yassi chuvalchanglar (plathelminthes) tipi

ZIP 62 sahifa 8,7 MB Bepul yuklash

62 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 8,7 MB

Fayl turi ZIP

Sahifalar 62

Yangilangan Iyn 2026

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 62

yassi chuvalchanglar (plathelminthes)tipiâ yassi chuvalchanglar - eng tuban tuzilgan bilateral simmetriyali hayvonlar. ularning tanasi orqali faqat bitta simmetriya chizigâini oâtkazish mumkin. koâpchilik yassi chuvalchanglarning tanasi choâziq boâlib, dor-zo-ventral (orqa-qorin) yoânalishida yassilashgan. yassi chuvalchanglar - uch qavatli hay vonlar. ontogenezda ularning toâqima va organlari uchta murtak varaqlaridan, xususan tana qoplagi-chini hosil qiladigan ektodermadan, ichakni hosil qiladigan endodermadan va ular oraligida joylashgan mezodermadan kelib chiqadi. yassi chuvalchanglar tanasi toâqimalari bir necha qavat boâlib joy- lashib, ichki organlarni xaltaga oâxshash oârab turadigan teri-muskul xal- tasini hosil qiladi. teri-muskul xaltasi sirtqi epiteliy va uning ostida yaxlit qavat boâlib joylashgan muskul tolalaridan iborat. odatda muskullar ham halqa vaboâylamamuskul qavatlarini hosil qiladi. yassi chuvalchanglarn- ing tana boâshligâi boâlmaydi. ularning ichki organlari atrofi mezodermadan hosil boâladigan gâovak biriktiruvchi toâqimadan iborat parenxima bilan toâlgan. parenxima tayanch, zahira oziq moddalarni toâplash vazifasini ham bajaradi. parenxima moddalar almashinuvida ham ahamiyatga ega; unda har xil hujayralar joylashgan . yassi chuvalchanglarning ichagi …

2 / 62

jinsiy hujayralar hosil qiladigan jinsiy bezlar-dan va jinsiy hujayralarni oâtkazadigan naychalar - jinsiy yoâllardan ibo-rat. qon aylanish va nafas olish sistemalari rivojlanmagan. yassi chuvalchanglar tipiga kiprikli chuvalchanglar, soârgâichlilar, monogeneyalar, tasmasimon chuvalchanglar va sestodsimonlar sinfi kiradi. kiprikli chuvalchanglar (turbellaria) sinfi kiprikli chuvalchanglarning tanasi mayda kiprikchalar bilan qoplan-gan choâziq bargsimon shaklda boâladi. dengiz yoki chuchuk suvlarda erkin yashaydi, ayrim turlari quruqlikda ham uchraydi. teri-muskul xaltasi. kiprikli chuvalchanglarning tana uzunligi bir necha mm dan bir necha sm ga yetadi. ayrim turlari (oq planariya) tanas-ining oldingi qismida paypaslagichga oâxshash kalta oâsimtasi boâladi (47-rasm). tanasi silindrsimon hujayralardan iborat kiprikli epiteliy bilan qop-langan. ayrim turlarida sitoplazmaning yadro joylashgan qismi parenximasiga chuqur botib kirishi tufayli alohida hujayralar orasidagi chegara yoâqolib ketadi. tana qoplagâichining bu tipi botib kirgan epiteliy deyiladi. epiteliy hujayralari orasida va parenximada yakka yoki toâp boâlib, qadah-simon yoki noksimon bezli hujayralar joylashgan. bunday hujayralar teri bezlari deyiladi. shunday hujayralardan bir xili tayoqchasimon rabditlar hayvon ta'sirlanganida …

