биологик ресурслардан окилона фойдаланиш

DOC 131,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1403940149_48734.doc биологик ресурслардан окилона фойдаланиш режа: 1. кириш 2. узбекистоннинг биологик ресурслари ва улардан фойдаланиш 3. биологик ресурслардан фойдзланиш жараёнида вужудга келган муаммолар 4. биологик ресурслардан фойдаланишни яхшилаш тадбирлари табиий ресурслар орасида биологик бойликлар алохида ахамиятга эга. чунки, улар тугалланмайдиган ресурслар булиб махсулотларни чексиз муддатда беради. усимлик ва хайвонот олами бир-бирлари билан узаро болик. агар усимликнинг бир тури йуколса хашаротларнинг 10 дан то 30 туригача кирилиши мумкинлиги аникланган, ёки баъзи хайвонлар шу жойни тарк этиши мумкин. шу жихатдан караганда усимлик ва хайвонот дунёси барча жойларда сакланиши зарур. ер куррасида карийб 1-1,5 млн. хайвон турлари яшайди. бу микдор усимлик турлардан уч марта куп. юнеско маълумотига кура, кейинги юз йил мобайнида инсоннинг хужалик фаолияти 25 минг турдаги олий усимликлар ва 1 минг турдаги умурткали хайвонларнинг кирилиб кетиш хавфини келтириб чикаради. усимликларнинг инсон хастидаги ахамияти нихоятда катта. улар атмосферада кислород балансини тартибга солиб туради, даволовчи ва санитария-гигиеник хусусиятларга эга. урмонлар хаводан ис газини …
2
ёнбагирларида кор копламининг эришини секин-аста кечишига таъсир этади. текисликларда урмон ва ихотазорлар шамол эрозиясининг олдини олади, ёзнинг жазирама кунларида соя-салкинли узига хос микро иклим вужудга келтиради. 1. узбекистоннинг биологик ресурслари ва улардан фойдаланиш республика табиий шароитларининг турли-туманлиги, унинг биологик бойликларининг хам хар хил булишига таъсир этади. хозирда усимликларнинг 4168 тури мавжуд булиб, уларнинг 577 тури доривор хисобланади. узбекистоннинг урмон фонди 10 млн.гa, шундан карийб 2 млн. га майдон урмон билан копланган. урмонли ерлар текисликда, кумли худудда 3 млн.га, ток ёнбагирларида 0,5 млн.га. дан зиёд, кайирлардаги урмонлар майдони 31 минг га, ток водийларидаги тукай урмонлар майдони 23 минг га. республикамиз урмонларга анча камбагал, мамлакат худудининг 5минг ни ташкил килади. авваллари, хатгоки, xix асрнинг урталарига кадар ток ёнбагирларининг 700-800 м баландлигигача кенг баргли ва майда баргли урмонлар тушуб келган. адирлар ва паст тоглар писта ва бодомзорлар билан копланган эди, зарафшон, сурхондарё, кашкадарё, зомин, сух, сангзар ва бошка дарёлар оркали кесилиб богланган холда …
3
чрамайди, уларни асосан 1800- 2000 м баландликдан бошлаб усиши кузатилади. текисликларда хам кора ва ок, саксовул, черкез, кандим, шувок, тукайзорлардаги тупангил, жийда, тол асосан ёкилги сифатида киркилиб турганлиги туфайли улар эндиликда сийрак учрайди. кашкадарё, зарафшон, амударё, сурхондарё, чирчикнинг тукайзорлари хх асрга кадар асосан киркиб булинган эди, факат онда-сонда кичик майдонларда дов-дарахтлар сакланиб колган. тукайзорлар кейинги йилларда беармон йук килинди. бинобарин, инсоннинг хужалик фаолияти урта асрлар, хусусан хчш-xix асрларда усимлик копламини анча сийраклашувига жиддий таъсир этган, хх асрда дов-дарахтларни киркиш, янги ерлар очиш максадида тукайзорларни йук килиш давом этди. узбекистонда урмонлар географик жойлашувига мувофик, уч тоифага булинади: 1)ток, 2)чул ва 3)тукай урмонлари. толли худ мамлакатда 6634 минг га. га тенг. узбекистон республикаси урмон кумитаси (1995) маълумотига кура, шу майдоннинг 601,1 минг га кисмида урмон усиши мумкин, хозирги кунда эса атига 105 минг га. дан зиёдрок худуд урмон билан банд. toг ёнбагирларининг урмон билан копланганлик даражаси 2,5 %. ток урмонларига унинг сийраклиги, …
