sitologiya va gistologiya fanining mazmuni va rivojlanish tarixi

DOC 122 sahifa 3,7 MB Bepul yuklash

122 sahifa sitologiya va gistologiya fanining mazmuni va rivojlanish tarixi — DOC

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 3,7 MB

Fayl turi DOC

Sahifalar 122

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 122

ma’ruza materiallari 1-mavzu: sitologiya va gistologiya fanining mazmuni va rivojlanish tarixi.(2 soat) reja: 1. kirish 2. sitologiya fanining mazmuni va uning vazifalari. 3. sitologiyaning qisqacha rivojlanish tarixi. 4. mikroskopik tadqiqot usullari. 5. sitokimyoviy tadqiqot usullari. 6. radioavtografiya usuli. 7. tirik xujayralarni o‘stirish usuli. tayanch tushunchalar: sitologiya, gistologiya, hujayra to`qima, mikroskop, sitokimyo, radioavtografiya ,meditsina, epidemiologiya, agroximiya, molekulyar biologiya, genetika sitologiya - hujayralarning taraqqiyoti, tuzilishi va faoliyatini o‘rganadi. bu fanning predmeti tirik organizmlardagi hujayralardir. xujayra-barcha tirik organizmlarning takomillashishi, rivojlanishi, tuzilishi va yashash jarayonining asosi bo‘lib hisoblanadi. tirik organizmning butun xayot davomidagi xayotiy jarayonlar: moddalar almashinuvi va organizmni tashqi muhit bilan bog‘lab turish xujayraning xarakaterli xususiyatidir. sitologiya fanining asosiy vazifasi -xujayraning tuzilishi, funksiyasi, ularda moddalar almashinuvi, rivojlanishi, ko’payishi va kelib chiqishini tashqi muhit munosabatiga bog‘langan xolda o‘rganish. bo‘lajak xar bir biolog juda ko‘p biologik fanlarni o‘rganadi va bu fanlarning xammasi tirik organizm xususiyatlarini o‘rganadigan fanlar bo‘lib, organizmlarning asosiy tuzilish birligi hujayralardir. shunday ekan …

2 / 122

xam xujayralardan tuzilgan ekan, barcha fiziologik, patologik jarayonlarni o‘rganish sitologik asosda olib boriladi. masalan, kasalliklarni aniqlashda, har bir hujayraning faoliyatini hisobga olish zarur. qishloq xo‘jalik ekinlari va xayvonlarini o‘rganishda yoki ulardan samarali foydalanishda, yangi nav va zotlarini yaratishda bevosita hujayralardagi jarayonlar asos bo‘lib hisoblanadi. albatta bu borada genetika va seleksiya asoslari fanidan foydalaniladi. umuman olganda sitologiya fanini xalq xo‘jaligi tarmoqlarini rivojlantirishdagi ahamiyati kattadir. shu sababli ham bu fan asosida molekulyar biologiya, biotexnologiya, gen injeneriyasi kabi yangi fanlar taraqqiy etmoqda. sitologiya fani o‘z oldiga quyidagi asosiy vazifalarni qo‘yadi: 1-xujayralarning strukturasi, funksiyasi va rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganish; 2-o‘simlik, xayvon va odam organizmining sitologik tuzilishidagi ekologik sharoitga va yoshga bog’liq o‘zgarishlarni o‘rganadi; 3- xujayralardagi morfogenez jarayonlarni boshqarishda nerv, endokrin va immun sistemalarning rolini aniqlashtiradi; 4-turli xil biologik, fizik, kimyoviy va boshqa omillar ta’sirida tirik organizm xujayralarning moslanishuvini, o‘zgarishlarni analiz qiladi; 5- xujayralarning differensiyalanish va regeneratsiyasi qonuniyatlarini o‘rganadi. sitologiya va gistologiya fanining rivojlanish tarixi sitologiyaning …

3 / 122

hlatish ancha noqulay edi. bir kancha vaqtlardan keyin esa fizik kornelius va astrolog drebbel yana bir mikroskop loyixalashtiradilar. biroq, bu mikroskoplar xam ilmiy ishlarga xizmat qilmadi. 1624 yilda galiley o‘zining mikroskopini qayta loyixalashtirdi va endi bu mikroskopdan amaliy ishlarida foydalanish mumkin edi. mikroskopga angliyadan ko‘ra italiyada ko‘proq, e’tibor berildi. 1924 yilda galiley o‘zining mikroskopini rimdagi "bilimdonlar akademiyasi"ga xadya etdi. 1625 yilda stelluti asalarilari ko‘zining fasetkali tuzilishini ifodalab berdi. f.chezi 1628 yili galileyning mikroskopidan foydalanib bug‘asimon o‘simliklarning sporangiyasini o‘rgandi. mikroskop iborasini 1chi bo‘lib 1625 yilda iogan faber tavsiya qildi. germaniyada mikroskoplar o‘yinchoq tayyorlanadigan ustaxonalarda yasalar edi. angliyada 20-asr boshlarida sifatliroq mikroskoplar ishlab chiqarila boshlandi, uning tuzilishiga o‘zgartirishlar kiritildi. u mikroskoplar 150 martagacha kattalashtirish imkoniyatiga ega bo‘lgan. mikroskopga qiziquvchilar juda ko‘p qiziqarli va muhim yangiliklar yaratdi. shunday yaratuvchilardan biri anton van levenguk bo‘lib, u aslida sotuvchilik kasbi egasi edi. uning kuzatuvlari bilan mikroskopik organizmlar xaqidagi fanga asos solindi. levenguk ob’ektni 300 marta …

