биогенетик цонун, онтогенез ва ривожланиш цикли ҳақида

DOC 1,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1698045887.doc биогенетик цонун, онтогенез ва ривожланиш цикли ҳақида режа: 1. онтогенез ҳақида 2. индивидуал ривожланишда онтогенез ва филогенез қонуниятларининг уйғунлиги 3. ривожланиш цикли ҳақида 4. онтогенезда купайиш турлари алмашинишининг келиб чиқиши ва эволюцияси онтогенез ҳақида онтогенез, ривожланиш цикли, индивидуал ривожланиш биологияси тушунчалари деярли барча укув ва хатто айрим илмий адабиётларда муаллифлар томонидан мазмунига етарли даражада эътибор бериб-бермай, бир хил ёки ухшаш маъноларда кулланилиб келинмокда. онтогенез тарихи. 1821 йилда германиялик ж. меккел ва франциялик э.серре бир-биридан хабарсиз параллелизм конунини ишлаб чикдилар. бу конунга кура, юксак хайвонларнинг онтогенези вояга етган организмларга хос булган бир неча боскичларни босиб утади. масалан, зигота бир хужайралиларга, гаструла ковакичлиларга, рептилияларда пайдо буладиган жабра ёриги жинсий вояга етган баликлар жабрасига ухшайди. 1828 йилда к.м.бэр онтогенезнинг иккита конунини яратди. к.бэрнинг биринчи (эмбрионлар ухшашлиги) конунига кура, хар хил систематик гурухларга кирадиган хайвонлар ривожланишининг дастлабки боскичлари кейинги боскичларига кура ухшаш булади. к.бэрнинг иккинчи - ихтисослашув конунига кура, онтогенез давом этган сари …
2
езида жинсий вояга етган организмлар тузилишининг эволюцион узгариши аждодлар онтогенези йуналишининг узгариши туфайли амалга ошади, деган эди. тупланган ушбу илмий далилларга ва узининг илмий тадкикотларига асосланиб, э.геккель (1866) биогенетик конунни яратди ва уни исботлаш учун биринчи марта онтогенез терминини факат эмбрионал ривожланишни ифодалаш учун куллади. жинсий йул билан купаядиган барча куп хужайрали организмларнинг ривожланиши уругланган тухум хужайрадан бошланади, деган далилга асосланиб, э.геккель барча куп хужайрали организмлар келиб чикиши жихатидан бир хужайралиларга боглик, деган хулосага келди. уругланган тухум хужайранинг кейинги ривожланишида учрайдиган морула, бластула ва гаструла даврларини э.геккель бир хужайрали колония булиб яшайдиган хайвонларнинг рекапшуляциясидан иборат, дейди. шунга асосланиб, у куп хужайрали организмларнинг пайдо булиши хакида гастерия гипотезасини яратди. э.геккель хар кандай организмнинг эмбрионал ривожланишида аждодлари белгиларининг такрорланишини рекапитуляция, аждод белгиларининг узини эса палингенез белгилар деб атади. кадимги белгилардан ташкари, организмнинг эмбрионал ва личинкалик даврларида пайдо буладиган мухитга мослаштирувчи белгиларни э.геккель ценогенетик белгилар ёки ценогенез деб атади. масалан, амниоталарнинг муртак пардаси …
3
и (э.геккель, 1940). биогенетик конун хилма-хил организм гурухлари уз онтогенетик ривожланиши билан бир-бирига ухшаш эканлигини курсатди. бу билан органик дунёнинг монофилетик келиб чикиши хакидаги гоя яна бир марта тасдикланди. э.геккель филогенезнинг узгариши факат онтогенезнинг охирги давридаги узгаришларидан иборатдир, деган эди. баъзи тадкикотлар э.геккелнинг бу фикрлари тулик эмаслигини курсатди. а.н.северцов (1912) э.геккелнинг палингенез ва ценогенез тушунчаларини фарклаш жуда кийин эканлигини таъкидлаб, филогенезда онтогенезнинг четга чикиш холатлари содир булишини, эмбриологик мосланиш хамма вакт ценогенез булавермаслигини, онтогенезда руй берадиган купгина узгаришлар филогенетик ахамиятга эга эканлигини эслатиб, узининг филэмбриогенез назариясини яратди. филэмбриогенез назариясининг маъноси эволюцией узгаришлар онтогенетик ривожланиш йулининг узгаришидан иборат, деган коидадир. бу назария органларнинг филогенетик янгиланиши кандай йул билан ва кайси боскич ёки даврда амалга ошишини курсатиб берди. бунда а.н.северцов палеонтология, эмбриология ва эволюцион солиштирма анатомия фанларида тупланган маълумотларга асосланди. унинг фикрича, онтогенезда филогенетик ахамиятга эга булган узгаришлар анаболия, девиация, архаллаксис усуллари оркали содир булади. а.н.северцов фикрича, эволюция онтогенезнинг узгариши оркали боради …
