Back

hashorotlarning tabiatdagi ahamiyati

ZIP 28 pages 2.5 MB Free download

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇
1 / 28
mavzu:hashorotlarning tabiatdagi ahamiyati traxeya bilan nafas oluvchilar kenja tipi. hasharotlar sinfining morfologiyasi. traxeya bilan nafas oluvchilar kenja tipiga bir biriga yaqin 3 ta: 1-boshlang`ich traxeyalilar; 2-ko’p oyoqlilar; 3-hasharotlar yoki uch juft oyoqlilar sinfiga kiradi hasharotlar sinfi xozirgi zamon faunasida eng boy va katta sinf hisoblanib, 1,5 milliondan ortiq turiga ega. hasharotlar bo’g`imoyoqlilarning juda murakkab tuzilgan gruppasidir. hozirgi zamon hasharotlar orasida eng qadimgi primetiv gruppalari (boshlang`ich qanotsizlar, ninachilar, kunliklar) hamda yuqori gruppalari (kapalaklar, qo’ng`izlar, ikki qanotlilar, pardaqanotlilar) kiradi. hasharotlarni o’simlikxo’r hayvonxo’r shuningdek parazitlik ham qiladi. hasharotlar turli tuman sharoitda yashaydi. ular shimolning eng sovuq joylarda shuningdek ekvatorda ham uchraydi. hasharotlarni tanasi bir-biridan aniq ajralgan bosh ko’krak va qorin kabi uch bo’lakka ajralgan. boshi 5 ta sigmentdan tashkil topgan. ko’krak uch segmentdan, qorin qismi ko’pi bilan 11 ta sigmentdan iborat. og`iz organlari asosan yuqorilab, uch juft og`iz o’simtalari va tomoq osti bog`inlaridan tuzilgan. og`iz apparatini tiplari. kemiruvchi og`iz apparati tuzilishi. yuqori lab, …
2 / 28
gipognatik, prognatik, opistognatik tiplari. gipognatik bosh o’simlik xurhasharotlar xos, prognatik - yirtqich hasharotlar va apistognatik bosh saratonlar, tripslar va boshqa sanchuvchi, so’ruvchi hasharotlarda uchraydi. chigirtkasimonlar oilasi bu oila vakillaridan o’zbekiston sharoitida 20 ga yañœin tur chigirtkalar ñœishloñœ xo’jalik ekinlariga zarar etkazadi. osiyo chigirtkasi. (to’ñœay ko’chmanchisi) bu zararkunanda o’rta osiyo, ðŒoziñ“iston, rossiyani janubiy xududlarida keng tarñœalgan. uning yashash stanstiyasi to’ñœayga boñ“liñœ bo’lib, cho’l va daryolarning ñœirñ“oñœlaridagi ñœamishzorlarda ñ›ayot kechiradi. osiyo chigirtkasi yirik 55-60mm kattalikdagi yashil-ñœo’nñ“ir, yashil sarñ“ish tusdagi ñ›ashorot bo’lib, uning oldingi ko’kragi o’rta ñœismidan tiñ“lik chok o’tgan ñœanot ustilarida ñœo’nñ“ir doñ“lar bor. tuxumlari yirik 6,5-8,5 mm kattalikda, stilindrik shaklda bo’lib, bel ñœismida bir oz kamalaksimon egilgan: sarñ“ish-ñœizñ“ish tusda. osiyo chigirtkasi osiyo chigirtkasi tuxum fazasida (ko’zachalardagi tuxum) tuproñœda ñœishlab ñœoladi . erta boñ›orda ularning chuvalchangsimon lichinkalari tuproñœdagi ko’zachalardan chiñœib po’st tashlaydi va 1 yoshga o’tadi. lichinkalar 30-50 kun rivojlanib 5 yoshga o’tadi. shundan so’ng etuk urñ“ochi va erkak zotlar ñœo’shilib 60-80 …
3 / 28
a kolorodo qo’ng’izi katta ziyon keltiradi. olma qurti. carpocapsa pomonella. urug’li meva, ayniqsa olma qisman nok va bexi daraxtlari zararkunandasi xisoblanadi. kapalaklari ñœanotlari yoyilganda 14-20mm keladi, keladi oldingi juft ñœanotlari ñœoramtir, ko’ndalang yo’li kulrangida ñœanot uchida tuxumsimon cho’ziñœ shakldagi jirrang qo’ng’ir tuslik bronzasimon tovlanadigan dog’ bor. zararli xasva. eurygaster integriceps. don ekinlarining asosiy zararkunandalaridan ñ›isoblanib, qalqondor qandalalar oilasining vakilidir, tanasi keng ovalsimon, elka tomoni qabariq, kattaligi 10-13mm atrofida, bosh bo’lagining uzunligi enidan qisqa, oldingi kukrak chetga qirralari bir oz qabariq, qalqonchasi ikki cheti tug’ri va tekis bo’ladi. parazit va kasal tarqatuvchi hashorotlar. bit va burgalar turkumiga mansub bo’lgan hamma hasharotlar,shuningdek to’shak qandalalari,pashshalar vaayrim chivinlar odam va hayvonningqonini so’radi. bu hashorotlar qon so’rganida kishilarni qanchalik bezovta qilishini hamma biladi.odamlar orasida bosh biti va kiyim biti ko’p uchraydi. qon so’ruvchi hashorotlar turli kasalliklarni tarqatish bilan odam salomatligiga ziyon keltiradi. bitlar tepki-o’lat kasalligini qo’zg’atuvchi bakteriyalarni odamlarga yuqtiradi. kalamush burgasi esa tayoqchasini o’zida saqlovchi …