4
арда учрайди. арчазорлар билан пистазорлар оралигида бодомзор, ёнгок,тоюлча, олма, урик, дулана, наъматак, кора канд ва бошка дарахтлар хамда бутали урмонзорлар жойлашган. улар куплаб мена бериши билан бирга, ёнбагирларни сурилма ва эрозиядан мухофаза килади. toг урмонларининг ахамияти бекиёс катта, лекин ахоли ёкилги ва курилиш материаллари билан барча жойларда етарли таъминланмаганлиги туфайли урмонларни киркиш холлари учраб туради. бозор иктисодиёти шароитида, айникса курилиш материалларининг кимматлиги ахолини ёнбагирлардаги дарахтларни киркишга ундайди. тошкент вилоятининг бустонлик туманида хар бир оила бир йилда ёкилги сифатида уртача 15-20 м утин туплайди. куриган дарахт ва буталар билан бирга усиб турган дарахтлар хам киркилади. умуман угом, чоткол минтакасида xap йили камида 21 минг м дарахт ва буталар киркилади. агар бу микдорни бошка толли вилоятларни хам кушиб хисобласак катта хажмда утин тайёрланиши аён булади. чул минтакасида урмонларнинг ахамияти нихоятда улугвор. кумли чулда кумларнинг кучиб юришини тухтатса, сугорма ерларда тупрокни учиб кетишига туганок булади, яйловларда бута ва дарахтларнинг мавжуд булиши коракул куйлари …
5
унингдек, 5 млн. гa майдонда махсулдорлиги жуда хам кам булган (гектарига 0,5 ц. ) яйлов вужудга келган, бу худудда харакатчан кум массивлари устуворликка эга. улар мавжуд яйловлардан тугри фойдаланмаслик окибатида таркиб топган. вохалар(бухоро, рши, коракул, коракалпогистон, хусусан тургкул, элликкалъа) билан кумли чулларни бир-бирлари билан туташган минтакаларида 200 минг га майдонда харакатдаги (барханли) кум шакл- лари мавжуд. бу хол ёкилги сифатида саксовуллар, черкез, чогонни киркиш натижасида вужудга келган. тукайзорлар йилдан йилга камайиб бормокда. 1978 йилда уларнинг майдони 78 минг гa, 1983 йилда-34 минг га, 1992 йилда-31 минг гектаргача ча камайди. амударё делътасида дарахтли-бутали тукайларнинг майдони чуллашиш муносабати билан, айникса, жуда тез кискармокда. 60-йилларга кадар худудда тукайзорлар майдони 270 минг га булган холда уларнинг майдони хозирда 10-15 марта камайди. 70-80-йилларда пахта майдонларини кенгайтириш бахонасида дарёлар узанларига- кадар янги ерлар очилди, шунинг учун хам куп тукайзорлар айни шу даврда бутунлай йуколди. узбекистонда хайвонот дунёсининг 600 га якин тури яшайди, сут эмизувчиларнинг 97 тури, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "биологик ресурслардан окилона фойдаланиш"

1403940149_48734.doc биологик ресурслардан окилона фойдаланиш режа: 1. кириш 2. узбекистоннинг биологик ресурслари ва улардан фойдаланиш 3. биологик ресурслардан фойдзланиш жараёнида вужудга келган муаммолар 4. биологик ресурслардан фойдаланишни яхшилаш тадбирлари табиий ресурслар орасида биологик бойликлар алохида ахамиятга эга. чунки, улар тугалланмайдиган ресурслар булиб махсулотларни чексиз муддатда беради. усимлик ва хайвонот олами бир-бирлари билан узаро болик. агар усимликнинг бир тури йуколса хашаротларнинг 10 дан то 30 туригача кирилиши мумкинлиги аникланган, ёки баъзи хайвонлар шу жойни тарк этиши мумкин. шу жихатдан караганда усимлик ва хайвонот дунёси барча жойларда сакланиши зарур. ер куррасида карийб 1-1,5 млн. хайвон турлари яшайди. бу микдор усимлик турлардан уч марта куп. ...

Формат DOC, 131,0 КБ. Чтобы скачать "биологик ресурслардан окилона фойдаланиш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: биологик ресурслардан окилона ф… DOC Бесплатная загрузка Telegram