4
белгилар ирсийланади, деган нотугри тезисга асосланади. шунинг учун биогенетик конун ва онтогенез хакидаги тушунчалар эълон килиниши билан у хакидаги танкидий фикрлар айтила бошланди (клеиненберг, 1886, седжвик, 1909). а.н.северцов (1912, 1939) биогенетик конунни ва у билан боглик булган онтогенез тушунчасини исботлаш хамда савдаб колиш учун филэмбриогенез назариясини, унинг йуналишларини ишлаб чикди. в.гарстанг (1921) геккелнинг мухим хатоларини тахлил килиб берди ва “онтогенез филогенезни такрорламайди, балки уни яратади. ...рекапитуляция эволюциянинг факат битта сценарийси булиши мумкин”, деган эди. а.н.северцов ишлари россия олимларига кандай таъсир этган булса, в.гарстангнинг маколаси хам инглиз тилида ижод киладиган систематиклар ва морфологларга шундай таъсир этди. аммо а.н.северцовнинг ишлари в.гарстанг маколасида хам, с.гулд (1977) монографиясида хам, макнамара китобида хам тилга олинмаган. с.гулд (1977) монография» онтогенез ва филогенез муносабатларини анивдаш буйича жуда кенг урганиладиган асосий маълумотномага айланди. натижада xx асрнинг 1970-1990 йилларида ёзилган куплаб инглизча адабиётларда онтогенез ва филогенез уртасидаги муносабатларнинг келиб чикиши янгича тахлил килинди, биогенетик конун хакида куплаб танкидий фикрлар …
5
россия фанида сиёсий ва психологик вазиятнинг ёмонлиги; · а.н.северцов (1912) ишларини атайлаб инобатга олмаслик кабилар булиши мумкин. т.морган (1927) фикрича, эволюция жараёнида эмбрион боскичлари узгариб, аждодларининг шу боскичи билан ухшашлигини йукотади. шунинг учун хам агар рекапитуляция “конун” булса, у куплаб хато ва камчиликлардан иборат, деган эди. с.гулд уз ишида гетерохрония хакидаги назарияни асос килиб олди ва бу онтогенезни кайта куриб чикиш учун мухим эволюцион жараёнларнинг куприги булиб хизмат килади, деган эди (19-расм). онтогенез ва филогенез тезлиги, гетерохрония назарияси хакидаги а.н.северцов ва унинг шогирдларининг (шмальгаузен, 1942, матвеев, 1959) ишлари с.гулд фикрлари билан ухшаш булишига карамасдан, уларни инобатга олмагш. аммо с.гулд барча муаммолар ва адабиётлар билан танишлиги сир эмас. а.н.северцовнинг шогирдлари хам в.гарстанг (1921), п. де бир (1950) ва с.гулд (1977) каби олимларнинг эволюция ва онтогенез хакидаги фикрларига “махлие" булиб: “филогенетик тармокларни ёшартиришнинг йулларидан бирини англиялик эмбриологлар в.гарстанг ва р.де бир очдилар ва уни педоморфоз деб номладилар (педоморфоз-личинкалик даврида купайиш)” деб ёза …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "биогенетик цонун, онтогенез ва ривожланиш цикли ҳақида"

1698045887.doc биогенетик цонун, онтогенез ва ривожланиш цикли ҳақида режа: 1. онтогенез ҳақида 2. индивидуал ривожланишда онтогенез ва филогенез қонуниятларининг уйғунлиги 3. ривожланиш цикли ҳақида 4. онтогенезда купайиш турлари алмашинишининг келиб чиқиши ва эволюцияси онтогенез ҳақида онтогенез, ривожланиш цикли, индивидуал ривожланиш биологияси тушунчалари деярли барча укув ва хатто айрим илмий адабиётларда муаллифлар томонидан мазмунига етарли даражада эътибор бериб-бермай, бир хил ёки ухшаш маъноларда кулланилиб келинмокда. онтогенез тарихи. 1821 йилда германиялик ж. меккел ва франциялик э.серре бир-биридан хабарсиз параллелизм конунини ишлаб чикдилар. бу конунга кура, юксак хайвонларнинг онтогенези вояга етган организмларга хос булган бир неча боскичларни босиб утади. масалан, зиго...

Формат DOC, 1,1 МБ. Чтобы скачать "биогенетик цонун, онтогенез ва ривожланиш цикли ҳақида", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: биогенетик цонун, онтогенез ва … DOC Бесплатная загрузка Telegram