nerv sistemasi (systema nervosum)

DOCX 85,7 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1538897662_72679.docx nerv sistemasi (systema nervosum) reja: 1. umurtqalararo yoki spinal nerv tugunlari ccanclia spinaliaj) periferik nervlar 2. orqa miya (medulla spinalis) 3. bosh miya (encephalon) 4. miya uzagi yoki stvoli odam nerv sistemasi juda murakkab tuzilgan bo’lib, organizmdagi barcha hayotiy jarayonlarni boshqarishni va organizm-ning tashqi muhit bilan o’zaro aloqasini ta’minlaydi. nerv-sistemasi endokrin sistemasi bilan chambarchas bog’lanib, yagona nerv-gumoral boshqaruv markazini hosil qiladi. anatomik jihatdan nerv sistemasi shartli ravishda markaziy va periferik qismlarga bo’linadi. nerv sistemasi ta’sirida organizmda kechadigan barcha faoliyatlar funktcional sistema tarzida ro’y beradi. funktcional sistema - organizmning o’zgargan biror holatga moslashuvida ro’y beradigan markaziy va periferik mexanizmlarning dinamik uyg’unlashuvidan iborat murakkab jarayondir. bu sistemaning o’ziga xosligi uning tarkibiga kirgan strukturalarning dinamik o’zgaruvchanligidadir. funktcional sistema geterogen bo’lib, uning tarkibiga turli anatomik sistemalarga mansub bo’l-gan biror jarayonda ishtirok etuvchi elementlar kiradi. bajaradigan vazifasiga ko’ra nerv sistemasi somatik yoki tcerebrospinal hamda vegetativ nerv sistemasiga bo’linadi. somatik nerv sistemasi ichki organlar, tomirlar …

y hosil bo’lmasdanoq, uning yuqori qirralaridan ikkita lateral hujayra tasmalari, ya’ni tutun chizimchalari hosil bo’ladi. bu chizimchalardan esa umurtqalararo gangliylar yuzaga keladi. ma’lumki nerv nayi dastavval bir qavat hujayralardan iborat. so’ngra, hujayralarning tez bo’linishi natijasida nay devori ko’p qavatli hujayralarga ega bo’ladi. nerv nayi bosh (kranial) va dum (kaudal) teshiklarga ega. embrion taraqqiyotining to’rtinchi haftasining oxiriga borib, oldin kaudal neyroporalar, so’ng asta-sekin nerv nayining bosh tomonidagi teshik - kranial neyropora bekilib ketadi. nerv nayining bosh tomonida qopsimon kengayma mavjud bo’lib, bu tuzilma birlamchi miya kurtagi hisoblanadi. nerv nayining shu qismida uchta birlamchi miya pufaklari: prosencephslon- oldingi, mesencephalon o’rta, rhombencephalon - orqa miya pufagi ro’yobga chiqadi. bu pufaklar bosh miyaning kurtagi hisoblanadi. keyingi jarayon, ya’ni to’rtinchi hafta davomida oldingi va orqa miya pufaklarining har biri bir-biridan ajralib ketmagan 2 ta pufakchaga bo’linadi. shunday qilib, 5 ta miya pufaklari hosil bo’ladi. nerv nayining qolgan qismidan esa orqa miya kurtaklari taraqqiy etadi. embrion …

lari embriogenezning 2-oyida nerv kurtagi ektodermasidan (miyaning yumshok va to’r qavatlari) hamda markaziy nerv sistemasi kurtagini o’ra-gan mezenximadan (qattiq miya pardasi) taraqqiy etadi. umurtqalararo yoki spinal nerv tugunlari ccanclia spinaliaj) ular ustki tomondan biriktiruvchi to’qimali kapsula bilan o’ralgan bo’lib, undan tugunning ichkarisiga stroma hosil qiluvchi tolalar tutami ketadi. organning stromasi kapillyar qon to- 106- rasm. umurtqalararo nerv tugu’n. gematoksnlin- eozin bilan bo’yalgan. 06. 40„ ok. 10. 1 •-nerv hujayralari; 2 - biriktiruvchi tuqimali kepsula: mirlarga boy bo’lib, unda nerv tolalari va neyrotcitlar, hamda1 gliotcitlarni uchratish mumkin. nerv tugunining neyronlari aso-san organning chekka qismlarida gruppa bo’lib joylashadi. tu-gunning o’rta qismida esa nerv tolalari joylashadi. tugunni hosil qiluvchi hujayralar o’zlarining tuzilishlariga qarab bi-polyar, aniqrog’i, psevdounipolyar nerv hujayralariga kiradi. hujayraning tanasidan chiquvchi yakka o’simta «t» shaklida ikkiga bo’linadi: ularning biri dendrit, ikkinchisi neyritdir. dendritlar periferiyada sezuvchi apparatlar bilan boshlanadi. nenritlar esa orqa miyaning orqa ildizchasini tashkil etib, orqa-miya xujayralari bilan sinapslar hosil qiladi. …

