gistologiya va embriologiyaning rivojlanish tarixi

DOCX 77,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1538821228_72661.docx gistologiya va embriologiyaning rivojlanish tarixi reja: 1. gistologiya va embriologiyaning rivojlanishi 2. sitologiyaning fan sifatida rivojlanishi tana to`qimalarining klassifikatsiyasini tuzish uchun qadimgi tabiatshunoslar: aristotel (er. av. iv asr), galen (er. av. iii asr), abu aln ibn sino (x asr) va boshqa ko`pgina olimlar urinib ko`rganlar. lekin to`qimalarning nisbatan to`la klassifikatsiyasi fransuz anatomi ksavye bish asarlarida keltirilgan. bish 1801 yili 21 xil mikroskopik to`qimalarni tafovut qilgan va hayvon a’zolari ana shu har xil to`qimalarning murakkab uyg`unligidan hosil bo`ladi deb hisoblagan. shunday qilib, gistologiya fani mikroskop kashf etilmasdan ancha ilgari bunyodga kelgan va ichki a’zolar, to`qimalar va hujayralar tuzilishini o`rganib rivojlangan. «gistologiya» termini esa fanga k. b i sh n i n g shogirdi k. m a y ye r tomonidan 1819 yili kiritilgan. gistologiyaning fan sifatida rivojlanishiga mikroskopning yaratilishi va uning organlar tuzilishini o`rganishda qo`llanilishi muhim rol o`ynaydi. faqat mikroskop tuzilishining takomillashishi tufayligina gistologiya fani rivojlanishi mumkin. g. g a …

inchi marta gryu taklif etgan. uning fikricha, to`qima o`z tuzilishi bilan «pufakcha» yoki «qopchalar» yig`indisini eslatadi. havaskor mikroskopchi gollandiyalik anton van levenguk (1632-1723) o`zining mikroskopik tekshirishlari bilan bir qator katta va qiziqarli kashfiyotlar qildi va mikroskopik anatomiyaning rivojlanishiga ham katta hissa qo`shdi. levengukning ishlari mikroskopik strukturalar haqidagi fanga asos bo`lib xizmat qiladi. uzining ko`p yillik ilmiy ishlari tufayli u 1680 yilda britaniya qirol jamiyatiga a’zo qilib saylandi. gistologiyaning fan sifatida shakllanayotgan davrida rus olimlari xam uning rivojiga o`zlarining katta hissalarini qo`shdilar m. m. t ye r ye x o v s k i y (1740-1796) birinchi bo`lib mikroskop yordamida biologik temada eksperimental tekshirishlar o`tkazib tirik mikroorganizmlar jonsiz organik moddalar yig`indisidan paydo bo`ladi degan idealistik qarashlarga zarba beradi. birinchi rus gistologiyasining asoschilaridan a. m. shumlyanskiy (1782) esa mikroskop yordamida ko`pgina organlarning tuzilishini o`rganadi. u buyrak nefronining to`g`ri va egribugri kanalchalari, tomirli koptokchalari tuzilishini to`la tasvirlab berdi. xix asr o`rtalarida to`qimalar va …

. kariokinez bo`linish jarayonning asosiy bosqichlarini birinchi marta e. strasburger o`zining «hujayralar hosil bo`lishi va hujayralar bo`linishi to`g`risida» degan asarida (1875) to`la tasvirlab berdi. u shuni aniqladiki, hujayralar bo`linish vaqtida yadro yo`qolmaydi, balki o`zgaradi va natijada ikkita «qiz» yadro hosil bo`ladi. lekin e. strasburger ishlarida ham mitoz fazalarining aniq ketma-ketligi berilmagan. hayvon organizmlarida somatik hujayra yadrolarining bo`linish protsessi kiyevlik gistolog p. i. peremejko tomonidan (1878) triton terisining epiteliysi misolida tasvir etilgan. u ham bo`linish jarayonida fazalarning ketma-ketligini aniqlay olmadi. shuni aytib o`tish kerakki, «kariokinez» termini fanga 1879 yilda v. shleyxer tomonidan kiritildi. kariokinez bo`linish fazalarining ketma-ketligini 1879 yilda v. flemming tasvirlab berdi. hujayralar bo`linishining yanada to`laroq ta’rifi xix asrning yirik olimlaridan oskar gertvig (1849- 1922) tomonidan berilgan. u kariokinez bo`linish paytida, hujayra yadrosi moddasining tuzilishida o`ziga xos o`zgarishlar bo`lib o`tishini ko`rsatadi. gertvig va strasburger yadroning irsiy belgilarini avloddan-avlodga o`tishidagi rolini aniq ta’riflay oldilar. hujayralarning o`z navbatida juda ko`p mayda komponentlardan …

