o'zga gap

DOC 88.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405686195_56284.doc o'zga gap o'zga gap reja: 1. o'zga gap va uning turlari 2. o'zlashtirma gap o'zga gap va uning turlari ayrim hollarda so'zlovchi o'z nutqida o'zganing gapini ham ishlatishi mumkin. bunday qo'llangan o'zgalarning gapi so'zlovchi nutqida hech qanday o'zgarishsiz yoki mazmuni saqlangan, ammo grammatik xususiyatlari o'zgartirilgan holda qo'llanishi mumkin. shunga ko'ra o'zga gap, asosan, ikki turga bo'linadi: 1) ko'chirma gapli qo'shma gap. 2) o'zlashtirma gap. mazmuni, leksik va grammatik xususiyatlari o'zgartirilmay, aynan berilgan o'zga gap ko'chirma gap deyiladi. bunday gap odatda so'zlovchi (avtor) gapi bilan birga qo'llanadi. shuning uchun ham ko'ehirma gap ikki qismdan iborat bo'ladi: 1) ko'chirma gap (o'zganing gapi), 2) avtor (so'zlovchi) gapi. ko'chirma gap so'zlovchi avtor (gapi bilan birga qo'llanadi) va so'zlovchi gapi ko'chirma gap kimning gapi ekanligini bildiradi. so'zlovchi gapining kesimi ko'pincha dedi, deb so'radi, deb javob berdi, gapirdi, so'zladi, aytdi kabi fe'llar bilan ifodalanadi. ko'chirma gap so'zlovchi gapidan oldin va keyin keladi. shuning uchun so'zlovchi …

gap bo'lsa, nutq qo'shtirnoq yopilgandan keyin qo'yiladi. dedi: "qaydin sen, ey, majnuni gumroh!" dedi. "majnun vatandin qayda ogoh " s: "k?" s: "k!" s: "k." so'zlovchi gapi ko'chirma gap ichida kelsa, tinish belgilari quyidagicha ishlatiladi: ko'chirma gapning uzilgan qismida vergul, nuqtali vergul, ikki nuqta qo'yilgan bo'lsa yoki hech qanday tinish belgisi bo'lmasa, so'zlovchi gapining har ikki tomonidan vergul va tire qo'yiladi. masalan: kampir ketish uchun eshikka tomon borarkan, aleksey: "rahmat buvijon", -dedi -s: "k". ko'chirma gapning uzilib qolgan qismidan so'ng nuqta qo'yilgan bo'lsa, so'zlovchi gapidan oldin vergul va tire, undan keyin esa nuqta va tire qo'yiladi. ko'chirma gapning davomi bosh harf bilan yoziladi. "mana shu bo'rsiq mirzacho'lda yakkalanib qolgan hayvonlarning eng oxirgisi, - deb ta'kidladi bobom. mening nomimdan hayvonot bog'iga topshirib yubordi. "k, _s. -k" ko'chirma gapning uziligan qismidan so'ng so'roq yoki undov belgisi qo'yilgan bo'lsa, so'zlovchi gapidan oldin tire, undan keyin nuqta va tire qo'yiladi. ko'chirma gapning davomi bosh …

grammatik va ohang jihatidan o'zlashtirilib beriladi, yani o'zgalarning fikri so'zlovchi tomonidan hikoya qilinadi. misollarni qiyoslaymiz: ko'chirma gapni: "kitob aqlning kaliti", - dedi o'qituvchi. o'zlashtirma gap: o'qituvchi kitob aqlning kaliti ekanligini aytdi. ko'chirma gap: ''imtihonlarga qanday tayorlanyapsan?"- deb so'radi kursdoshim.o'zlashtirma gap: kursdoshim imtihonlarga qanday tayorlanayotganimni so'radi. takrorlash uchun savol va topshiriqlar 1. o'zga gap nima va qanday shaklarda namoyon bo'ladi? 2. so'zlovchi gapi nima? ko'chirma gap-chi? 3. o'ziniki bo'lmagan ko'chirma gap nima ? 4 .ko'chirma va o'zlashtirma gapning maqsadiga ko'ra turlari? 5. o'zlashtirma gap nima? ularning farqi? 6. ko'chirma gap va so'zlovchi gapining joylashish o'rni vatinish belgilarining qo'llanilishi? amaliy mashqlar o'zga gapni sintaktik tahlil qilish tartibi va namunasi 1. o'zga gap va uning turi. 2. ko'chirma gapda ko'chirma va muallif (so'zlovchi) gapini aniqlash. 3. ko'chirma va so'zlovchi gapining ifoda maqsadiga ko'ra turlari. 4. ko'chirma va so'zlovchi gapining joylashish o'rni. 5 .ko'chirma gap va so'zlovchi gapining grammatik asosi. 6. o'zlashtirma gapning grammatik …

