ижтимоий ҳодисалар динамикасини ўрганиш

DOC 58.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1355393197_40927.doc www.arxiv.uz www.arxiv.uz режа: 1. динамика қаторлари тўғрисида тушунча, уларни турлари. 2. динамика қаторларнинг таҳлил қилиш кўрсаткичлари. 3. динамика қаторларини қайта ишлаш ва таҳлил қилиш усуллари. ижтимоий ҳодиса ва жараёнлар доимо ҳаракатда, ўзгаришда ва ривожланишда бўлиб, тараққиёт эса оддийдан мураккабга, қуйидан юқорига, эскидан янгига қараб боради. статистика ижтимоий ҳодисаларни фақат мавжуд (қотган) ҳолатда олиб қарамай, балки уларнинг вақт ичида ўзгаришини ҳам ўрганади. ижтимоий ҳодисаларнинг вақт ичида ўзгариши статистикада динамика деб, шу процессни таърифловчи кўрсатчиклар қатори эса динамика қаторлари деб юритилади. ҳар қандай динамика қатори қуйидаги икки элементдан 1) хронологик моментлар (саналар), даврлар (йиллар, ойлар ва ҳоказо) руйхатидан ва 2) ўрганилаетган ҳодисанинг сони, ҳажми, миқдори ва таркибини тавсифловчи даражалардан ташкил топади. динамика қаторларида бошланғич, охириги ва оралиқ даражалар мавжуддир. динамика қаторларини тузиш жараени маълум шарт-шароитларга риоя қилиш лозим. 1) кўрсаткичларнинг таққосламалигини таъминлаш керак, бунинг учун улар бир хил ўлчов бирлигига келтирилиши, даврлар миқёсида олганда эса бир хил услубиётда ҳисобланган бўлиши керак …

и. масалан туғилганлар сони етиштирилган пахта миқдори, бундай мутлоқ миқдорлар асосида тузилган динамика қаторлари даврий қаторлар деб юритилади. динамика қаторларнинг бошланғич мутлоқ қаторларига асосланган ҳолда ҳосилавий қаторларни ҳам тузиш мумкин. ҳосилавий динамик қаторлар дейилганда мутлоқ миқдорлар асосида ҳисобланган нисбий ва ўртача миқдорлар ва улардан тузилган динамик қаторлар тушунилади. моментли ва даврий қаторлар бир биридан қуйидаги хусусмятлари билан фарқ қилади: 1) агар моментли қаторда ҳар бир даража ўрганилаетган ҳодисанинг айни сана моментдаги ҳолатини, миқдорини ифодаласа, даврий қаторлардаги ҳар бир даража маълум давр ичида ҳодиса миқдорини ифодалайди. шунинг учун ҳам даврий қатор даражаси даврларнинг катта кичиклигига боғлиқ. 2) моментли қатордаги даражаларни қўшиш натижаси иқтисодий мазмунга эга эмас. даврий қатор даражаларини қўшиш эса реал маънони беради ва шу асосида янги қатор тузиш мумкин. 3) моментли ва даврий қаторларда ўртача даражалар ҳар хил усулда аниқланади. иқтисодий жараённи ривожланиш қонуниятларини ўрганиш мақсадида динамика қатори таҳлил этилади. бунинг учун қуйидаги кўрсаткичлар ҳисобланади: 1. мутлоқ қўшимча ўсиш …

зисли усул музг қ уi – уi-1 занжирсимон усул бу ерда: музг - мутлоқ қўшимча ўсиш ёки камайишини билдиради. ii. ўсиш ёки камайиш суръати (кўқ) – ҳар қайси кейинги давр даражаси бошланғич ёки ўзидан олдинги давр даражасига нисбатан қанча маротаба катта ёки кичик эканилагини кўрсатади. бу кўрсаткични ҳисоблаш учун ҳар қайси кейинги давр даражасини бошланғич ёки ўзидан олдинги давр даражасига бўлиш керак. кўқ қ[уi ғ у0 ]*100 базисли усул; кўққ [уi ғ уi-1 ]*100 занжирсимон усул. iii. қўшимча ўсиш (камайиш) суръати- икки усулда аниқлашини мумкин 1. ҳар бир кейинги давр даражасидан бошланғич ёки ўзидан олдинги давр даражаси айрилиб, 100 га кўпайтирилади ва бошланғич давр даражасига бўлинади. кқ.ўқ (уi – у0)*100 ғ у0 ёки кқ.ў қ уi*100 ғ у0 базисли усул кқ.ў қ(уi - уi-1)*100 ғ уi-1 ёки кқ.ў қуi*100 ғ уi-1 занжирсимон усул агар ўсиш ёки камайиш суръатлари ҳисобланган бўлса, у ҳолда қўшимча ўсиш (камайиш) суръатини қуйидигича ҳисоблаш мумкин. кқ.ў …

