ko’ndalang deformasiya.

DOCX 9 pages 657.6 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 657.6 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

ko’ndalang deformasiya. reja: 1.sterjen ko’ndalang kesimning ko’ndalang deformasiyasi. 2.puasson koeffisenti. cho’zilish yoki siqilishda potensial energiya.. sterjen ko’ndalang kesimning ko’ndalang deformasiyasi. sterjen bo‘ylama deformatsiyalanganda, uning ko‘ndalang kesim o‘lchamlarining o‘zgarishi ro‘y beradi. cho‘zuvchi kuch ta’sir etsa, sterjen uzunligi ortadi, ko‘ndalang kesim o‘lchamlari qisqaradi. siqilishda teskarisi ro‘y beradi, ya’ni uzunligi qisqaradi, ko‘ndalang kesim o‘lchamlari esa ortadi (1-chizma). cho‘zilish va siqilishda sterjen ko‘ndalang kesim o‘lchamlarining o‘zgarishi ko‘ndalang deformatsiya deb ataladi. sterjenning dastlabki ko‘ndalang kesim o‘lchamlarini a va b bilan belgilaymiz (1.8-chizma). bu o‘lchamlaridan biri a tomonining deformatsiyasini qaraymiz, sterjen cho‘zilganda ko‘ndalang a o‘lcham δa ga qisqaradi, bunga absolyut ko‘ndalang deformatsiya deyiladi, ya’ni δa=a1−a . (1) absolyut ko‘ndalang deformatsiyaning dastlabki o‘lchamga nisbati: ε t=δa /a , (2) nisbiy ko‘ndalang deformatsiya deb ataladi. nisbiy ko‘ndalang deformatsiya tegishli nisbiy bo‘ylama deformatsiyaga to‘g‘ri proporsional va ishorasi bo‘yicha teskari: ε t=−νε , (3) bu erda ν ko‘ndalang deformatsiya koeffitsienti bo‘lib, materialning mexanik tavsiflaridan birini ifodalaydi, bu koeffitsient kattaligi birinchi …

2 / 9

ndalang kesim tomonning nisbiy qisqarishi εk= a1−a a ko‘ndalang nisbiy deformatsiya deb ataladi. tajribalar asosida aniq bir material uchun ko‘ndalang nisbiy deformatsiyani bo‘ylama nisbiy deformatsiyaga bo‘lgan nisbati doimiy miqdorga teng ekanligi isbot etilgan. absolyut qiymat bo‘yicha olingan bu ν=| εk εe | nisbatni materialning puasson koffitsenti deb ataladi. puasson koffitsenti v materialning mexanik xarakteristikasi bo‘lib, umaterialning ko‘ndalang deformatsiyalanish hususiyatini belgilaydi. turli materiallar uchun puasson koffitsentining qiymatilari0÷0,5oraliqda yotadi. ko‘pgina metallar va metall qotishmalaruchun v ningqiymati 0,23 – 0,35 oraliqda yotadi. shu sababdan masalalar echayotganda metall uchun puasson koffitsenti qiymatini taxminan 0,3 deb qabul qilish mumkin. 2.8-rasm. 2.2 va 2.3 boblarda ko‘rib o‘tilgandek, normal kuchlanish va‘yilg anyukka bog‘liq. birjinsli va izotrop materialdan qilingan sterjen bo‘ylama o‘qi yo‘nalishida f kuch bilan yuklangan bo‘lsin (2.8-rasm), ya’ni σ x= n ( x ) a va guk qonunini qo‘llab quyidagigaega bo‘lamiz: ε x= σ x e = f ea (2.3) rasm 2.9 ixtiyoriy q nuqta atrofida …

3 / 9

ga egabo‘lishiga ahamiyat bering. oddiy konstruksion materiallar uchun (po‘lat, latun, alyuminiyvax.k.). puasson koeffitsienti 0,2÷0,3 oralig‘idao‘zgaradi. yuqoridagilarni va guk qonunini hisobga olib, quyidagi formulaga ega bo‘lamiz: ε x= σ x e = f ea va ε y=ε z= vσ x e =− vf ea (2.6) 2.10-rasm. shunday materiallar mavjudki, ular manfiy puasson koeffitsientiga ega. bu materiallar katakchali materiallardir (penoplast, sotoplastlar). bunday materiallar strukturasi 2.10-rasmda ko‘rsatilgan1. agarda sterjen uzunligi bo‘yicha n yoki ko‘ndalang kesim f o‘zgaruvchan bo‘lsa, sterjen o‘qidagi ko‘chishlarni aniqlashda δl=∑ i=1 k ∫ ( i1) ndz ef (5.1) formuladan foydalaniladi. bu erda sterjen k oraliqlarinig soni, ℓi – uzunligi. n,f oraliq davomida o‘zgarmas bo‘lsa (5.1) qo‘yidagi ko‘rinishni qabul qiladi: δl=∑ i=1 k n i⋅li e⋅f i (5.2) 1 roland janco, branislav hucko. introduction to mechanics of materials-slovak. part i. 2013.pages 38-40 masala5.1.sterjenkesimlaridagiko‘chishlaraniqlansin (5.2-rasm). 5.2-rasm e1f1=ef, e2f2=2ef l1=12=1 δl= pl1 e1f1 + pl2 e2f2 = pl ef (1+ 1 2 )= …