yralari va qon tomirlariga boy bo’lgan biriktiruvchi to’qimali parda - epinevriy bilan qoplangan. har bir nerv o’zagi 2-6 nerv tolalar tutamlaridan iborat. nerv tolalarini o’z navbatida qatlam joylashgan hujay-ralar qavatidan va ingichka fibrillalardan iborat zich birik-tiruvchi to’qimali parda - perinevriy o’raydi. nerv tolalarining orasiga kirib boradigan biriktiruvchi to’qimaning ingichka qatlamlari esa endonevriy deb ataladi. nerv o’zaklarini o’rab turuvchi parda limfa, qon tomirlar va nerv oxirlari bilan yaxshi ta’minlangan. qon tomirlar epinev-riy orqali kirib, nerv o’zagining barcha qavatlarida zich to’r hosil qiladi. orqa miya (medulla spinalis) orqa miya ( medulla spinalis ) umurtqa pog’onasi kanali shida joylashib, 41-45 sm uzunlikka ega, 31-32 juft oldingi va shuncha orqa shoxlari bo’ladi. orqa miyaning oldingi va orqa shoxlarining o’zaro anatomik va funktcional bog’liq bo’lgan qismlari segmentlar deb ataladi. birinchi 8 segment orqa miyaning bo’yin qismini tashkil qiladi. ko’krak bo’limi 12 segmentdan, bel va dumg’aza bo’limlari esa har biri 5 ta segmentdan iborat. oxirgi 1-2 …

orqa miyaning boshqa segmentlari oq moddasiga va bosh miyaning ayrim joylari tomon yo’naluvchi o’tkazuv yo’lini hosil qilgan tutamli hujayralardan ( neurocytus funicularis ) iborat. shunday qilib, mul’tipolyar nerv hujayralari kulrang moddaning tar-kibiy qismidir. 107-rasm. orqa miya (sxema)., 1 - yumshoq parda; 2-orqa mnya oraliq tusig’i; 3 - oq modda. 4 - markaziy nay; 5 - orqa shox; 6 - oldingi shox; 7 - mul’tipolyar oki harakatlantiruvchi nerv hujayralari; 8 -• kul-rang modda, 9 - oldingi oraliq yoriq. orqa shoxlar joylashgan erda orqa miyaga periferiyadan turli impul’slar olib keluvchi orqa ildizcha kiradi. orqa shox-larda ta’sirni o’tkazishga tegishli bo’lgan hujayra tanalari joylashgan. orqa miyaning oldingi shoxlarida esa periferik harakat neyronlarining tanalari bo’lgan yirik hujayralar joylashgan. bu hujayralarning aksonlari oldingi ildizchani hosil qiladi. oldingi ildizchaning tarkibiga tanalari orqa miyaning yon shoxlarida joylashgan vegetativ neyronlarning ak-sonlari ham kiradi. shunday qilib, orqa ildizchalar sezish vazifasini bajaruvchi nerv tolalari tutamlaridan iborat. oldingi ildizchalar aso-san harakatlantiruvchi bo’lib, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nerv sistemasi (systema nervosum)"

1538897662_72679.docx nerv sistemasi (systema nervosum) reja: 1. umurtqalararo yoki spinal nerv tugunlari ccanclia spinaliaj) periferik nervlar 2. orqa miya (medulla spinalis) 3. bosh miya (encephalon) 4. miya uzagi yoki stvoli odam nerv sistemasi juda murakkab tuzilgan bo’lib, organizmdagi barcha hayotiy jarayonlarni boshqarishni va organizm-ning tashqi muhit bilan o’zaro aloqasini ta’minlaydi. nerv-sistemasi endokrin sistemasi bilan chambarchas bog’lanib, yagona nerv-gumoral boshqaruv markazini hosil qiladi. anatomik jihatdan nerv sistemasi shartli ravishda markaziy va periferik qismlarga bo’linadi. nerv sistemasi ta’sirida organizmda kechadigan barcha faoliyatlar funktcional sistema tarzida ro’y beradi. funktcional sistema - organizmning o’zgargan biror holatga moslashuvida ro’y beradig...

Формат DOCX, 85,7 КБ. Чтобы скачать "nerv sistemasi (systema nervosum)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nerv sistemasi (systema nervosu… DOCX Бесплатная загрузка Telegram