3 / 62

osan kipriklarning tebranishi tufayli harakatlanadi. yirikroq vakillari esa muskullari yordamida tanasini egib yoki choâzib suv tubida oârmalaydi yoki kipriklari yordamida suzib yuradi. parenxima siyrak joylashgan biriktiruv-chi toâqima hujayralaridan iborat. hujayralar oraligâi suyuqlik bilan toigan. bu suyuqlik orqali ichakdan soârilgan oziq moddalar boshqa ichki organlar-ga oâtadi. ayirish mahsulotlari ayirish sistemasi naylariga oâtkaziladi. hazm qilish sistemasi halqumdan va uchi berk oârta ichakdan ibo-rat. hazm boimagan oziq qoldiqlari ogâiz orqali chiqarab yuboriladi. ko 'pchilik turlari yirtqich boâlib, har xil mayda hay vonlar bilan oziqlanadi. ogâiz teshigi qorin tomonining oârtasida, tanasining oldingi yoki keyingi uchiga yaqin joyda joylashgan. ayrim yirik vakillarida ogâiz teshigi halqum choântaklari deb ataladigan joyga ochiladi (49- rasm). choântak tubidan uning boâshligâiga halqum boârtib chiqib turadi. halqum ogâiz teshigidan chiqib, oijasini tutib oladi. mayda vakillarining oârta ichagi uchi berk oddiy xaltaga yoki nayga oâxshaydi. yirik vakillarining ichagi shoxlangan. koâp shoxlilarning halqumi oshqozonga ochiladi; oshqozondan esa har tomonga ichak shoxlari taral-adi. uch …

4 / 62

aydi. kiprikli chuval-changlar tanasiga suvda erigan kislorod butun tana yuzasi orqali diffuziya yoâli bilan oâtadi. ayirish sistemasi. maxsus ayirish sistemasi kiprikli chuvalchanglarda birinchi marta paydo bo 'ladi. ayirish sistemasi ikkita yoki bir necha naylardan ibo-rat. naylardan parenximaga juda koâp naychalar tar-qaladi; ular koâp marta shoxlanib, juda ingichka naychalarni hosil qiladi. naychalar uchki qismida tirik yulduzsimon hujayralar joylashgan. hu-jayralar ichida bir boylam kipriklar boâladi. kipriklarning tebranishi yonib turgan shamning shamolda miltillashiga oâxshaydi. ana shu sababdan ular miltillovchi hujayralar deyiladi. kipriklar silkinib ayirishning suyuq mahsulotiarini naychalarga chiqaradi. uchki qismida yulduzsimon hu-jayralari boâlgan shoxlangan naychalardan iborat bunday ayirish siste-masi protonefridiylar deyiladi. moddalar almashinuvi mahsulotlari parenximadan naylarga diffuziya orqali oâtadi. protonefridiylar ayirish bilan birga tanadagi osmotik bosimni boshqarish vazifasini ham bajaradi. sodda tuzilgan ichaksiz kiprikli chuvalchanglarda maxsus ayirish or-gani boâlmaydi, ayirish mahsulotlarini harakatchan amyobotsitlar tanadan olib chiqib ketadi. nerv sistemasi. yassi chuvalchanglarda nerv hujayralari tananing oldingi qismida toâplanib, qoâsh tugun - miya gangliysini hosil …

