Назад

hasharotlarning ekologiyasi

ZIP 6 стр. 34,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 6
hasharotlarning ekologiyasi reja: 1. hasharotlarning tabiat bilan uzaro borlikligi. ,xdshsfotlarga biotik faktorlarning ta‘siri. 2. hashorotlarning abiotik faktorlar bilan uzaro borlikligi. 3. hashorotlarning o’zaro va boshqa biostenoz xayvonlar bilan xilma-xil munosabatda bo’lishi. 4. xulosa hashorotlar ekologiyasi hasharotlar tevaragimizdagi tabiatning bir qismi bo’lgani holda u bilan o’zaro mustahkam bog’lanib turadi.organizmning tashqi muxit bilan uzaro borlanishini ekologiya fani urganadi|. ("ekos" suzi grekchasiga muhit, "logos" - fan demakdir.) hasharotlar biostenoz tarkibiga, ya‘ni biror territoriya uchastkasida yashovchi tirik o’simlik va xayvon organizmlari komplek​siga kiradi. biostenoz organizmlari uzaro mustaxkam boglangan xolda bir-biriga katta ta‘sir kursatadi.bundan tashkari, xasharotlar jonsiz (abiotik) tabiat ta‘siriga yo’likib turadi.xasharotlar hayotiga odam ham ta‘sir qiladi (antropagen omili) .biostenoz - o’simlik va hayvonlar kompleksi yashaydigan ozmi-ko’pmi bir xil tuprok va iklim sharoiti mavjud territoriyaning har kaysi biotopi uchun xosdir. boshka fanlardagidek entomologiyada ham stanstiya termini ishlatiladi.stanstiya deyilganda muayyan xasharot turining butun yil mavsumlarida urchiydigan barcha joylar tushuniladi, ammo bu joylar ontogenezning turli davrlarida yoki …
2 / 6
da bo’lganida aktivlashadi, ammo harorat 20-30â° ga etganida ularning x.ayot faoliyati juda pasayadi. harorat yo kutarilib, yo pasayganida xasharotlarning aktivligi va u bilan hayotiy jarayonlar susayadi. har kaysi tur uchun haroratning cheklangan pastki va yuqori ko’rsatkichlari bo’lib, uning pastkisidan pastida yoki yukorida xaroratlar rivojlanmaydi. har bir hasharot turining rivojlanishi uchun muayyan mikdor harorat zarur,u o’rtacha sutkalik harorat yig’indisi bilan ifodalanadi, ya’ni muayyan doimiy foydali x.arorat yig’indisi zarur.u go’zaning asosiy zararkunandalari uchun xisoblab chikilgan.masalan:g’o’za tunlamining har kaysi bo’g’inining rivojlanishi uchun zarur foyda​li harorat yig’indisi 550â°ga, pastki cheklanishi 11â° ga tengdir. hasharotlarning rivojlanish tezligi harorat sharoitlariga borlik va u ontogenezning hamma fazalariga taaluklidir.optimum doiradagi harorat nechorlik yukori bo’lsa, hasharotlarning rivojlanishi uchun shuncha kam mikdorda kun talab kilinadi va aksincha. masalan: g’o’za tunlamining zmbrional rivojlanishi xarorat 22â° ga etganda besh-olti kunda, 29â° da esa uch-turt kunda tugallanadi. harorat sharoitlari ko’pincha hasharotning yil davomida necha marta bo’g’in berishini belgilaydi. masalan, g’o’za tunlami o’zbekistonning janubida …
3 / 6
kurti 8-10â°sovukda xalok bo’ladi yoki sust rivojlangan va erkin suv ko’prok bo’lganida (5-60 ) o’ladi. havo xaroratining tez emas, balki asta-sekin sovub pasayganida rivojlangan hasharot sovukqa juda ko’p bardosh beradi. qishda qor to’plami tuproqning qattik (sovub ketishidan va haroratning keskin o’zgarishidan saklaydi. shu boisdan tuprok ichida va uning betida yashaydigan hasharotlar kishni yaxshi o’tkazadi. harorat keskin o’zgarib turadigan qorsiz qish esa,aksincha salbiy ta‘sir ko’rsatadi. yashash muxitining namligi ham hasharotning rivojlanishiga katta ta‘sir qiladi. namsevar, qurg’oqchilikka chidamli va namlikni o’rtacha talab qiladigan hasharotlar bor. namsevar xashorotlari, aksariyat