisbatan samimiy munosabatni bildirib, kamchiliklarini aniqlash imkoniga ega bo’ldi. bine-simonning testlari qisqa vaqt oralig’ida …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologik testlashtirish fanining predmeti va vazifalar"

psixologik testlashtirish fanining predmeti va vazifalar testologiyada yetarlicha izlanishlar va metodikalar yaratilayotgan bo’lsada, ammo tatbiq etishdagi sifati masalasi doimo mutaxassislar diqqat marakazi bo’lishi lozim bo’ladi. testologiya tarixidan ham ma’lumki, dastlabki diagnsotik metodikalar, xususan, ispan olimi xuan xart (15301589), j.eskirol (1772-1840), e.segen (1812-1880), tomonidan taqdim etilgan diagnostik vositalar inson psixologiyasining ma’lum bir jihatlarini yoritishga qaratilgan bo’lsada, tashxis natijalari sifatini baholash borasida ma’lum talablar masalalari xususida to’xtalishga erta edi. shunday bo’lsa-da, frantsuz olimlar j.eskirol va e.segenlar psixik kasallik bilan aqliy taraqqiyotdan ortda qolish o’rtasida farqlashni mezonlar orqali o’rganishga kirishgan edilar ...

This file contains 9 pages in DOC format (83.0 KB). To download "psixologik testlashtirish fanining predmeti va vazifalar", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologik testlashtirish fanin… DOC 9 pages Free download Telegram