ҳар хил табиий минтақаларда ер тузиш ечимларини иқтисодий асослаш

DOC 528,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1355494975_40992.doc www.arxiv.uz ҳар хил табиий минтақаларда ер тузиш ечимларини иқтисодий асослаш хўжаликда ички ер тузиш лойиҳаларида белгиланган эрозияга қарши тадбирлар ўзига қуйидаги турлардаги муҳофаза чораларини олади: ташкилий-хўжалик, агротехник, ўрмон мелиоратив ва гидротехник. муҳофазаланаётган ҳудудда кўрсатилган комплекснинг барча элементлари бир-бирлари билан тўлдирилиши керак. масалан, экин майдонларининг ҳар хил таркиби, алмашлаб экишларнинг ҳар хил турлари ҳар хил эрозияга қарши агротехникани талаб этади. агар баҳорги қор эриши даврида кўп йиллик ўтлар ва кузги ғалла экинларининг эрозияга қаршилигини ерларни ёриш (тирмалаш) ҳисобига ошириш мумкин бўлса, шудгорда эса тупроққа чуқур ишлов бериш, чуқурчалар қилиш, микролиманлар қуриш, эгатлаш ва ш.ў. талаб этилади. мелиоратив ва гидротехник тадбирлар капитал харажатлар талаб этганлиги учун уларни иқтисодий асослаш, капитал харажатларнинг иқтисодий самарадорлигини баҳолашни тақоза этади. бундан ташқари, айрим тадбирлар самарадорлиги хўжалик бўйича ҳудудни эрозияга қарши ташкил этишни баҳолаш билан боғланади. иқтисодий ҳисоблашларда қўшимча қуйидаги кўрсаткичлардан фойдаланилади: ерларнинг олди олинган ювилиши; эрозия жараёнларининг тўхташи, намланиш шароитининг яхшиланиши, қулай микроиқлим яратилиши ҳисобига …

н тупроқдаги озуқа моддалари ўрнини қоплаш учун зарур қўшимча ўғитлар миқдорини сотиб олиш ва ерга солиш учун харажатлар. деҳқончилик маҳсулотларининг қийматини ҳисоблашда қишлоқ хўжалик экинларига, уларнинг ҳосилдорлигига таъсир этадиган тупроқ эрозиясининг таъсири ҳар хил бўлишини ҳисобга олиш керак. масалан, кузги жавдар ҳосилдорлиги ўртача ювилган тупроқларда ювилмаган тупроқларга нисбатан 35-45% пасайса, қанд лавлагисиники- 50-60%, кўп йиллик ўтларники эса фақат 5-10% пасаяди. бу маълумотлар айрим минтақаларнинг хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда белгиланади (7 илова). ўғитларни сотиб олиш ва тупроққа солиш харажатларини аниқлаш учун бошланғич асос, ювиладиган тупроқларнинг ҳисобланган ҳажми ҳисобланади. у эриган қор ва кучли ёмғир сувларининг оқиши натижасида қишлоқ хўжалик экинлари тагидаги эрозияга учраш хавфи ҳар хил даражадаги ерлардан ювилган тупроқлар ҳажмидан (mk) ташкил топади ва қуйидаги ифода бўйича ҳисобланади: бунда м- эрозияга учраш хавфи бор ерларнинг ҳар хил тоифаларида, экин экилмаганда (шудгор) эриган қор ва кучли ёмғир сувлари таъсирида ювилган тупроқлар (1 га т); - алмашлаб экиш ҳудудининг ўртача нишаблигини ҳисобга …

ган озуқа моддаларини тиклаш учун органик ва минерал (маъданли) ўғитларнинг қўшимча миқдорини тупроққа солиш керак. шунинг учун азот, фосфор ва калий моддаларининг ювилиши тўғрисидаги маълумотлар ўғитларнинг аниқ турлари бўйича (сульфат аммоний, суперфосфат, калий тузи) қайта ҳисобланади ва уларни тупроққа солиш харажатларини ҳисобга олган ҳолда баҳоланади. айтайлик, 1700 га ҳайдалма ерга эга алмашлаб экишни ташкил этишнинг икки ечими ишланган. биринчиси 10 далали алмашлаб экишни жорий этишни кўзда тутади. иккинчи ечим иккита алмашлаб экишни ўз ичига олади, шу жумладан: 5 далали тупроқни ҳимоя қилувчи алмашлаб экиши, майдони 500 га (1-3 далалар кўп йиллик ўтлар; 4 - кузги ғалла; 5- баҳорги донли экинлар) ва 8 далали дала алмашлаб экиш, майдони 1200 га (1 дала - шудгор; 2 - кузги ғалла; 3 - қанд лавлагиси; 4 - баҳорги ғалла; 5 - дуккаклилар; 6 - кузги ғалла; 7 - силос учун маккажўхори; 8 - баҳорги ғалла). уларга мос иқтисодий асослаш кўрсаткичлари 2 жадвалда келтирилган. 2 …