aliy ahamiyatga ega. o'zbek tilida tinish belgilarining bir necha tamoyillari bor. logik-grammatik tamoyil, uslubiy tamoyil, defferensiatsiya tamoyillari. 1. logik- grammatik tamoyilga ko'ra har bir tinish belgisimantiqiy fikrning tugalligini bildirish uchun yozuvda qo'llanadi.masalan: bugun dars bo'ladi. (darak) mazmun va grammatikjihatdan tugallangani uchun (.), sen bahomi sog'inmadingmi? so'roqmazmuni ifoda etilgani uchun (?), yashasin mustaqilliik undoshmazmuni berilgani uchun (!) belgilari qo'yilgan. 2. uslubiy tamoyilga ko'ra gapda ifoda etiladigan turli his-hayajon, emotsiya yoki badiiy, ilmiy uslub talabiga ko'ra tinishbelgilari ishlatiladi. 3. defferensiatsiya tamoyiliga ko'ra esa tinish belgilarini gaptalab qilgan ohang va mazmuniga ko'ra ajratib farqlash asosidaishlatish tushuniladi. o'zbek tilida tinish belgilarining ishlatilish o'rinlarini quyidagicha izohlash mumkin: i. (.) nuqtaning ishlatilish o'rinlari: 1) darak gap oxirida ishlatilib, fikming tugallanganligini bildiradi. masalan: mustaqillikka erishgach, barcha orzularimiz amalga oshdi. (gaqzetadan.) 2) orzu -istak, iltimos. yalinishga undosh. so'roq, maslahat, nasihat, ogohlantirish mazmunini ifodalagan buyruq gaplar oxirida: bir kelib keting qo'shig'imizga. go'zallaming malikasi ekansan, buni sening ko'zlaringdan o'qidim. (ch.) …

axta terib olindi. ii. (?) so'roq belgisining qo'llanish o'rinlari: 1) sof so'roq gaplar oxirida: toshkentdan nimalar keltirdingiz,bek aka? dars qachon tugaydi? 2) taxmin, chama, taajjub, buyruq ma'nolarini ifodalagan so'roqgaplar oxiriga shu gaplar rostmi? bugun qayerga bormoqchisan?kelasanmi? hayronman? 3) ritorik so'roq gaplardan so'ng: qizni kim sevmaydi, qimiznikim ichmaydi? (maqol.) vatandan ayrilib bo'ladimi? dunyodavatandan aziiz narsa bormi? 4) taqrizlarda ko'chirmalarda biron so'z yoki jumla noaniqlik,gumon, tushunmovchilikni ifodalaganda ham so'roq belgisi qo'yiladi."u o'zining o'tkir aqli (?) bilan. ko'zlaridagi joziba (?) bilan esdaqoladi." 5) so'roq ma'nosida ishlatilgan so'zlardan keyin: ot kim, nima?kimlar? nimalar ! so'roqlariga javob beradi. iii. (!) undov belgisining qo'llanish o'rinlari: 1). undov gaplar oxirida: kelgusi avlod tarixga qarab hukm yuritadur, ustod! —dedi ali qushchi. (o. yo.) bu iflosni otgan men bo'laman! (u.a.) 2). his-hayajon bilan aytilgan buyruq gaplar oxirida: nimalar deyapman, bilmayman, hayhot! (s. z.) yurtim, seni faqat boyliklaring-chun, sevgan farzand bo'lsa, kechirma aslo! (a. o.) 3) emotsionalikka ega bo'lgan yo …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o'zga gap"

1405686195_56284.doc o'zga gap o'zga gap reja: 1. o'zga gap va uning turlari 2. o'zlashtirma gap o'zga gap va uning turlari ayrim hollarda so'zlovchi o'z nutqida o'zganing gapini ham ishlatishi mumkin. bunday qo'llangan o'zgalarning gapi so'zlovchi nutqida hech qanday o'zgarishsiz yoki mazmuni saqlangan, ammo grammatik xususiyatlari o'zgartirilgan holda qo'llanishi mumkin. shunga ko'ra o'zga gap, asosan, ikki turga bo'linadi: 1) ko'chirma gapli qo'shma gap. 2) o'zlashtirma gap. mazmuni, leksik va grammatik xususiyatlari o'zgartirilmay, aynan berilgan o'zga gap ko'chirma gap deyiladi. bunday gap odatda so'zlovchi (avtor) gapi bilan birga qo'llanadi. shuning uchun ham ko'ehirma gap ikki qismdan iborat bo'ladi: 1) ko'chirma gap (o'zganing gapi), 2) avtor (so'zlovchi) gapi. ko'chirma gap so'zl...

DOC format, 88.0 KB. To download "o'zga gap", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zga gap DOC Free download Telegram