4 / 122

dan yoki katakchalardan iboratligini ko‘rdi va u (sellula)xujayra so‘zi bilan ataydi va o‘zining 1665 yildagi "mikrografiya" nomli kitobida ifodalaydi. r.guk o‘simlik to‘qimalarini xujayralardan tuzilganligini aniqlaydi. aynan shu xulosa bu sohadagi keyingi yo‘nalishlarini aniqlab berdi. 1671 yilda london qirollar jamiyatiga o‘simliklarning mikroskopik tuzilishi haqida 2 ta ma’ruza topshiriladi. bu tadqiqotlar italiyalik marchello malpigi va angliyalik neemiya gryularga ta’luqli edi. bittasi ingliz, ikkinchisi lotin tilida yozilgan bu ma’ruzalarning nomi bir xil ya’ni "o‘simliklar anatomiyasi" edi. ikkala tadqikotchi ham bir xil xulosaga keladilar, ya’ni o‘simlik to‘qimasi hujayralardan tashkil topgan. to‘qima so‘zini ham birinchi bo‘lib gryu ishlatadi. mikroskop bilan qiziqib qolgan m. malpigi birinchi bo‘lib xayvonlar terisi, talog‘i, buyragi va boshqa organlarining mikroskopik tuzilishini o‘rganadi. natijada u tasvirlab bergan organlarning ayrim strukturalari uning nomi bilan ataladigan bo‘ldi. masalan, malpigi naychalari, buyrak koptokchalari, malpigi qavati va boshqalar shular jumlasidandir. juda ko‘pgina olimlar tomonidan hujayraning ichki tuzilishi o‘rganila boshlandi 1831-1833 yillarga kelib shotland sayyohi va fizigi …

5 / 122

mda hujayralar paydo bo‘lishi muammosini aniq, qo‘ya bildi. hujayra tabiatini birinchi bo‘lib organizm deb atadi. shleydenning hujayra paydo bo‘lishi nazariyasi keyinchalik sitogenezis deb ataldi. 1839 yilda nemis zoologi myullerning shogirdi teodor shvann (1810-1882) xayvon hujayralarini o‘rganib xujayra nazariyasini ta’riflashga asos soldi . gistologiya fani tarixini o’rganar ekanmiz, u anatomiya fani bilan uzviy bog’liqligining va keyin uning bir shahobchasi sifatida ajralib chiqqan-ligining guvohi bo’lamiz. chunki gistologiya yuqorida aytib o’tilganidek, to’qimalar haqidagi fan; to’qimalarning mikroskopik strukturasi, tarkibiy qismi, morfologiyasini tadqiq etish uning mavzuiga kiradi. bularni esa ilgari oddiy ko’z bilan ko’rib o’rganish mumkin emas edi, hozirgi mikroskoplar hali bunyod etilmagan edi. binobarin, odam va hayvonlar organ va to’qimalarining nozik tuzilishini o’sha davrning anatom olimlari tadqiq etgan. eramizdan oldingi v-vi asrlarda yashab, ijod etgan yunon fay-lasuf va olimlari gippokrat (460-377) va aristotel (384-322) meditsina bilan biologiya fanlariga salmoqli hissa qo’shdilar. aristotel odam va hayvon-larning aorta, diafragma, mekoniy, traxeya, falanga kabi a’zolarining anatomik tuzilishini …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 122 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sitologiya va gistologiya fanining mazmuni va rivojlanish tarixi" haqida

ma’ruza materiallari 1-mavzu: sitologiya va gistologiya fanining mazmuni va rivojlanish tarixi.(2 soat) reja: 1. kirish 2. sitologiya fanining mazmuni va uning vazifalari. 3. sitologiyaning qisqacha rivojlanish tarixi. 4. mikroskopik tadqiqot usullari. 5. sitokimyoviy tadqiqot usullari. 6. radioavtografiya usuli. 7. tirik xujayralarni o‘stirish usuli. tayanch tushunchalar: sitologiya, gistologiya, hujayra to`qima, mikroskop, sitokimyo, radioavtografiya ,meditsina, epidemiologiya, agroximiya, molekulyar biologiya, genetika sitologiya - hujayralarning taraqqiyoti, tuzilishi va faoliyatini o‘rganadi. bu fanning predmeti tirik organizmlardagi hujayralardir. xujayra-barcha tirik organizmlarning takomillashishi, rivojlanishi, tuzilishi va yashash jarayonining asosi bo‘lib hisoblanadi. tirik orga...

Bu fayl DOC formatida 122 sahifadan iborat (3,7 MB). "sitologiya va gistologiya fanining mazmuni va rivojlanish tarixi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sitologiya va gistologiya fanin… DOC 122 sahifa Bepul yuklash Telegram