ishchi kuchini rejalashtirish va operatsion farqlarni hisoblash

DOCX 15 pages 36.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.9 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

ishchi kuchini rejalashtirish va operatsion farqlarni hisoblash reja: 1. jahon xo’jaligida inson resurslari. bandlik va ishsizlik 2. ishchi kuchi bozorining mohiyati va paydo bo’lish sabablari 3. mehnat migratsiyasining asosiy yo’nalishlari va markazlari 1. jahon xo’jaligida inson resurslari. bandlik va ishsizlik jahon iqtisodiyotida demografiya – aholi sonining harakati va mehnat resurslari bilan shug’ullanuvchi fan bo’lib, u ijtimoiy, iqtisodiy, biologik va geografik omillar asosida aholi tarkibini, dinamikasini, shuningdek, joylashuvi va ko’chishining umumiy qonuniyatlarini o’rganadi. shular asosida turli mamlakat va mintaqalarda aholi sonining o’zgarishlari, istiqbol davri uchun taxminlar ishlab chiqiladi. demografik statistikada tug’ilish koeffitsienti (har 1000 kishiga tug’ilganlar soni), o’lim koeffitsienti (har 1000 kishiga o’lganlar soni), nikoh koeffitsienti, tabiiy o’sish koeffitsienti, ya’ni tug’ilish va o’lim koeffitsienti o’rtasidagi farqlar kabi ko’rsatkichlardan keng foydalaniladi. tug’ilish va o’lim natijasida aholining uzluksiz yangilanish jarayoni davom etadi va u aholini takror ishlab chiqarish deb nomlanadi. bu jarayon esa ikki tushuncha bilan, ya’ni aholining tabiiy qo’shimcha o’sishi va avlodlar …

2 / 15

i tahlili shuni ko’rsatmoqdaki, ko’pgina yevropa mamlakatlarida va shuningdek shimoliy amerika davlatlarida xix va xx asrlarda aholi o’rtasida o’lim darajasi kamayganligini ko’rishimiz mumkin. dunyoning boshqa mamlakatlarida esa o’limning kamayishi asosan ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda kolonial imperiyalarni tugatilishidan keyin boshlandi. o’limning kamayishi quyidagi sabablarga asoslanadi: · aholi turmush darajasining o’sishi; · meditsina xizmatining yaxshilanishi; · yuqumli va boshqa kasalliklar oldini oluvchi chora-tadbirlarning o’tkazilishi va h.k. lar. shunday qilib, aholi o’rtasida o’limning kamayishi aholining keskin o’sish jarayonini keltirib chiqargan omillardan biri bo’ldi. 2000-yilga kelib yer shari aholisi soni 6 mlrd.kishiga yetib, 2030-yillarga borib esa 10 mlrd. kishiga yetishi kutilmoqda.[footnoteref:1] aholi o’zgarishini o’rganish dinamikasining tahlili asosida ko’rsatilgan demografik koeffitsientlar natijasida quyidagi o’ziga xos bosqichlar yoki populyatsion tsikllarni ajratish mumkin: [1: kireev a. mejdunarodnaya ekonomika. v 2-x ch. m.: 2007 g ] 1.dastlabki populyatsion xarakterdagi siklga quyidagilar xos: · yuqori darajada tug’ilish; · yuqori o’lim va buning natijasida aholi o’sishining sekin borishi; bunday …

3 / 15

qoriroq bo’lishi saqlansada, aholining o’sish darajasi doimo pasayib borishi kuzatiladi. (masalan, zamonaviy aqsh). 4.to’rtinchi populyatsion xarakterdagi tsiklga quyidagilar xos: · tug’ilishning pastligi; · o’limning kamligi va natijada nisbatan barqarorlashuv yoki aholi o’sish dinamikasining minimal rivojlanishi. bularga ko’plab yevropa davlatlarini ko’rsatsa bo’ladi. shu bilan bir qatorda ba’zan demografiyada o’ziga xos ko’rinishga ega bo’lgan populyatsion xarakterdagi tsikllar ham namoyon bo’lmoqda. ya’ni o’lim tug’ilishga nisbatan oshib borishi bilan aholining tabiiy xarakterda minus belgisiga ega bo’lgan koeffitsient paydo bo’ladi (depopulyatsiya, ya’ni mamlakatlarda aholining tabiiy qisqarishi yuz beradi). bunday tendensiya hozirgi kunda rossiyada aniq ko’rinmoqda. yer shari aholisining o’sish darajasi borgan sari davom etib, xxi asrning oxirgi yillariga kelib taxminan 10,5 mlrd. kishiga yetishi va barqarorlashuvi kutilmoqda. xullas, dunyo aholisining o’sish darajasi pasayib borayotgan bo’lsada, absolyut miqdorda uning o’rtacha yillik o’sishi 80 mln. kishidan ortiqroqni tashkil etmoqda (buni biz asosan osiyo, afrika va lotin amerikasidagi ba’zi mamlakatlar misolida ko’rishimiz mumkin). ma’lumki, xalqaro statistikada «iqtisodiy faol …