4 / 28
r bir necha xildagi entomofaglarni ko’paytirib ishlab chiñœarishda ñœo’llanilmoñœda. o’simlik karantini ilgari bizda bo’lmagan lekin boshñœa davlatlarda mavjud bo’lgan o’ta ñ›avfli zararkunandalar, kasalliklar va begona o’tlarni kirib kelishini oldini olishdan iborat. bu tadbir davlatimizda juda xavfli bo’lgan ðŒishloñœ xo’jalik ekinlarining zararkunanda, begona o’t va kasalliklarni kirib kelishi va tarñœalishini oldini olishdan iborat bo’lgan davlat tadbiridir. qarsildoq qo’ng’izlar bu oilaning 10ga yaqin turlari qishloq xo’jalik ekinlarda zarar etkazib, bizning sharoitda qora, keng tanalik, targ’il karsildoq qo’ng’iz, qo’proq uchraydi. bu qo’ng’izlar qoramtir tuslik bo’lib, birinchisi 7-9, ikkinchisi 10-15mm kattalashdi. tuxumlari mayda 0,5 mm, ok tusli, valsimon liniyalari 25 mm rangi sarñ“ish. karsildok qo’ng’izlarining yetuk zotlari va lichinkalari tuproqda ñœishlab qoladi, bañ›orda aprel may oylarida qishlashdan chiqib qishloq xo’jalik ekinlarini ildiz, ildiz bog’izi, er yuzi qismlarini ko’proq zararlaydi. bu ñ›ashorotlar ko’p yillik generastiyalik bo’lib, 4-5 yilda 1ta avlod beradi. urg’ochi zotlari o’rtacha 200-250 tuxum qo’yadi. qishlovchi zotlari tuproqqa 10-15 sm, ba’zan 100sm chuqur …
5 / 28
diston, pokiston mamlakatlarida keng tarqalgan. fitonomus uzunburun qo’nñ“izlar oilasining vakili bo’lib, kattaligi 5-7mm atrofida, boshi cho’ziq xartumsimon ko’rinishda, yosh ñœo’nñ“izlar sarg’ish, kul rang ñœo’nñ“ir, ulg’ayganlari esa to’q kul rangli. tuxumlari mayda 0,5-0,6 mm kattalikda ovalsimon, yangi quyilgan tuxum limonsimon sariq tusda, yaltiroq. lichinkalari 10 mm gacha kattalikda, cho’ziq, oyoqlari shakllanmagan, ostki tomonidagi segmentlarda joylashgan g’uddachalar (so’gallar) yordamida ñ›arakatlanadi. lichinkalar yashil rangli bo’lib orqa qismidan to tana oxirigacha qadar oqish cho’ziq o’tgan. g’umbaklari ochiq xilda bo’lib, g’ovak o’ralgan to’rsimon pilla ichida bo’ladi, uning kattaligi 5,5 - 8 mm atrofida. tok kanasi. kanalar mayda 0,16mm kattalikda, tanasi stilindrik shaklda chuvalchangga o’xshash, oq yoki somon kabi sariq tuslik. etuk kanalarning 2 juft oyoqlari bor. tuxumlari tiniq, uzunchoq tuxumsimon shaklda, kattaligi 38 mikron. o’rovchi kanalar kurtaklar asosida va po’stloq yoriqlarida qishlab qoladi. bañ›orda barglar yorilishi bilan kanalar ularning orqa tomoniga ko’chib o’tib uning shirasini so’rib yotadi. kana zararlash gipertrofiya kuzatilib, (barg ustida). barg ostida …
6 / 28
a qisqa bo’lgani tufayli ular chaqa olmaydi. chumolilar oilasida individlar soni bir necha yuzdan mingga,yaqin turlarda turlarda esa bir necha millinga yetadi. ularning og’iz organlari kemiruvchi tipda tuzilgan bo’lib,qattiq oziqni chaynashga moslashgan. chumolilar ishchi chumolilar oziq yig’ish,qurtlarni parvarish qilish qilish va ko’chirib yurish,uyani toza saqlash vazifasini bajaradi.shuningdek,ular jig’ildonida chala hazm bo’lgan oziq bilan qurtlari,navkarlari,lichinkalari va ona chumolini oziqlantiradi. chumolilar tuproqqa,toshlar ostiga va chiriyotgan to’nkalarning ichiga juda ko’pxona va yo’laklardan iborat uya quradi. beda qandalasi. (adelphocoris lineolotus goere). beda, ñ“o’za kabi o’simliklarni zararlab, asosan o’zining oñ“iz apparati bilan shona gul, kusaklarni, sanchib-surib zararlaydi. kattik zararlangan shona va gullar kurib ñœoladi, kusakdagi tola kamayib, sifati pasayadi. beda ñœandalasi cho’zinchoñœ 6,5-9,5 mm bo’lib ñœoramtir yoki sarñ“ish-yashil, erkaklari urñ“ochilariga ñœaraganda tuproñœ tuslidir. yelkasidagi 2 ta ñœora nuñœtasi boshñœa ñœandaladan ajratib olish mumkin. ðŒandala o’simlik poyalari ichiga joylashgan tuxum fazasida ñœishlaydi, yil davomida 3-4 marta avlod beradi chumolilarning tuzulishi chumoli oilasi qanotsiz ishchi chumolilar,yirik boshli …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hashorotlarning tabiatdagi ahamiyati"

