kvant nuqtalari

PDF 15 pages 977.7 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 977.7 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti fizika fakulteti f-2201 guruh talabasi kurbanbayeva aytgulning “atom fizikasi” mavzu:kvant nuqtalari . 2 mundarija i.kirish.......................................................................................................... ii.asosiy qism: 3 2.1. kvant nuqtasining kashf etilish tarixi..................................................... 2.2.kvant nutalarini hosil qilish..................................................................... 2.3.kvant nuqtalarini olish va ulardan foydalanish....................................... iii.xulosa...................................................................................................... iv.foydalangan adabiyotlar.................................................................... 4 6 16 3 kirish kvant nuqtalari — bu juda kichik, nanometr o'lchamdagi yarim o'tkazgich materiallar bo'lib, ularning xususiyatlari kvant mexanikasi qonunlariga bo'ysunadi. ular elektronlarni uch o'lchamda (x, y, z) cheklab turadigan kvant quduqlari sifatida qaraladi. bu cheklov tufayli kvant nuqtalari o'ziga xos optik va elektr xususiyatlarga ega bo'ladi. kvant nuqtasining o'lchami shunchalik kichik bo'lishi kerakki, kvant effektlari sezilarli bo'lishi kerak. kvant nuqtaning o'lchami 20nm tartibida bo'ladi .agar elektronning kinetik energiyasi boshqa barcha energiya shkalalaridan sezilarli darajada katta bo'lsa, bunga erishiladi: birinchi navbatda energiya birliklarida ifodalangan haroratdan,kattaroqdir. binafsha rangdan qizil ranggacha ko'rinadigan diapazonda yorituvchi kvant nuqtalari plasmachem gmbh da kilogramm shkalasida …

2 / 15

lanishlari natijasida yuzaga kelgan. 1.boshlang‘ich izlanishlar (1980-yillar) kvant nuqtalari haqidagi ilk nazariy tushunchalar 1980-yillarda yarim o‘tkazgichli materiallarning o‘lchami kichraytirilganda, ularning xususiyatlari o‘zgarishi mumkinligi haqidagi tadqiqotlardan kelib chiqqan. ushbu tushuncha kvant mexanikasi asosida, ya'ni zarralarning kvantlangan energiya sathlariga ega bo‘lishi bilan izohlangan.1981-yilda rus fizik olimi aleksey ekimov kvant nuqtalarining asosiy xususiyatlarini suyuq matritsada sintez qilingan o‘ta kichik yarim o‘tkazgich nanokristallari yordamida kashf etdi. bu tadqiqotlar kvant cheklov effekti deb nomlangan hodisani kuzatishga asoslangan edi. 2. ilmiy tasdiqlash (1980-yillarning oxiri) amerikalik olim luis brus 1983-yilda kolloid holatdagi kvant nuqtalarini kashf qildi. u kadmiy selenid (cdse) va boshqa yarim o‘tkazgichlardan kvant nuqtalarini sintez qildi va ularning optik xususiyatlarini o‘rgandi.bu davrda kvant nuqtalarining energiya spektrlari ularning o‘lchamiga bog‘liq ravishda o‘zgarishi aniqlandi. ushbu o‘lchamga bog‘liq xususiyat kvant nuqtalarni optoelektronika, fotonika va tibbiyot sohasida qo‘llash imkoniyatini yaratdi. 3. texnologik rivojlanish (1990-yillar va undan keyin) 1990-yillardan boshlab, kvant nuqtalari ustida tadqiqotlar kengayib, ularning sintez usullari rivojlandi. ayniqsa, …

3 / 15

ey ekimov va luis brus kashshof olimlar sifatida muhim rol o‘ynagan bo‘lsa-da, ushbu soha hozirgi kungacha ilmiy tadqiqotlar uchun dolzarb hisoblanadi. 2023-yilgi kimyo bo‘yicha nobel mukofoti kvant nuqtalarini kashf etgan va sintez qilgan olimlar — mungi bavendi, lui bryus va aleksey ekimovga berildi. 2023-yilgi kimyo bo‘yicha nobel mukofoti sovrindorlari mungi bavendi (massachusets texnologiya instituti), luis bryus (kolumbiya universiteti) va aleksey ekimov (nanocrystals technology inc. kompaniyasi) bo‘ldi. bu haqda shvetsiya fanlar akademiyasi nobel qo‘mitasi xabar berdi.olimlarga mukofot kvant nuqtalarini kashf etgani va sintez qilgani uchun berildi. “zarralar shunchalik kichikki, o‘lchamlari ularning xususiyatlarini belgilaydi”, deb qayd etdi qo‘mita. “ushbu kichik nanotexnologiya komponentlari [kvant nuqtalari] endi televizorlar va led lampalardagi 6 yorug‘likni tarqatadi va jarrohlarga boshqa narsalar qatori o‘simta to‘qimasini olib tashlashda ham yordam beradi”, — deyiladi hisobotda.“bir-biridan mustaqil ravishda ekimov va bryus kvant nuqtalarini yaratishga muvaffaq bo‘lgan va bavendi kimyoviy ishlab chiqarishda inqilob qilgan”, — deya tushuntirdi qo‘mita.laureatlarning ismlari rasmiy e’lon qilinishidan …

