yurak va tomirlar sistemasi (systema cardio angiologae)

DOCX 394,4 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1538901570_72702.docx [bookmark: _goback]yurak va tomirlar sistemasi (systema cardio angiologae) reja: 1. qon tomirlar 2. arteriyalar 3. kapillyarlar (vas capillare) bu sistemaga qon va limfa tomirlari hamda yurak kiradi. yurak va tomirlar sistemasi organizmni qon bilan taâminlaydi, qon orqali aâzo va toâqimalarga har xil oziqa moddalar, kislorod va biologik aktiv moddalarni yetkazib beradi, shu bilan birga, organizmda modda almashinish natijasida hosil boâlgan keraksiz mahsulotlarni va gazlarni olib chiqishda xizmat qiladi. bu sistemaga kiruvchi aâzolar tuzilishini o`rganish, odatda, qon tomirlardan boshlanadi. qon tomirlar qon tomirlar har xil diametrdagi naychalar sistemasi boâlib, ular qonni barcha aâzo va to`qimalarga yetkazib beradi, qonning aâzolarga oqishini boshqaradi, qon va toâqimalar orasida modda va gaz almashinuvini taâminlaydi. qon tomirlarga arteriyalar, arteriolalar, qon kapillyarlari (gemokapillyarlar), venulalar, venalar va arterioloâvenulyar anastomozlar kiradi. arteriyalarda odatda kislorodga boy qon boâlib (o`pka arteriyasi bundan mustasno), u yurakdan aâzolarga qarab oqadi. venalar orqali qon yurakka oqib keladi. oâpka venasidan tashqari hamma venalardagi qonda …

shib, differensiallashadi va qon hujayralariga aylanadi. tomirni oârab turgan mezenxima hujayralaridan peritsitlar, silliq mushak hujayralari, fibroblastlar hosil boâladi. yangi-yangi qon orolchalarining toâxtovsiz paydo boâlib borishi va ularning oâzaro qo`shilishi natijasida naychalar shaklidagi kapillyarlar hosil boâladi. bular esa oâzi singari boshqa naychalar bilan tutashib, kapillyarlar to`rini hosil qiladi. pushtning tanasida qon tomirlar toâqima suyuqligi bilan to`lgan, ammo qon hujayralarini tutmagan, notoâgâri shakldagi yoriqlar tarzida paydo boâladi. ularning atrofidagi mezenxima hujayralari yassilashib, qolgan mezenxima to`qimasidan ajraladi va qon tomir devorining hujayralarini hosil qiladi. keyinchalik, pusht tanasidagi tomirlar sariqlik qopchasi tomirlari bilan tutashgandan soâng yurak urishi boshlanib, qon aylanishi yuzaga keladi. bunda dastlab qon sariqlik qopchasi tomirlaridan pusht tomirlariga oâtadi. qon aylanishi boshlanishi bilan tomirlar devori toâqimasining gemodinamik sharoitga (qon bosimi va tezligiga) mutanosib ravishda oâzgarishi yuzaga chiqadi. arteriyalar devorining tuzilishiga qarab arteriyalar uch xil boâladi: elastik, mushak va mushak-elastik tipidagi arteriyalar. barcha arteriyalarning devori umuman bir xilda tuzilgan boâlib, ular-da uch qavat …

m/s) bilan oqadi. elastik tolalar va pardalarning ko`pligi tufayli bu arteriyalar devori yurak sistolasi vaqtida choâziladi. natijada tomir boâshligâi kengayib, qon zarbi susayadi. diastola paytida esa tomir devori yana ilgarigi holatga qaytadi. elastik arteriyalar tuzilishini aorta devorining tuzilishi misolida koârib chiqamiz. [image: b] 125- rasm. elastik tipdagi arteriya. gematoksilin-eozin bilan boâyalgan. 0b.20. ok. 10. 1 â ichki parda; a â endoteliy; b â endoteliy osti qatlami; 2 â oârta parda; d â darchali elastik membranalar; e â silliq mushak hujayralar; 3 â tashqi parda. ichki parda (tunica intima) tomir boâshligâiga qaragan boâlib, oâz navbatida u ham uch qavatdan tuzilgan: endoteliy, endoteliy osti qavati va elastik tolalar chigali. bu t o m i r l a r e n d o t e l i y s i (endothelium) bazal membranada joylashgan yirik, yassi hujayralar boâlib, ular tomir boâylab yotadi. odam aortasining endoteliy hujayralarining boâyi baâzan 500 mkm ga, eni esa …

