kvant nuqtalar 4

PDF 12 pages 624.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 624.8 KB

File type PDF

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi o’zbekiston milliy universiteti “fizika” ta'lim yo‘nalishi f-2202 guruh talabasi eshboyeva musharrafning “atom fizikasi ” fanidan yozgan mustaqil ishi mavzu: kvant nuqtalar qabul qildi: mamayusupova muqaddas topshirdi: eshboyeva musharraf toshkent-2024 kvant nuqtalar reja: 1. kvant nuqtalarning xususiyatlari 2. pauli tamoyili 3. kvant nuqtalarining qo’llanilishi kvant nuqtalarining xususiyatlari kvant nuqtalari bu – texnologik maqsadlarda foydalanish mumkin bo‘lgan substrat, yoki, faol kvant xossalariga ega bo‘lgan yuzaga joylashtiriladigan nanozarralardir. kvant nuqtalari bitta elektron bilan to‘qnashganda birdaniga ikkita foton nurlantira oladi va ularning mazkur xossasidan quyosh panellarining elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvatini oshirish imkoniyatidan dalolat beradi. asosiysi – ularni spektrning istalgan chastotasida qo‘llash imkoniyati mavjud va tadqiqotchilar hozirda ushbu kvant nuqtalarida displey va nur diodlarida qo‘llash masalasi ustida izlanmoqdalar. elektron mikrosxemalarni yanada ixcham va mittiroq qilishga to‘sqinlik qiluvchi omillardan biri – bunday sxemalarning ishlashiga xalaqit beruvchi kvant effektlaridir. masalan, o‘tkazgich simlar birbiriga o‘ta yaqin joylashtirilgan bo‘lsa, elektronlar …

2 / 12

ularda ham, alohida olingan atomning fizik xossalari namoyon bo‘ladi. shu tufayli, bunday kvant nuqtalarini olimlar shuningdek «sun’iy atomlar» ham deb yuritishadi. kvant nuqtalarida elektronlar, pauli tamoyiliga ko‘ra, o‘tkazuvchanlik hududida diskret kvant pog‘onalarini egallay boshlaydi. materialning o‘zi yarimo‘tkazgichdan tayyorlangani bois, unda, o‘tkazuvchanlik hududi va ruxsat etilgan eng yuqori hudud orasida katta oraliq - ta’qiqlangan hudud yuzaga keladi. fotonlar valent hududdagi elektronlarni qo‘zg‘atadi va ularni o‘tkazuvchanlik hududiga o‘tishga majburlaydi. ushbu elektronlar o‘tkazuvchanlik hududiga o‘tishda o‘zidan foton nurlatadi va darhol valent hududga qaytadi. valent hudud va o‘tkazuvchanlik hududi orasidagi energiya farqini boshqarish uchun esa, nanozarralarning o‘lchamini o‘zgartirish yetarli bo‘ladi. kvant nuqtalar, kvant fizikasida mavjud bo'lgan maxsus tizimlar bo'lib, ular makroskopik miqyosdagi jismlar kabi davomli fazoda mavjud emas, balki diskret energiya darajalariga ega. bu tizimlar o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lib, ular kvant mexanikasi asosida ishlaydi. kvant nuqtalarining o'ziga xosligi, ular kiritilgan tashqi maydonlar va potentsiallar ta'sirida noaniqlik, interferensiya va boshqa kvant effektlari bilan namoyon …

3 / 12

al to'siqlarni o‘ta olish imkoniyatiga ega. bu hodisa kvant tunneling deb ataladi va zarrachalar "to‘siqni" uzib o‘tib, boshqa joyga o‘tishi mumkin. bu hodisa, klassik mexanika nuqtai nazaridan mumkin bo‘lmagan, ammo kvant mexanika nuqtai nazaridan amalga oshadigan hodisadir. mikroskopik o‘lchamlar: kvant nuqtalarining o‘lchamlari odatda nanometr miqyosida bo‘ladi. bu ularning fazoviy xususiyatlarini va energetik parametrlarini o‘zgartiradi. nanometr o‘lchovidagi tizimlar https://uz.wikipedia.org/wiki/kadmiy_sulfid kvant effektlari bilan ajralib turadi va makroskopik tizimlardan farq qiladi. elektron va fotonlar bilan o'zaro ta'sir: kvant nuqtalarida elektronlar va fotonlar orasida kuchli o‘zaro ta’sirlar mavjud. buning natijasida, kvant nuqtalarida yoritish va energiya o‘tish jarayonlari, masalan, fotonlar chiqarilishi yoki yutilishi kabi hodisalar sodir bo‘ladi. qayta ishlanish imkoniyati: kvant nuqtalar, elektronika va optoelektronika sohalarida keng qo‘llaniladi. ularning yarimo‘tkazgich xususiyatlari, nanostrukturalari, va energiya o‘tkazuvchanlik xususiyatlari ilmiy va texnologik izlanishlarda muhim ahamiyatga ega. fotoluminesensiya: kvant nuqtalarining fotoluminesensiya (yoritish) xususiyatlari juda muhimdir. ular tashqi yorug‘likni yutib, uni boshqa rangdagi yorug‘likka aylantirishi mumkin. bu, ayniqsa optoelektronika va …