кларини ҳисоблаш учун зарур бошқа иқтисодий кўрсаткичлар 3,4 жадвалларда келтирилган. 3 жадвал эрозияга қарши тадбирларнинг иқтисодий самарадорлиги* кўрсаткичлар донли экинлар ҳосилининг ўсиши, 1га ц тупроқ йўқотилишини камайтириш, 1га т тупроқни чуқур ҳайдаш 1,8 3,2 ағдармасдан чуқур ҳайдаш 1,6 2,2 саёз (юзаки) юмшатиш 2,2 0,5 далаларга контурлар бўйича ишлов бериш 2,0 2,5 тирмалаш ҳайдалма ерларни 1,8 5,0 кўп йиллик ўтлар майдонини 4,5 10,0 ҳайдалма экинлар қатор ораларида узилган эгатлар олиш 1,2 3,2 4,0 10,0 экинларни полоса-полоса қилиб жойлаштириш 5,0 66,7 кучли эрозияга учраган ерларни ўтлоқлаштириш 1,2 5,0 яшил тўсиқлар яратиш далаларни ҳимояловчи ўрмон полосаларни яратиш 1,6 6,0 оқимларни тартибга солувчи ғовлар терасаларни (зинапоя шаклидаги) яратиш 3,2 17,8 28,0 26,0 яйловларни тубдан яхшилаш 20,0 1,0 4,5 2,0 яйловларни юзаки яхшилаш яйловларни тирмалаш *в.л.дмитренко, д.п.сириченко китобидаги маълумотлар асосида ҳисобланган («экономико-математическая оценка комплекса проти-воэрозионных мероприятий». -донецк: укрнти, 1992. с. 32). ** озуқа чиқишининг кўпайиши, ц озуқа бирлиги 4 жадвал эрозияга қарши комплекс элементларининг иқтисодий …

мелиоратив сувларни тартибга солувчи ўрмон полосалари 2,3 90,0 0,25 2,0 128 тупроқларни ҳимояловчи полосалар 2,3 89,2 0,25 1,6 108 жарликлар чуқурликлар ёнидаги ўрмон полосалари 1 26,0 0,25 1,7 44,8 қияликлар ва ювилган ерлардаги дарахтзорлар 0,00 0,25 0,05 0,01 0,95 гидротехник сувни тўхтадиган ғовлар (узунасига м) 5 0,25 0,05 0,012 0,95 эрозияга қарши тадбирлар комплексини лойиҳалаш кўп ечимлилик хусусиятига эга бўлгани учун унинг оптимал таркибини ва ҳажмини ҳисоблашда иқтисодий-математик усуллардан фойдаланиш мақсадга мувофиқ (практикум по экономико-математическим методам и моделированию в землеустройстве/ под ред. с.н.волкова, л.с.твердовской. - м.: агропромиздат, 1991. с. 183-193). суғориш ва зах қочириш бўйича мелиорация ишлари ўтказилаётган туманларда ер тузиш лойиҳаларини асослаш . ерлар мелиорацияланаётган туманларда ер тузиш ечимларини иқтисодий асослаш биринчи навбатда мелиоратив тармоқларни жойлаштириш ва қуриш, мелиорациялаш йўлларини танлаш, суғориладиган туманларда эса - суғориш усуллари ёки ёмғирлатиб суғориш техникаси турлари билан боғлиқ. суғоришнинг (ер устидан узунасига ва кўндалангига суғориш, ёмғирлатиб суғориш) ва зах қочиришнинг (очиқ ва ёпиқ …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ҳар хил табиий минтақаларда ер тузиш ечимларини иқтисодий асослаш"

1355494975_40992.doc www.arxiv.uz ҳар хил табиий минтақаларда ер тузиш ечимларини иқтисодий асослаш хўжаликда ички ер тузиш лойиҳаларида белгиланган эрозияга қарши тадбирлар ўзига қуйидаги турлардаги муҳофаза чораларини олади: ташкилий-хўжалик, агротехник, ўрмон мелиоратив ва гидротехник. муҳофазаланаётган ҳудудда кўрсатилган комплекснинг барча элементлари бир-бирлари билан тўлдирилиши керак. масалан, экин майдонларининг ҳар хил таркиби, алмашлаб экишларнинг ҳар хил турлари ҳар хил эрозияга қарши агротехникани талаб этади. агар баҳорги қор эриши даврида кўп йиллик ўтлар ва кузги ғалла экинларининг эрозияга қаршилигини ерларни ёриш (тирмалаш) ҳисобига ошириш мумкин бўлса, шудгорда эса тупроққа чуқур ишлов бериш, чуқурчалар қилиш, микролиманлар қуриш, эгатлаш ва ш.ў. талаб этилади. мелиорати...

Формат DOC, 528,0 КБ. Чтобы скачать "ҳар хил табиий минтақаларда ер тузиш ечимларини иқтисодий асослаш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ҳар хил табиий минтақаларда ер … DOC Бесплатная загрузка Telegram