рига асосланиб ўрганилаётган ҳодисадаги умумий қонуниятларни тўғридан-тўғри аниқлаш мумкин бўлмай қолади. бундай вазифа эмприк қатор маълумотларини қайта ишлаш усули билан амалга оширилади. бу усуллар қуйидаги типларга бўлинади. 1. қаторларни ягона асосга келтириш ва улаш (туташтириш) 2. даврлар оралиғини кенгайтириш 3. сирганчиқ ўртача даражаларни ҳисоблаш 4. қаторларни аналитик текислаш 5. интерполяцияни қўллаш 6. экстрополяцияни қўллаш 1 турли ўлчов бирликларида келтирилган турли динамика қаторларини таққослама ҳолга келтириш мақсадида бу қаторлар базисли усулда ҳисобланган нисбий қаторлар билан алмаштирилади. бунинг учун иккала қатордаги ҳар бир кейинги давр даражаси бошланғич давр даражаси билан таққосланиб фоизда ифодаланади ва шу тариқа қаторлар бир хил асосга келтирилади. динамика қаторларини улаш (туташтириш) усули билан ҳам таққослама ҳолга келтириш мумкин. 2. даврлар оралиғини кенгайтириш усули дейилганда суткалик даражадан ўн кунлик ёки бир ойлик даражага, бир ойлик даражадан кварталга ёки йилликка, йиллик даражадан кўп йиллик даражага ўтиши тушунилади. 3. сирганчик ўртача даражаларни ҳисоблаш усулининг моҳияти шундаки, динамика қаторларидаги ҳақиқий даражалар сирганчик …

и асосида аниқлаш. c) қўшимча ёки ўртача қўшимча ўсиш суръатлари кўрсаткичлари асосида аниқлаш 6. экстрополяция дейилганда динамика қаторининг бўлажак давр перспектив даражаларини аниқлаш тушунилади. бу усул икки турда бўлади. a) перспектив экстраполяция, яъни бўлажак номаълум даврлар даражаларини аниқлаш. b) ретроспектив экстрополяция, яъни олдинги, ўтган даврлар даражасини текириш. фойдаланилган адабиётлар: 1. каримов и.а. узбекистон бозор муносабатларига утишнинг узига хос йули. тошкент, узбекистон. 1993 йил. 2. каримов и.а. узбекистон иктисодий ислохотларни чукурлаштириш йулида. тошкент, узбекистон, 1995 йил. 3. соатов н.а, набихужаев а. миллий ахборотлар тизими. «иктисод ва хисобот» журнали 1-2-сон, 1994 йил. 4. иванов б.н, пономаренко а.н. валовой внутреннўй продукт:определение, оценки, прогноз. экономика, №3, 1994. 5. абдуллаев ё. статистиканинг умумий назарияси. тошкент, укитувчи, 1993 йил 6. обҳая теория статистики. под.ред. а.а.спирина, о.э.башиной. москва, 1996. 7. экономическая статистика. под. ред. ю.н.иванова. инфра-м, 1998. 8. абдуллаев ё. макроиктисодиё статистика. тошкент, мехнат, 1998. 9. адамов в.е и др. экономика и статистика фирм. москва, финансў и …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ижтимоий ҳодисалар динамикасини ўрганиш"

1355393197_40927.doc www.arxiv.uz www.arxiv.uz режа: 1. динамика қаторлари тўғрисида тушунча, уларни турлари. 2. динамика қаторларнинг таҳлил қилиш кўрсаткичлари. 3. динамика қаторларини қайта ишлаш ва таҳлил қилиш усуллари. ижтимоий ҳодиса ва жараёнлар доимо ҳаракатда, ўзгаришда ва ривожланишда бўлиб, тараққиёт эса оддийдан мураккабга, қуйидан юқорига, эскидан янгига қараб боради. статистика ижтимоий ҳодисаларни фақат мавжуд (қотган) ҳолатда олиб қарамай, балки уларнинг вақт ичида ўзгаришини ҳам ўрганади. ижтимоий ҳодисаларнинг вақт ичида ўзгариши статистикада динамика деб, шу процессни таърифловчи кўрсатчиклар қатори эса динамика қаторлари деб юритилади. ҳар қандай динамика қатори қуйидаги икки элементдан 1) хронологик моментлар (саналар), даврлар (йиллар, ойлар ва ҳоказо) руйхатидан ва ...

DOC format, 58.5 KB. To download "ижтимоий ҳодисалар динамикасини ўрганиш", click the Telegram button on the left.

Tags: ижтимоий ҳодисалар динамикасини… DOC Free download Telegram