4 / 15

siya yo‘li bilan hosil qilishni o‘z ichiga oladi. kolloid sintez jarayoni kimyoviy reaksiya sharoitlarini nazorat qilish orqali zarracha o‘lchami, shakli va boshqa xossalarini boshqarish imkonini beradi.asosiy tamoyillari kolloid sintez usuli quyidagi asosiy bosqichlardan iborat: 1. prekursorlar tayyorlash: metall ionlari (masalan, kadmiy, rux, qo‘rg‘oshin kabi metallarning tuzlari) va ligandlar kabi birikmalar prekursor sifatida ishlatiladi. 2.nukleatsiya: reaksiya muhitida sharoit (masalan, harorat, ph, konsentratsiya) o‘zgartirilganda, dastlabki zarrachalar (nukleuslar) shakllanadi. 7 3. o‘sish jarayoni: hosil bo‘lgan nukleuslar atrofida qo‘shimcha ionlar yoki molekulalar yig‘ilib, zarrachalar kattalashadi. bu bosqichda o‘lchamni nazorat qilish uchun reaksiyaning vaqtini yoki kimyoviy muvozanatini boshqariladi. ushbu rasmda karbon kvant nuqtalarining (cqds) yigilishi va lazer hosil qilish jarayonlari ko‘rsatilgan. rasmda quyidagi fizik jarayonlar tasvirlangan: 1.cqds klasterlash jarayoni: bir nechta cqds yuqori zichlikda birlashib, klasterlar hosil qiladi.bunda, yuqori zaryadlar yoki kuchli o‘zaro ta'sirlar cqds ni birlashtiradi va klasterlar shakllanadi. 2. qattiqlashish: cqds klasterlaridan mikrostrukturaviy qattiqlashish jarayoni yuz beradi. bu jarayonda materialning fizik holati o‘zgaradi …

5 / 15

arayonining muvaffaqiyatli bo‘lishi uchun cqdsning yuqori samarali foton chiqarish qobiliyati va termal stabilligi zarur.bularning barchasi optik va fotoniksiz texnologiyalarida ishlatiladigan materiallar va jarayonlardir, ular optik lazerlar va mikrolazerlar ishlab chiqarish uchun muhimdir. 4. stabilizatsiya: kolloid eritmada zarrachalar aglomeratsiyasini oldini olish uchun stabilizatorlar (masalan, organik ligandlar, polimerlar) qo‘shiladi. harorat: kolloid sintez ko‘pincha yuqori haroratda amalga oshiriladi, chunki bu nukleatsiya va o‘sish jarayonini tezlashtiradi. reagentlarning konsentratsiyasi: konsentratsiya zarrachalarning o‘lchamini va bir hil bo‘lishini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. reaksiya muhitining tabiati: suvli yoki organik erituvchilar ishlatilishi mumkin, bu zarrachalarning xossalariga ta’sir qiladi. afzalliklari 1. katta nazorat: zarrachalarning o‘lchami va shaklini aniq nazorat qilish imkoniyati mavjud. 2. oddiy apparat talab qilinadi: maxsus texnologik qurilmalarsiz bajarilishi mumkin. 3. ko‘p qirrali bo‘lishi: turli materiallar (masalan, cdse, zns, pbs va boshqalar) uchun moslashuvchan. 9 kamchiliklari.1. prekursorlarning yuqori sof bo‘lishini talab qiladi.2. ba’zi hollarda toksik reagentlar ishlatiladi.3. sanoat darajasida ishlab chiqarishda yuqori xarajatlar talab qilinishi mumkin.kolloid sintez usuli …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kvant nuqtalari"

oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti fizika fakulteti f-2201 guruh talabasi kurbanbayeva aytgulning “atom fizikasi” mavzu:kvant nuqtalari . 2 mundarija i.kirish.......................................................................................................... ii.asosiy qism: 3 2.1. kvant nuqtasining kashf etilish tarixi..................................................... 2.2.kvant nutalarini hosil qilish..................................................................... 2.3.kvant nuqtalarini olish va ulardan foydalanish....................................... iii.xulosa...................................................................................................... iv.foydalangan adabiyotlar.........................

This file contains 15 pages in PDF format (977.7 KB). To download "kvant nuqtalari", click the Telegram button on the left.

Tags: kvant nuqtalari PDF 15 pages Free download Telegram