tuproqda va suvda, qurg’okchilikka chidamlilari (masalan, qora qo’ng’izlarning ba‘zi turlari) cho’llarda va hatto barcha o’simlik ko’rib ketgan chala cho’llarda ham yashayveradi. yorug kunning uzunligi va kuyosh radiatsiyasi hasho;rotlar-rng rivojlanishiga ma’lum darajada ta’sir qiladi. ko’pgina hashorotlarning xayoti ma‘lum darajada tuprok. bi​lan bog’lik bo’lganligidan, bir qator xasharotlar tuprok xiliga,uning fizik-ximiyaviy tarkibiga, namligi va organik moddalar mikdoriga xiyla talabchan bo’ladi. kuzgi tunlam engil tuprokni yoktirib, og’ir sog’-tuprokdan …
4 / 6
shini quyidagi asosi gruppalar bilan odalash mumkin.(v.v.yaxontov,1969 i.) simbioz- birgalikda foydali yashash (chumolilar,o’simlik bit-lari va boshk-alar). kommensalizm yoki tekinxurlik - bir xhashdrotning uz navba-•da foyda keltirmagan.xolda boshqaning ozik zapaslari xisobiga ipra yashashi. paratizm - bitta "birga yashovchining" boshkhasiga tashlanishi ran harakterlanadi,bunda xujayin deb ataladigan ulja darxol xa-j bo’lmaydi. uz xujayini hisobiga xujayin tanasining tashki tomonidan hiklanuvchi parazitlar ektoparazitlar yoki tashki parazitlar deyi-shi.hivin,kurpa-yastik kandalalari,burgalar,xashrrotlarda parazit-sh qiladigan pardaqanotlilar va boshqalar. xujayin tanasining ichida yashovchi parazitlarni endopara-ytlar yoki ichki parazitlar deyiladi.gelmintlar (yumalok chuval-anglar) xayvon va hashdrotlar jumladan o’simliklar uchun zararli-ar tanasining ichida tekinxurlik qiladigan pardaqanotli xashdrot-:ar turkumining ko’p vakillari ichki parazitlarga misol bo’ladi. zararkunanda xagshrotlarning uz parazitlari bo’lishr! mum-in,ularni ustama parazitlar deyiladi. parazit xashorotlari uz uljasiga uning barcha fazasida;tu-(um, lichinka, rumbak va imago tashlanishi mumkin. parazitlar bir xil narsa eydigan yakkaxur va xhmmaxur bu-:adi.keng tarkalgan va amaliy ax(amiyatga molik bo’lgan parazitlar-;an yaydovchilar ma‘lumdir.ular pardaqanotli hashshrotlar turkumiga iansubdir.bu parazit uz xujayinining tanasiga minib olib …
5 / 6
arning ba‘zi turlarida uchraydi.bunda ular begona chumo-li inidan lichinka va humbaklarni tutib olib,bu lichinka va gumbak-lardan etuk ishchi chumolilar ustiradilar,bo’lar keyin in axolisini ko’paytirib shu in ishchilari bilan birgalikda ishlaydilar. ayrim turlar o’rtasida ozik-ovkat va bushlik uchun rako-bat ruy beradi.aksari,biotopdagi biotsenoz a‘zolari o’rtasida rako-bat bo’lib turadi/rahobat kiluvchilar tomoni nechogdik tiriz bo’lsa u shu kadar kuchayadi.ayrim turlar ichida turning territoriya buyicha tarkalishida rakrbat sodir bo’ladi.masalanhjuda kuchayib ketib ozih etishmay kolganida o’simlik bitlarining ichidan tarkalish uchun mul-jallangan qanotlilar paydo bo’ladi. shu tarika,hashdrotlar bilan tashvhi muhit o’rtasidagi uza-j alokalar xilma-xildir.ularning tevarak muxitga muvofiklanish fajasi,jumladan,ularning qushandalardan xhimoyalanish usuli yoki ul-•zsiga xujum kilishi bunga yakkol misol bo’la oladi. himoyalanish xhujum khlishning ikki xili: passiv va aktiv -sullari mavjud. passiv xiliga tananing himoyalanish rangi mansubdir, bun-a xashoratni u yashaydigan muxhtdan ajratish kiyin bo’ladi, mimikriya - rang va shakl jixatidan boshkha yaxshi x(imoyalan-•sh (zaharli/chakhadigan) x(ashardt turlariga uxshashlik xhodisasinm de-lladi. aktiv xiliga chaqadigan nayzasidan foydalanish ;ansubdir. ko’pchilik pardaqanotlilarda …
6 / 6
hasharotlarning ekologiyasi - Page 6