5 / 62

iy qismining ahamiyati ortib boradi. bir vaqtning oâzida nerv sistemasi parenximaga chuqurroq botib kira boshlaydi. buning natijasida, tarqoq nervlardan hosil boâlgan boâylamanerv stvollarining soni 5-6 juftdan 1-3 juftgacha qisqaradi, ya'ni gomologik organlarning oligomerizatsiyasi sodir boâladi. boâylama nerv stvollari koândalang komissuralar bilan qoâshilib, panjara yoki nar-vonga oâxshash shaklga ega boâladi. nerv sistemasining barcha yassi chuvalchanglarga xos boâlgan bu tipi ortogon deyiladi. koâp shoxli kiprikli chuvalchanglarda miya gangliysi tanasining oârta qismiga yaqin joylashgan. gangliydan har tomonga 11 juft nerv stvollari tarqalgan. stvollar koândalang komissuralar bilan qoâshilishi tufayli nerv sistemasi murakkab toârni hosil qiladi. nerv stvollaridan bir jufti odatda boshqalariga nisbatan yoâgâonroq va uzunroq boâladi. uch shoxli kiprikli chuvalchanglarda ham miya gangliysidan bir necha juft nerv stvollari chiqadi, ulardan bir jufti yoâgâonligi bilan boshqalaridan ajrahb turadi sezgi organlari. kiprikli chuvalchanglarning sezgi organlari kuchsiz rivojlangan. tuyg 'u vazifasini teri, ayiim vakillarida esa tana oldingi qismida joylashgan bir juft oâsimtalar bajaradi. mexanik va kimyoviy ta'sirni …

6 / 62

ali oâtib, uning yorugiikka sezgir qismiga tushadi. bu xildagi koâzlar teskari agâdarilgan, ya'ni in-vertirlangan deyiladi jinsiy sistemasi - germafrodit, odatda murakkab tuzilgan. koâpchilik chuvalchanglarda jinsiy bezlari rivojlangan. jinsiy bezlar juda xilma-xil tuzilgan. quyida koâp shoxli va uch shoxli chuvalchanglar jinsiy siste-masining tuzilishi keltirilgan. erkaklik jinsiy sistemasi parenximada yoyilib joylashgan juda koâp mayda pufakchalar, urugâ chiqaruvchi naychalar va tananing ikki yonida joylashgan urugâ yoiidan iborat. ikki urugâ yoii qoâshilib, urugâ toâkuvchi nayni hosil qiladi. bu nay kuyikish organi orqali oâtib, kloakaga ochiladi. jinsiy kloakaga urgâochilik jinsiy sistemasi nayi ham ochiladi urgâochilikjinsiy sistemasi bit-ta, ikkita yoki ko 'p sonli ruxumdon-lar, ulardan boshlanadigan ikkita tuxum yoii, jinsiy qin va judakoâp sariqdonlardan iborat. sariqdonlar modda hisoblanadi; ularning nayi tux-um yoiiga ochiladi. sariqdon hujayralari urugianish xnsusiyatini yoâqotgan tuxum hosil qiluvchi hujayralar - ootsitlar hisoblanadi. urgâochilik jinsiy bezlari yoii ham kloakaga ochiladi. koâpincha jinsiy kloakaga urugâ qabul qilgich yoii ham ochiladi. tuxum hujayra tuxum yoiida urugâlanib, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 62 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yassi chuvalchanglar (plathelminthes) tipi" haqida

yassi chuvalchanglar (plathelminthes)tipiâ yassi chuvalchanglar - eng tuban tuzilgan bilateral simmetriyali hayvonlar. ularning tanasi orqali faqat bitta simmetriya chizigâini oâtkazish mumkin. koâpchilik yassi chuvalchanglarning tanasi choâziq boâlib, dor-zo-ventral (orqa-qorin) yoânalishida yassilashgan. yassi chuvalchanglar - uch qavatli hay vonlar. ontogenezda ularning toâqima va organlari uchta murtak varaqlaridan, xususan tana qoplagi-chini hosil qiladigan ektodermadan, ichakni hosil qiladigan endodermadan va ular oraligida joylashgan mezodermadan kelib chiqadi. yassi chuvalchanglar tanasi toâqimalari bir necha qavat boâlib joy- lashib, ichki organlarni xaltaga oâxshash oârab turadigan teri-muskul xal- tasini hosil qiladi. teri-muskul xaltasi sirtqi epiteliy va ...

Bu fayl ZIP formatida 62 sahifadan iborat (8,7 MB). "yassi chuvalchanglar (plathelminthes) tipi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yassi chuvalchanglar (plathelmi… ZIP 62 sahifa Bepul yuklash Telegram