4 / 9

sarflanadi. binobarin, deformatsiyalanuvchi elastik jism energiya manbaibzlgan akkumulyatorga aylandi; bu energiya deformatsiyaning potensial energiyasi deyiladi. elastik jismga qo‘yilgan kuch bajargan ishning bir qismi jism zarralariga tezlik bersa, ya’ni kinetik energiya (t) ga aylansa, qolgan qismi jismda deformatsiyaning potensial energiyasi sifatida to‘planadi. energiyaning saqlash qonuni quyidagicha yoziladi a=t+u. jismga qo‘yilgan kuch statik ravishda ta’sir etsa, jism zarralarining tezligi taxminan nolga teng deb olish mumkin, demak, t=0 bo‘ladi, bunda formulani quyidagicha yozish mumkin: a=u. shunday qilib deformatsiyaning potensial energiyasi miqdor jixatidan tashqi kuchlarning bajargan ishiga teng. kelgusida ba’zi masalalarni yechishda solishtirma potensial energiya formulasidan foydalanish qulaylik tug‘diradi. sterjenning hajm birligiga to‘g‘ri kelgan potensial energiya solishtirma potensial energiya deb ataladi va a harfi bilan belgilanadi. potensial energiya uchun chiqarilgan yuqoridagi formulani sterjen hajmi v ga bo‘lib, solishtirma potensial energiya formulasini chiqaramiz: α=u v = σ2 2e yoki uni kuchlanish va deformatsiya orqali ifodalasak, quyidagi formula hosil bo‘ladi: α=σε 2 agar sterjen pog‘onali bo‘lsa …

5 / 9

ligini hisobga olmagandagi kuchlanish formulasi chiqadi. sterjenning maxkamlangan kesimi eng xavfli kesim bo‘lib, undagi normal kuchlanishni topish uchun yuqorida chiqarilgan formuladagi x ning o‘rniga l ni qo‘yamiz, bu kuchlanish maksimal kuchlanish bo‘ladi. agar r=0 bo‘lsa sterjenning uchidan x masofada turuvchi kesimning o‘zog‘irligidan hosil bo‘ladigan kuchlanish quyidagi formuladantopiladi. σ x= q, f = γfχ f =γ⋅χ . bu formuladan ko‘rinadiki, o‘zgarmas kesimli sterjenning kuchlanishi kesim yuziga bog‘liq emasekan. qistirib mahkamlangan ko‘ndalang kesimi to‘g‘ri to‘rt burchakli balka a.23 rasmda ko‘rsatilgandek f kuch ta’sirida bo‘lganda. potensial energiyani hisoblang. ei vag ni o‘znarmas deb hisoblang. echish ihtiyoriy kesim uchun muvozanatt anglamasidan quyidagi natijani olamiz v ( x )=f ko‘ndalangkesimto‘g‘rito‘rtburchaklibo‘lganiuchun (a.41) gako‘rako‘ndalangkesimshakligabog‘liqkoeffitsient f s= 6 5 bo‘ladiva (a.40) ko‘ra u shear=∫ 0 l 6 f2 52ga dx=3 5 3f2 l 5ga (a.08) masaladaginatijalardanfoydalanib, hamda a=bh , i=1 2 bh3 ekanliginihisobgaolib, siljishvaegilishdagipotensialenergiyalarmunosabatinianiqlaymiz u shear u bending = 3f2 l 5ga f2l3 6 ei = 3 10 …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko’ndalang deformasiya."

ko’ndalang deformasiya. reja: 1.sterjen ko’ndalang kesimning ko’ndalang deformasiyasi. 2.puasson koeffisenti. cho’zilish yoki siqilishda potensial energiya.. sterjen ko’ndalang kesimning ko’ndalang deformasiyasi. sterjen bo‘ylama deformatsiyalanganda, uning ko‘ndalang kesim o‘lchamlarining o‘zgarishi ro‘y beradi. cho‘zuvchi kuch ta’sir etsa, sterjen uzunligi ortadi, ko‘ndalang kesim o‘lchamlari qisqaradi. siqilishda teskarisi ro‘y beradi, ya’ni uzunligi qisqaradi, ko‘ndalang kesim o‘lchamlari esa ortadi (1-chizma). cho‘zilish va siqilishda sterjen ko‘ndalang kesim o‘lchamlarining o‘zgarishi ko‘ndalang deformatsiya deb ataladi. sterjenning dastlabki ko‘ndalang kesim o‘lchamlarini a va b bilan belgilaymiz (1.8-chizma). bu o‘lchamlaridan biri a tomonining deformatsiyasini qaraymiz, sterjen ch...

This file contains 9 pages in DOCX format (657.6 KB). To download "ko’ndalang deformasiya.", click the Telegram button on the left.

Tags: ko’ndalang deformasiya. DOCX 9 pages Free download Telegram