di. uning shogirdlari orasida har xil hayvon to`qimalarini o`rgangan g. valentinni (1810-1883) alohida ko`rsatib o`tish kerak. ya. purkinening o`zi mikroskopik anatomiya va mikroskop texnikasining asoschisi hisoblanadi. ammo purkinye va uning shogirdlari t. shvann tomonidan dadillik bilan olg`a surilgan va tadqiq qilingan o`simlik va hayvon hujayralarining elementar strukturasi orasidagi o`xshashlikni ishlab chiqishga jur’at eta olmadilar. matias shleyden (1804-1881) tomonidan yaratilgan hujayralarning paydo bo`lish nazariyasi ham hujayra nazariyasini yaratishda katta rol o`ynaydi. bu nazariya keyinchalik sitogenezis nazariyasi deb ataldi. shleydenning ta’rificha, yangi hujayralar faqat mavjud hujayralar asosida paydo bo`ladi. hujayra nazariyasini teodor shvann (1810-1882) yaratishga muyassar bo`ldi («hujayra nazariyasi» ga q.) xix asrning ikkinchi yarmida hujayra nazariyasining yaratilishi, mikroskop texnikasining takomillashishi, biologiya, ximiya va boshqa fanlardagi yirik kashfiyotlar gistologiya fanining gurkirab rivojlanishiga olib keldi. chunonchi, xix asr o`rtalarida peterburg meditsina akademiyasida, moskva, qozon, kiyev, xarkov va boshqa shahar universitetlarida mustaqil gistologiya kafedralari vujudga keldi. bularning tashkilotchilari va rahbarlari a. i. babuxin, f. …

aktabining materialistik dunyoqarashlari yaqqol ko`zga tashlanib turadi. bu maktabning ilmiy yo`nalishlari asosida nerv va mushak to`qimasining gistofiziologiyasi yotadi. i. i. mechnikov shuni aytib o`tish lozimki, asab sistemasini o`rganish bilan juda ko`p gistologiya laboratoriyalari shug`ullangan. chunonchi, k.a. arnshteyn (1840-1919) tashkil etgan qozon maktabi neyrogistologiyaga katta hissa qo`shgan. shu maktabdan chiqqan a.s.dogelning neyrogistologiya sohasidagi ishlari katta ahamiyatga ega. p. i. peremejko (1883- 1893) boshchiligidagi kiyev gistologiya maktabi embriologiya masalalarini, xususan, embrion varaqlarining rivojlanishini o`rgandi. bundan tashqari, bir qator organlar (qalqonsimon bez, jigar va boshqalar) ning mikroskopik tuzilishini o`rganishda bu maktabning tadqiqotlari katta o`rin tutadi. xix asr o`rtalarida gistologiyaning gurkirab o`sishi bilan bir qatorda embriologiyada ham yirik tadqiqotlar olib borildi. rossiyada birinchi bo`lib organizmning embrional rivojlanishini peterburglik akademik kaspar fridrix volf (1733-1794) o`rgandi. u o`zining tadqiqotlarida preformistik nazariyaga qarshi chiqdi va bir yo`la hujayra strukturasini o`rgandi. k.f. v o l f ishlarini undan keyin rus akademiklari x.g. pander (1794-1865) va k.m. berlar (1792-1876) …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gistologiya va embriologiyaning rivojlanish tarixi"

1538821228_72661.docx gistologiya va embriologiyaning rivojlanish tarixi reja: 1. gistologiya va embriologiyaning rivojlanishi 2. sitologiyaning fan sifatida rivojlanishi tana to`qimalarining klassifikatsiyasini tuzish uchun qadimgi tabiatshunoslar: aristotel (er. av. iv asr), galen (er. av. iii asr), abu aln ibn sino (x asr) va boshqa ko`pgina olimlar urinib ko`rganlar. lekin to`qimalarning nisbatan to`la klassifikatsiyasi fransuz anatomi ksavye bish asarlarida keltirilgan. bish 1801 yili 21 xil mikroskopik to`qimalarni tafovut qilgan va hayvon a’zolari ana shu har xil to`qimalarning murakkab uyg`unligidan hosil bo`ladi deb hisoblagan. shunday qilib, gistologiya fani mikroskop kashf etilmasdan ancha ilgari bunyodga kelgan va ichki a’zolar, to`qimalar va hujayralar tuzilishini o`rganib riv...

Формат DOCX, 77,2 КБ. Чтобы скачать "gistologiya va embriologiyaning rivojlanish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gistologiya va embriologiyaning… DOCX Бесплатная загрузка Telegram