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hasharotlarning ekologiyasi"

hasharotlarning ekologiyasi reja: 1. hasharotlarning tabiat bilan uzaro borlikligi. ,xdshsfotlarga biotik faktorlarning ta‘siri. 2. hashorotlarning abiotik faktorlar bilan uzaro borlikligi. 3. hashorotlarning o’zaro va boshqa biostenoz xayvonlar bilan xilma-xil munosabatda bo’lishi. 4. xulosa hashorotlar ekologiyasi hasharotlar tevaragimizdagi tabiatning bir qismi bo’lgani holda u bilan o’zaro mustahkam bog’lanib turadi.organizmning tashqi muxit bilan uzaro borlanishini ekologiya fani urganadi|. ("ekos" suzi grekchasiga muhit, "logos" - fan demakdir.) hasharotlar biostenoz tarkibiga, ya‘ni biror territoriya uchastkasida yashovchi tirik o’simlik va xayvon organizmlari komplek​siga kiradi. biostenoz organizmlari uzaro mustaxkam boglangan xolda bir-biriga katta ta‘sir kurs...

Этот файл содержит 6 стр. в формате ZIP (34,0 КБ). Чтобы скачать "hasharotlarning ekologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hasharotlarning ekologiyasi ZIP 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram

Похожие файлы

Вам также может понравиться

Показать все
hasharotlarning trofik adaptatsiyasi — ZIP ZIP
hasharotlarning trofik adaptatsiyasi
35 стр. 9,1 МБ
hasharotlarning tashqi tuzilishi — PPTX PPTX
hasharotlarning tashqi tuzilishi
33 стр. 543,7 КБ
"hasharotlarning fe’l atvorlari" — PPTX PPTX
"hasharotlarning fe’l atvorlari"
20 стр. 1,4 МБ
sanoat ekologiyasi — PDF PDF
sanoat ekologiyasi
36 стр. 1,6 МБ
mikroorganizmlarning ekologiyasi — PPTX PPTX
mikroorganizmlarning ekologiyasi
13 стр. 1,4 МБ
mikroorganizmlarning ekologiyasi — PPTX PPTX
mikroorganizmlarning ekologiyasi
13 стр. 1,4 МБ
mikroorganizmlar ekologiyasi — PPTX PPTX
mikroorganizmlar ekologiyasi
11 стр. 2,0 МБ
litosfera ekologiyasi — PPTX PPTX
litosfera ekologiyasi
29 стр. 4,4 МБ
inson ekologiyasi — PPTX PPTX
inson ekologiyasi
15 стр. 1,4 МБ
inson ekologiyasi — DOCX DOCX
inson ekologiyasi
— 18,8 КБ
fotosintez ekologiyasi — DOC DOC
fotosintez ekologiyasi
— 60,5 КБ
individlar ekologiyasi — DOC DOC
individlar ekologiyasi
— 39,5 КБ