4 / 15

faol aholining mehnat statusi miqdoriy jihatdan ma’lum muddat (1 yil) ichida ishlagan hafta yoki kunlari soni bilan aniqlanadi. shunga ko’ra iqtisodiy faol aholi - bandlar, ishsizlar va qisman bandlarga bo’linadi. iqtisodiy faol bo’lmagan aholiga yoshidan qat’iy nazar iqtisodiy faol aholi kategoriyasiga kirmaydigan kishilar taaluqlidir. bunday aholi tarkibiga kunduzgi bo’lim talabalari, uy bekalari, qarilik va nogironlik bo’yicha nafaqaxo’rlar, ijtimoiy tashkilotlar va xususiy shaxslardan moddiy yordam oluvchi kishilar va boshqalar kiradi. iqtisodiy faol bo’lmagan aholiga shuningdek bir qancha alohida funksional guruhlar kiradi. haq to’lanmaydigan ijtimoiy ish bilan mashg’ul kishilar, ixtiyoriy tekin xizmatlar ko’rsatuvchi kishilar, subyektiv va obyektiv sabablarga ko’ra ish qidirmayotgan mehnatga yaroqli yoshdagi kishilar ham kiradi. mehnatga yaroqli aholining ijtimoiy mahsulot yaratishdagi faoliyati bandlik deyiladi. bundan tashqari ishlab chiqarishda band bo’lmagan aholi tushunchasi ham mavjud bo’lib, ularga ishsizlar va majburiy band bo’lmagan kishilar kiradi. xx asrning 70-yillarida sanoati rivojlangan mamlakatlarda iqtisodiy faol aholining asosiy qismi (30-45 %) sanoat va qurilishlarda band …

5 / 15

britaniyada bu usul qimmat hisoblanib, ishsizlar soni davlat bandlik xizmatlariga ishsizlik nafaqasini olishga topshirilgan talabnomalar asosida hisoblanadi. ishsizlarning asosiy qismini ish stajiga ega ishdan bo’shatilgan kishilar tashkil qiladi. bu kategoriyaga iqtisodiyotda va ishlab chiqarishda tarkibiy o’zgarishlar natijasida korxonalarning bekilishi, yangi mahsulot ishlab chiqarishga o’tishi, ishlab chiqarishning modernizatsiyalashuvi natijasida ishini yo’qotgan ishchilar kiradi. bola tarbiyasi bilan mashg’ul ayollar, o’qishni tugatib ish qidirayotgan yoshlar ishsizlar safiga kiritilmaydi. zamonaviy sanoati rivojlangan mamlakatlar uchun xarakterli tendensiyalardan biri ishsizlikning o’sib borishidir, 2004 yilda ular iqtisodiy faol aholining 8-10% ni tashkil etgan. rivojlanayotgan mamlakatlarda ishsizlar sonini aniqlash hozirgi kunda eng qiyin muammolardan biri bo’lib turibdi. xalqaro mehnat tashkilotining bergan ma’lumotiga ko’ra, 2003 yilda sanoati rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarda ishsizlarning umumiy soni 600 mln.kishidan ortib, bu yer shari aholisining o’ndan bir qismini tashkil qilgan. 2. ishchi kuchi bozorining mohiyati va paydo bo’lish sabablari jahon aholisi yoshiga bog’liq ravishda ikki tipdagi odamlarni o’z ichiga oladi: mehnatga layoqatli - …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishchi kuchini rejalashtirish va operatsion farqlarni hisoblash"

ishchi kuchini rejalashtirish va operatsion farqlarni hisoblash reja: 1. jahon xo’jaligida inson resurslari. bandlik va ishsizlik 2. ishchi kuchi bozorining mohiyati va paydo bo’lish sabablari 3. mehnat migratsiyasining asosiy yo’nalishlari va markazlari 1. jahon xo’jaligida inson resurslari. bandlik va ishsizlik jahon iqtisodiyotida demografiya – aholi sonining harakati va mehnat resurslari bilan shug’ullanuvchi fan bo’lib, u ijtimoiy, iqtisodiy, biologik va geografik omillar asosida aholi tarkibini, dinamikasini, shuningdek, joylashuvi va ko’chishining umumiy qonuniyatlarini o’rganadi. shular asosida turli mamlakat va mintaqalarda aholi sonining o’zgarishlari, istiqbol davri uchun taxminlar ishlab chiqiladi. demografik statistikada tug’ilish koeffitsienti (har 1000 kishiga tug’ilganlar s...

This file contains 15 pages in DOCX format (36.9 KB). To download "ishchi kuchini rejalashtirish va operatsion farqlarni hisoblash", click the Telegram button on the left.

Tags: ishchi kuchini rejalashtirish v… DOCX 15 pages Free download Telegram