atomlarning elektrik tuzulishi

PDF 9 pages 411.9 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 411.9 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy unversiteti fizika fakulteti talabasi xoliqova sevinchxonning atom fizikasidan mustaqil ishi mavzu: atomlarning elektrik tuzulishi. topshirdi:xoliqova sevinchxon qabul qildi:mamayusupova m. reja: i.kirish. ii.asosiy qism. 1.elektron qatlamlari. 2.pauli istisno prinsipi. 3.hund qoidasi. iii.xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. kirish. atomlarning ekektrik tuzilishi-atomning tashqi qobig’ida joylashgan elektronlar , ya’ni atomdagi zararsiz zaryadli zarrachalar bo’lib ,ularning tartibi va joylashuvi atomning kimyoviy xususiyatlarini belgilaydi.atom elektrik tuzilishi uchun bir nechta asosiy prinsiplar mavjud. 1.elektron qatlamlari. elektron qatlamlari bu atomning elektronlari joylashgan energiya darajalari yoki orbitallaridir.har bir elektron qatlam o’zining energetic qiymati va maksimal electron sig’imi bilan ajralib turadi.atomda elektronlar ixtiyoriy energiya darajasida bo’lib, yuqori energiyaga ega bo’lgan elektronlar tashqi qatlamlarda joylashadi.elektron qatlamlari quyidagi tarzda tasniflanadi: 1.birinchi qatlam(k-qatlam): bu eng yaqin qatlam bo’lib,u faqat 2 ta elektronni sig’dira oladi(n=1). 2.ikkinchi qatlam (l-qatlam): bu qatlamda 8 ta electronni sig’dira oladi(n=2). 3.uchinchi qatlam (m=qatlam):bu qatlam 18 ta elektronni …

2 / 9

ida bu ikkita elektronning bir xil kvant sonlari to’plamiga ega bo’lolmasligini anglatadi. kvant raqamlari electron holatining o’ziga xos xususiyatlarini, masalan, energiya darajasini ,burchak momenti va spinni tavsiflaydi.to’rtta kvant soni mavjud; 1.asosiy kvant soni (n)- energiya darajasini yoki qobiqni tavsiflaydi. 2. orbital burchak momenti kvant soni(l)- orbital shaklni tavsiflaydi. 3. magnit kvant soni (m)- orbitalning yo’nalishini tavsiflaydi.(- l…0,1,…..+l) 4.spin kvant soni(s)- elektronning aylanish yo’nalishini tavsiflaydi(- l/2…..+l/2). paulining istisno prinsipiga ko’ra atomdagi ikkita electron to’rtta kvant soni uchun bir xil qiymatga ega bo’lolmaydi.shuning uchun,masalan, bitta orbitaldagi ikkita electron bo’lsa, biri yuqoriga (l/2),ikkinchisi esa pastga (-l/2) aylanishi kerak. bu tamoyil davriy sistemaning tuzilishi va atomdagi elektronning joylashishida asosiy rol o’ynaydi. bu prinsip 1925- yilda volfgang pauli tomonidan taklif qilingan paulining istisno qilish prinsipi fermionlar deb nomlanuvchi zarrachalarga taaluqli kvant mexanikasidagi asosiy qoidadir.fermionlar- yarim butun spinga ega bo’lgan zarralardir. pauli prinsipi atomdalargi electron konfiguratsiyasini va nima uchun atomlarning o’ziga xos tuzilishga ega ekanligini tushuntiradi.bu …

3 / 9

tasvirlaydi. hund qoidasida shunday deyilgan; 1. elektronlar juftlashishidan oldin degeneratsiyalangan orbitallarni (bir xil energiya darajasiga ega bo’lgan orbitalarni) yakkma-yakka to’ldiradi.boshqacha qilib aytganda , elektronlar bir xil energiyadagi arbitallarga(masalan , p,d,yoki f orbitallari) joylashtirilganda, ular juftlashtirishdan oldin har bir orbitalni bitta electron bilan to’ldiradi. 2. yakka holda joylashgan orbitallardagi elektronlar parallel spinlarga ega.bir xil energiya orbitalini (degeneratsiyalangan orbitallarni) egallagan elektronlar barcha orbitalarning yarmi to’lguncha bir xil spinga ega bo’ladi.bu electron itarishini kamaytiradi va yanada barqaror konfiguratsiyaga olib keladi. misol uchun; 1s² 2s² 2p² electron konfiguratsiyasiga ega bo’lgan uglerod atomi misolini ko’rib chiqing.2p orbitallar degeneratsiytaga uchragan (ular bir xil energiyaga ega ) va hund qoidasiga ko’ra; ikki 2p electron ikki xil 2p orbitalni egallaydi, har bir electron parallel spinga ega(ikkalasi ham yuqori yoki pastga aylanadi).bu konfiguratsiya elektronlar orasidagi itarishni kamaytiradi va atom energiyasini pasaytiradi. hund qoidasi elektronlar orbitallarida eng barqaror konfiguratsiyaga olib keladigan tarzda qanday joylashishini tushuntiradi.bu elementlarning kimyoviy xossalari va reaktivligini …

4 / 9

darajasidan boshlanib, yuqoriga qarab to’ldiriladi, bir xil energiyali orbitalarda birinchi navbatda yakka joylashib , keyin juftlashadi. bu tuzilish atomlarning kimyoviy xususiyatlarini va ular o’rtasidagi reaksiyalarni belgilaydi. iv.foydalanilgan adabiyotlar 1.tipler,p.a, va moska.g. 2.griffiths,d.j. introduction to quantum mechanics 3.atkins,p, va friedman,r. molecular quantum mechanics.oxford university press.

5 / 9

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atomlarning elektrik tuzulishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy unversiteti fizika fakulteti talabasi xoliqova sevinchxonning atom fizikasidan mustaqil ishi mavzu: atomlarning elektrik tuzulishi. topshirdi:xoliqova sevinchxon qabul qildi:mamayusupova m. reja: i.kirish. ii.asosiy qism. 1.elektron qatlamlari. 2.pauli istisno prinsipi. 3.hund qoidasi. iii.xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. kirish. atomlarning ekektrik tuzilishi-atomning tashqi qobig’ida joylashgan elektronlar , ya’ni atomdagi zararsiz zaryadli zarrachalar bo’lib ,ularning tartibi va joylashuvi atomning kimyoviy xususiyatlarini belgilaydi.atom elektrik tuzilishi uchun bir nechta asosiy prinsiplar mavjud. 1.elektron qatlamlari. elektron qatlamlari bu atomning elektronlari joy...

This file contains 9 pages in PDF format (411.9 KB). To download "atomlarning elektrik tuzulishi", click the Telegram button on the left.

Tags: atomlarning elektrik tuzulishi PDF 9 pages Free download Telegram