mavzu:hashorotlarning tabiatdagi ahamiyati traxeya bilan nafas oluvchilar kenja tipi. hasharotlar sinfining morfologiyasi. traxeya bilan nafas oluvchilar kenja tipiga bir biriga yaqin 3 ta: 1-boshlang`ich traxeyalilar; 2-ko’p oyoqlilar; 3-hasharotlar yoki uch juft oyoqlilar sinfiga kiradi hasharotlar sinfi xozirgi zamon faunasida eng boy va katta sinf hisoblanib, 1,5 milliondan ortiq turiga ega. hasharotlar bo’g`imoyoqlilarning juda murakkab tuzilgan gruppasidir. hozirgi zamon hasharotlar orasida eng qadimgi primetiv gruppalari (boshlang`ich qanotsizlar, ninachilar, kunliklar) hamda yuqori gruppalari (kapalaklar, qo’ng`izlar, ikki qanotlilar, pardaqanotlilar) kiradi. hasharotlarni o’simlikxo’r hayvonxo’r shuningdek parazitlik ham qiladi. hasharotlar turli tuman sharoitda yashay...

This file contains 28 pages in ZIP format (2.5 MB). To download "hashorotlarning tabiatdagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: hashorotlarning tabiatdagi aham… ZIP 28 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
hayvonlarning tabiatdagi ahamiyati — PPTX PPTX
hayvonlarning tabiatdagi ahamiyati
14 pages 10.1 MB
chumolilar, ularning hayoti va tabiatdagi ahamiyati — PPTX PPTX
chumolilar, ularning hayoti va tabiatdagi ahamiyati
17 pages 2.1 MB
hayvonot dunyosi va uni tabiatdagi ahamiyati — PPTX PPTX
hayvonot dunyosi va uni tabiatdagi ahamiyati
11 pages 806.6 KB
tabiatdagi kuchlar — PPTX PPTX
tabiatdagi kuchlar
19 pages 2.1 MB
tabiatdagi kuchlar — PPTX PPTX
tabiatdagi kuchlar
19 pages 2.1 MB
tabiatdagi kuchlar — DOCX DOCX
tabiatdagi kuchlar
22 pages 79.5 KB
qizil kitobga kirgan hashorotlarning vakillari — PPTX PPTX
qizil kitobga kirgan hashorotlarning vakillari
15 pages 398.2 KB
hashorotlarning tabiiy kashandasi va kasalliklari — PPTX PPTX
hashorotlarning tabiiy kashandasi va kasalliklari
13 pages 50.9 KB
tabiatdagi elektr hodisalari — PPTX PPTX
tabiatdagi elektr hodisalari
15 pages 208.3 KB
tabiatdagi optik hodisalar — PPTX PPTX
tabiatdagi optik hodisalar
11 pages 1.1 MB
insonning tabiatdagi kuchi — PPTX PPTX
insonning tabiatdagi kuchi
20 pages 1.4 MB
tabiatdagi kuchlar tasnifi — DOCX DOCX
tabiatdagi kuchlar tasnifi
12 pages 116.2 KB