mikroorganizmlar keltiradigan zararlanishlarning biokimyoviy mexanizmlari

ZIP 9 pages 64.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.0 KB

File type ZIP

Pages 9

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mikroorganizmlar keltiradigan zararlanishlarning biokimyoviy mexanizmlari reja: 1. mitseliylik zamburugâlarining agressiv metabolitlari âfermentlar va organik kislotalar. 2. materiallar chirishining biokimyoviy mexanizmlari. mitseliy tez ð¾âsa olishi hamda tabiiy va sunâiy sintez vositasida yaratilgan xilma-xil materiallarni ð¾âzlashtirishga imkon beruvchi boy, quvvatli va labil ferment sitemasi mavjudligi tufayli, har xil materiallar va buyumlarni zararlovchi mikroorganizmlar orasida birinchi ð¾ârinda zamburugâlar joylashadi. hozirgi paytlarda zamburugâlar uchun har xil sanoat materiallari (metall, beton, plastmassalar, rezina, teri, yonilgâi, lak va bð¾âyoqlar, qogâoz va h.) ð¾âziga xos ekologik âtokchaâ (nisha) rolini ð¾âynamoqda. saprotrof zamburugâlar bu materiallarga joylashishi natijasida texnofil zamburugâlarning ð¾âziga xos terma ekologik guruhi shakllanmoqda. material va buyumlarning mogâor zamburugâlari bilan zararlanishi ð¾âsayotgan mitseliy ularni mexanik parchalashi, bioifloslanish va asosan ferment va organik kislotalar taâsiri natijasida amalga oshadi. fermentlar. materiallar fermentlar taâsirida parchalanishi har xil reaksiyalar â oksidlanish, tiklanish, dekarboksillanish, eterifikatsiya, gidroliz va boshqalar natijasida amalga oshadi. mitselial zamburugâlarda xalqaro klassifikatsiyada mavjud bð¾âlgan barcha 6 ta sinfga mansub …

2 / 9

shgan va mrnk hosil bð¾âlishida transkribitsiya qilinadi. fermentlar taâsirida yemirilishi. zararlanadigan material turi bilan destruksiya qð¾âzgâatuvchilarning fermentativ xususiyatlari orasida aniq muvofiqlik mavjud. qð¾âzgâatuvchilarda muayyan materialdagi asosiy aloqalarni parchalashda fermentlar ayniqsa faol bð¾âladi. umuman olganda, materiallar yemirilishida ularda biotsenoz hosil qilgan bir nechta zamburugâ va bakteriya turlarining kð¾âp fermentlari ishtirok etadi va bu jarayonning biokimyosi murakkab. misol uchun, molekulalarida amid va murakkab efir aloqalari bð¾âlgan polimerlar (poliamid, poliuretan, polialkilentartrat, mochevinaformaldegid smolalari, diollar asosidagi poliefirlar) biodestruksiyasi faol esteraza va proteolitik fermentlar sintez qiluvchi zamburugâlar bilan zararlanishi natijasida amalga oshishi mumkin. murakkab efir aloqali poliuretanlarga nisbatan oddiy efir aloqali poliuretanlar zamburugâlar bilan kuchliroq zararlanishi aniqlangan. oddiy efir aloqalari zamburugâ polimerni parchalashi va sð¾ângra uni ð¾âzlashtirishini osonlashtiradi. uretan aloqalari oralarida uzun karbon zanjirchalari bð¾âlgan birikmalar oson parchalanadi. bir-biriga yaqin joylashgan uchta metil guruh mavjudligi ham uretanlar zararlanishini kuchaytiradi. poliuretan tuproq mikromitsetlari tomonidan parchalanishi quyidagi tartibda ð¾âtadi: qoldiq erkin izotsianatlar â â ( mochevina va …

