yurakning kundalang targ’il mushak to’qimasi

DOCX 72,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1538901521_72701.docx yurakning kundalang targ’il mushak to’qimasi reja: 1. nerv to`qimasi 2. neyronlarning tuzilishi 3. neyrogliya (nevroglia) 4. makrogliya yurakning kundalang targ’il mushak to’qimasi ko`ndalang-targ`il mushak to`qimasi yurak miokard qavatida joylashadi. bu mushak to`qima skelet ko`ndalang-targ`il mushakdan farqli ravishda ko`ndalang-targ`il mushak tolalaridan emas, balki yurak mushak hujayralaridan - miotsitlardan tashkil topgan. bu hujayralar faqat yurakda uchragani uchun kardiomiotsitlar deb yuritiladi. hozirgi vaqtda 3 xil kardiomiotsitlarni farq qilish mumkin. qisqaruvchi-tipik, impuls o`tkazuvchi atipik va sekretor. qisqaruvchi kardiomiotsitlar uzunligi 50-120 mkm, kengligi 15-20 mkm, silindr shaklidagi hujayralardir. ular oraliq plastinkalar orqali o`zaro birlashib zanjirsimon (tizmasimon) tuzilmalar hosil qiladi (95-rasm a). kardiomiotsit markazida bir yoki ikki oval yoki cho`zinchoq shakldagi yadro joy-lashadi. miofibrillalar yadro atrofida joylashib, ular orasida mitoxondriyalar ko`p. silliq endoplazmatik to`r va t-sistema yaxshi rivojlangai. donador endoplazmatik to`r kuchsiz rivojlangan. kardiomiotsitlar sarkolemma bilan qoplangan bo`lib, sarkolemma o`z navbatida plazmatik membrana va bazal membrana bilan o`ralgan. bazal membrana oraliq plastinkalar sohasida bo`lmay, kardiomiotsitlarni …

i kardiomiotsitlardan yirikroq (uzunligi 100 mkm, kengligi 50 mkm), qo`zg`alishni peysmeker hujayralaridan qisqaruvchi mushak tolalariga o`tkazadi. 95-rasm- a. yurak mushak to`qimasining tuzilish sxemasi. 1 - kardiomiotsit hujayralari orasidagi biriktiruvchi to`qima; 2 - mayda qon tomirlar; 3 - yadro- 4 - oraliq plastinkalar; 5 - miofibrillalarning kundalang kesimi, 6 - atipik mushak hujayralari; 7 - kardiomiotsit. b,v- yonma-yon joylashgan kardiomiotsitlarning tuzilishi (sxema). 1 - mitoxondriya; 2-triada (uchlik), 3 - oraliq plastinka: 4 - desmosoma: 5-miofibrillalarning plazmolemmaga birikishi; 6 - tirqishli birikish . peysmeker (ritm boshqaruvchi) hujayralar atipik mushakning alohida turi bo`lib, u vegetativ nerv sistemasining tolalari bilan innervatsiya qilingan. gistologik preparatlarda atipik hujayralar kuchsiz bo`yaladi. chunki bu hujayralarda mioglobin va miofibrillalar kamroq, sarkoplazma esa ko`proqdir. miofibrillalar doimo bir-biriga parallel yotmaydi, natijada bu hujayralarda ko`ndalang-targ`illik kuchsizroq rivojlangan. kardiomiotsitlarda mitoxondriyalar (sarkosomalar), ribosomalar ancha kam, t- sistema esa juda kuchsiz rivojlangan. sarkosoma-larning kam bo`lishi moddalarni aerob parchalanishi sust ketishini ko`rsatuvchi dalilidir. so`nggi vaqtlarda yurakning …

lastinkalar orqali birlashadi. yurak ko`ndalang-targ`il mushak to`qimasining regeneratsiyasi yoshga qarab o`zgaradi. go`daklarda kardiomiotsit hujayralar bo`linish qobiliyatiga ega bo`lsa, balog`atga etgan organizmda va qari odamlarda yo`ldosh (satellit) hujayralar bo`lmagani uchun va kardiomiotsit hujayralar bo`linish qobiliyatini yo`qotgani uchun nobud bo`lgan kardiomiotsit hujayralar qayta tiklanmaydi va nobud bo`lgan kardiomiotsitlar o`rnida (miokard infarktida) biriktiruvchi to`qimali chandiq hosil bo`ladi. nerv to`qimasi nerz to`qimasi yuqori darajada ixtisoslashgan to`qima bo`lib, to`qimalar va organizmning barcha a’zolarini o`zaro aloqada bo`lishini hamda organizmni tashqi muhit bilan bog`lanishini ta’minlayнdi. nerv to`qimasining asosiy vazifasi ta’sirotni qabul qilish, saqlash va qayta ishlash, organizmning turli sistemalarining faoliyatini uyg`unlashtirish, koordinatsiyalash kabilardan iborat. to`qimaning bu vazifasi tirik organizmlarning tarixiy taraqqiyoti jarayonida vujudga kelgan. nerv to`qimasi markaziy va periferik nerv sistemasini hosil qilib, bir-biridan bajaradigan vazifasiga qarab keskin farq qiluvchi ikki xil hujayralardan tashkil topgan. birinchi turi neytronlar yoki neyrotsitlar (neuronum osytus) bo`lib, kerv hujayra iborasi xuddi shu hujayraga tegishlidir. neyronlar nerv impulsini hosil qiladi va uning …