elastik tolalarning qalin toâri (plexus fibroelasticus) joylashgan boâlib, unda ichki aylana va tashqi boâylama qatlamlarni ajratish mumkin. aortaning ichki pardasi yurakdan chiqish joyida uchta yarim oysimon klapanlar hosil qiladi. ichki pardaning elastik tolalar turi keskin chegarasiz oârta pardaga o`tadi. oâr t a p a r d a (tunica media) juda koâp darchali elastik membranalar (m. elastica fenestrata) dan tashkil topgan. bu membranalar elastik tolalar bilan oâzaro bogâlanib, boshqa pardalarning elastik elementlari bilan birgalikda yagona elastik karkas hosil qiladi. darchali elastik membranalarning soni 40â50 taga yetadi. ular orasida oz miqdorda fibroblastlar uchraydi. membranalar orasida ularga nisbatan qiyshiq yoânalgan silliq mushak hujayralari joy-lashadi. oârta qavatning bunday tuzilishi aorta devorining elastikligini taâminlaydi, sistola davrida u kengayib, qon zarbini yumshatadi va diastola vaqtida tomir devorining tonusini saqlab turishga yordam beradi. t a s h q i p a r d a. (tunica externa) siyrak tolali shakllanmagan biriktiruvchi toâqimadan iborat boâlib, unda asosan uzunasiga yo`nalgan …

ik membranalar soni deyarli teng boâladi va tomirlarning nomi ham shunga mo-nand boâlib qoladi. silliq mushak hujayralari va elastik tolalar spiralsimon yoânalgan boâlib, ular orasida oz miqdorda fibroblastlar va kollagen tolalar uchraydi. tashqi pardada ikki: ayrim silliq mushak hujayralarini tutuvchi ichki kollagen va elastik tolalardan iborat tashqi qavatlarni ajratish mumkin. kollagen va elastik tolalar tutamlari asosan boâylama va qiya yoânalgandir. tashqi pardada tomirlarning tomirlari va nervlari joylashgan. mushak-elastik tipdagi arteriyalar devori kuchli qisqarish qobiliyati bilan yuksak elastik xususiyatiga ega. bu ayniqsa qon bosimi oshganda yaqqol namoyon boâladi. mushak tipidagi arteriyalar (arteria myotypica). bu tipdagi tomirlarga organizmdagi oârta va kichik kalibrdagi arteriyalar kiradi (126-rasm). tana, oyoq va qoâl, ichki aâzolar arteriyalari shular jumlasidandir. [image: b] 126-rasm. mushak tipidagi arteriya. gematoksilin-eozin bilan boâyalgan. ob. 10, ok. 10 1 â ichki qavat; a â endoteliy va endoteliy osti qatlamlari; b â ichki elastik membrana; 2 â oârta qavat; ñ â silliq mushak hujayralari; …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yurak va tomirlar sistemasi (systema cardio angiologae)" haqida

1538901570_72702.docx [bookmark: _goback]yurak va tomirlar sistemasi (systema cardio angiologae) reja: 1. qon tomirlar 2. arteriyalar 3. kapillyarlar (vas capillare) bu sistemaga qon va limfa tomirlari hamda yurak kiradi. yurak va tomirlar sistemasi organizmni qon bilan taâminlaydi, qon orqali aâzo va toâqimalarga har xil oziqa moddalar, kislorod va biologik aktiv moddalarni yetkazib beradi, shu bilan birga, organizmda modda almashinish natijasida hosil boâlgan keraksiz mahsulotlarni va gazlarni olib chiqishda xizmat qiladi. bu sistemaga kiruvchi aâzolar tuzilishini o`rganish, odatda, qon tomirlardan boshlanadi. qon tomirlar qon tomirlar har xil diametrdagi naychalar sistemasi boâlib, ular qonni barcha aâzo va to`qimalarga yetkazib beradi, qonning aâzolarga oqishini boshqar...

DOCX format, 394,4 KB. "yurak va tomirlar sistemasi (systema cardio angiologae)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yurak va tomirlar sistemasi (sy… DOCX Bepul yuklash Telegram