4 / 12

agar elektron yo‘nalishlaridan biri bo‘yicha (masalan, d qalinlikli yupqa folgada) chegaralanish bo‘lsa hamda d < λ shart bajarilganda, energiya bo‘yicha kvantlanish hosil bo‘ladi. natijada elektron faqatgina maʼlum bir qaiymatlardagi energiyalarni qabul qila oladi: yaʼni, ushbu yo‘nalish bo‘yicha elektron impulsining ruxsat etilgan qiymatlari (kristallda uni kvaziimpuls deb ataladi) quyidagiga teng bo‘ladi: elektronning kristalldagi massasi m, yaʼni effektiv massasi, erkin elektronning massasi m0 dan farq qiladi. u shunchaki kvazi impuls va energiya o‘rtasidagi bog‘liqlikni xarakterlaydi hamda uning qiymati yarimo‘tkazgichlarda erkin elektronning massasidan bir necha marta kichik bo‘ladi. elektronning yassi sirtda harakatlanishi uchun yirik kristalldagi kabi zonaviy struktura saqlanib qoladi. elektronning minimal energiyasi (n=1da) energiya bo‘yicha kvantlanishda nolga teng bo‘lmaydi va struktura o‘lchami d kamayib borgani sari 1/d2 qonuni asosida ortib boradi. pauli tamoyili elektronlarning nima sababdan atomda eng qiyi energetik pog‘onani emas, balki, bir necha orbitani egallashini tushuntirib beradi. elektronlar atomlarda yadroga eng yaqin orbitani egallamasdan, balki, aksincha, yadro atrofida muayyan aniq …

5 / 12

huntirib bergan edi. ushbu elektron orbitalariga 1, 2, yoki, 3 butun son tarzidagi raqamlar biriktirilgan bo‘lib, uni asosiy kvant soni deyiladi. ushbu model eng sodda kimyoviy element bo‘lmish vodorod uchun o‘rinli bo‘lib, boshqa, murakkabroq tuzilishga ega bo‘lgan elementlar atomi uchun modelni qo‘llashda, mazkur elementlarning atomlari spektrlarida ko‘zga tashlanadigan qo‘shimcha to‘lqin uzunliklarini e’tiborga olmaslikka to‘g‘ri keladi. 1915-yilda aqsh fizigi arnold zommerfeld tomonidan, spektrdagi o‘sha chiziqlarning tarqalish xarakteriga ham muayyan aniq bir son qiymati mos kelishi aniqlandi. ushbu son qiymatiga olimlar «nozik struktura doimiysi» deb nom berishgan. magnit maydonida elektronlar ham o‘zini mitti magnitchalar singari tutadi; bundan tashqari, elektronlar spinga ham ega bo‘ladi. shu sababli ham fiziklar uchinchi va to‘rtinchi kvant sonlarini kiritishgan. har bir elektronning energiyasi ushbu to‘rt kvant soni bilan https://uz.wikipedia.org/wiki/energiya belgilanadi. o‘sha, 1915-yilning o‘zida nemis fizigi volfgang pauli, bir xil kvant soniga ega bo‘lgan elektronlarning aynan bitta orbitada aylanishi mumkin emasligini ham isbotlab berdi. ushbu qonuniyatni fanda pauli tamoyili …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kvant nuqtalar 4"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi o’zbekiston milliy universiteti “fizika” ta'lim yo‘nalishi f-2202 guruh talabasi eshboyeva musharrafning “atom fizikasi ” fanidan yozgan mustaqil ishi mavzu: kvant nuqtalar qabul qildi: mamayusupova muqaddas topshirdi: eshboyeva musharraf toshkent-2024 kvant nuqtalar reja: 1. kvant nuqtalarning xususiyatlari 2. pauli tamoyili 3. kvant nuqtalarining qo’llanilishi kvant nuqtalarining xususiyatlari kvant nuqtalari bu – texnologik maqsadlarda foydalanish mumkin bo‘lgan substrat, yoki, faol kvant xossalariga ega bo‘lgan yuzaga joylashtiriladigan nanozarralardir. kvant nuqtalari bitta elektron bilan to‘qnashganda birdaniga ikkita foton nurlantira oladi va ularning mazkur xossasidan quyosh panellarining elektr energiyasi ishlab...

This file contains 12 pages in PDF format (624.8 KB). To download "kvant nuqtalar 4", click the Telegram button on the left.

Tags: kvant nuqtalar 4 PDF 12 pages Free download Telegram