jayralari va neyrogliyaning turlari (sxema). 1-multipolyar neyron; 2-bipolyar neyron; 3-unipolyar neyron; 4 -psevdouniplyar neyron; 5-ependimogliya; 6- plazmatik astrotsit; 7 - tolali astrotsit; 8-oligodendogliya; 9 - mikrogliya. nerv nayining teri ektodermasidan ajralishi davomida nerv tarnovchasining ko`tarilgan chetidagi hujayralar to`dasi ajraladi va ular nerv nayining ikki yon tomonida ganglioz plastinka yoki nerv qirrasini hosil qiladi. nerv nayidan keyinchalik bosh va orqa miya hamda nerv sistemasining periferik qismlari rivojlanadi, ganglioz plastinkadan esa sezuvchi nerv tugunlari va vegetativ iyerv sistemasi shakllanadi. taraqqiyotning ilk bosqichlarida nerv nayining devori bir qavat silindrsimon hujayralardan iborat bo`ladi. bu hujayralar tez mitotik bo`linishi natijasida nerv nayi yo`g`onlashadi va ko`p qavatli (soxta ko`p qavatli) bo`lib qoladi. bu davrda nerv nayi bir hujayra turidan - medulloblastlardan (medulla - miya, blastos - kurtak) iborat 6o`lib, keyinchalik ikki turga differentsiallashadi: 1) neyroblastlar-dumaloq shakldagi birlamchi nerv hujayralari bo`lib, ulardan neyronlar rivojlanadi; 2) spongioblastlar (glioblastlar) birlamchi neyroglial hujayralar bo`lib, ulardan har xil neyrogliya hujayralari rivojlanadi. …

asi hosil bo`ladi. tashqi qavat – qirg`oq vuali (pardasi) neyroblast hujayralarini tutmaydi, bu qavatga ependima hamda o`rta qavat hujayralarining o`simtalari o`tib, orqa miya o`tkazuvchi yo`llarining shakllanishida ishtirok etadi. neyronlar va neyroglial hujayralarning ixtisoslanishi nerv sistemasining turli qismlarida barobar bo`lmaydi. yumaloq shaklga ega bo`lgan o`simtasiz neyroblastlar differentsiallashib, cho`ziq noksimon shaklni oladi va ularning o`tkirlashgan uchidan tugmachasimon bo`rtma shaklida nerv o`simtasi o`sib chiqadi. bundan kelgusida neyrit rivojlanadi. keyinroq esa hujayraning kalta o`siqlari - dendritlar hosil bo`ladi. neyroblastlar differentsirovkasining ilk belgisi – ularning sitoplazmasida ingichka neyrofilamentlar va mikronaychalardan tarkib topgan neyrofibrillalar hosil bo`lishidir. yadro va sitoplazmaning submikroskopik tuzilishi ham o`zgaradi: neyroblast sitoplazmasida erkin ribosomalarning miqdori kamayadi, endoplazmatik to`r kanalchalari va golji kompleksi paydo bo`ladi va takomillashdi. yadroda turli elektron zichlikdagi donalar va iplar hosil bo`ladi. natijada, neyroblastlar yetuk neyronlarga aylanadi. neyroblastlardan hosil bo`luvchi neyronlar bo`linish qobiliyatiga ega emas. shu tufayli ularda fiziologik regeneratsiya jarayoni hujayra sitoplazmasidagi organellalar va oqsillarshshg uzluksiz almashinuvi bilangina chegaralanadi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yurakning kundalang targ’il mushak to’qimasi"

1538901521_72701.docx yurakning kundalang targ’il mushak to’qimasi reja: 1. nerv to`qimasi 2. neyronlarning tuzilishi 3. neyrogliya (nevroglia) 4. makrogliya yurakning kundalang targ’il mushak to’qimasi ko`ndalang-targ`il mushak to`qimasi yurak miokard qavatida joylashadi. bu mushak to`qima skelet ko`ndalang-targ`il mushakdan farqli ravishda ko`ndalang-targ`il mushak tolalaridan emas, balki yurak mushak hujayralaridan - miotsitlardan tashkil topgan. bu hujayralar faqat yurakda uchragani uchun kardiomiotsitlar deb yuritiladi. hozirgi vaqtda 3 xil kardiomiotsitlarni farq qilish mumkin. qisqaruvchi-tipik, impuls o`tkazuvchi atipik va sekretor. qisqaruvchi kardiomiotsitlar uzunligi 50-120 mkm, kengligi 15-20 mkm, silindr shaklidagi hujayralardir. ular oraliq plastinkalar orqali o`zaro birlashi...

Формат DOCX, 72,0 КБ. Чтобы скачать "yurakning kundalang targ’il mushak to’qimasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yurakning kundalang targ’il mus… DOCX Бесплатная загрузка Telegram