3 / 9

qahrabo, fumar va shovul kislotalarini sintez qiladi. muayyan sharoitda zamburugâlar ð¾âzlashtirgan qandlarning 90-100 foizini limon kislotasi hosil qilish uchun sarflagani aniqlangan (v.s. butkevich). odatda ayni bir turga mansub zamburugâ bir qancha bir-biriga yaqin bð¾âlgan organik kislotalar hosil qila oladi. sintez qilinadigan kislota miqdoriga asoslanib zamburugâlarni uch guruhga ajratish mumkin: 1) muhitga organik kislotalarning nisbatan katta miqdorini ajratuvchi turlar (p. chrysogenum, a. niger, a. oryzae); 2) kislotalarning uncha kð¾âp bð¾âlmagan miqdorlarini ajratuvchi turlar (zamburugâlarning kð¾âpchiligi); 3) muhitga kislotalarni juda oz miqdorda ajratuvchi turlar (mucor sp., alternaria alternata). mogâor zamburugâlari kð¾âp hollarda va katta miqdorlarda hosil qiladigan kislotalar limon, glyukon, shovul, sut, fumar, qahrabo va olma kislotalaridir. limon kislotasi. (m = 192,13; terish = 153os â karbonsuvlarning tð¾âla bð¾âlmagan oksidlanishi mahsulotidir). limon kislotasi sintezining asosiy yð¾âli â trikarbon kislotalar siklida (tks) shovulsirka kislotasining atsetil-koenzim vositasida kondensatsiya qilinishidir. tks da ayni vaqtda hosil bð¾âladigan va ular ham 4 karbon atomiga ega bð¾âlgan qahrabo, …

4 / 9

i. limon kislotasining ancha katta miqdorlarini aspergillus glaucus, a. clavatus, a. fumaricus, a. awamori, a. aureus, penicillium glaucum, p. arenarium turlari ham sintez qiladi. materiallar chirishining biokimyoviy mexanizmlari. sulfattiklovchi (sulfatreduksiya qiluvchi, desulfatlovchi) bakteriyalar (stb, dsb). oltingugurt manbai sifatida mikroorganizmlarning aksariyati sulfatlarni ð¾âzlashtiradi va ularni sulfidlargacha tiklash uchun kerak bð¾âlgan ferment sistemalari mavjud. bu jarayon assimilyatorlik sulfatreduksiyasi, deb ataladi va uning biokorroziyaga bevosita aloqasi yð¾âq. faqat yuqori darajada maxsuslashgan, obligat anaerob stb biokorroziya qð¾âzgâatuvchilaridir va ular elektronlarning oxirga akseptori sifatida sulfatlarni qð¾âllashi va katta miqdorda vodorod sulfid hosil qilishi mumkin (dissimilyatorlik sulfatreduksiyasi). bu bakteriyalar energiya hosil qiluvchi reaksiya ð¾âtkazadi: so42- + 8e + 10h+ â â( h2s + 4h2o assimilyatorlik va dissimilyatorlik sulfatreduksiyalarning farqi shundaki, birinchisiga bir molekulani faollashtirish uchun 2 atf molekulasi, ikkinchisiga esa 1 molekulasi talab etiladi va faqat âdissimilyatorlardaâ adenozinfosfosulfatni sulfit va amf gacha tiklovchi adenozin-5(-fosfosulfatreduktaza fermenti bor. bu jarayon kð¾âp bosqichli. oldin sulfat atf tomonidan faollashtiriladi: so42- …

5 / 9

a karbonsuvlarni qð¾âllaydi. bunda laktat, malat va etanol atsetat va so2 gacha oksidlanadi: 8n + h2so4 â â ( h2s + 4n2o desulfatlovchi bakteriyalar tarkibida flavoproteidlar, ferredoksin va sitoxromlari bð¾âlgan, elektron ð¾âtkazishning rivojlangan zanjiri mavjudligi aniqlangan. elektron ð¾âtkazishda ularning birin-ketinligi aniqlanmagan, ammo oksidlovchi fosforlash va u bilan tutashgan tashuvchilar sistemasi vositasida sulfatga elektronlar ð¾âtkazish stb uchun energiya manbai ekanligi shubhasizdir. neft mikrobiologiyasida asosiy savollardan biri bð¾âlsa ham, neftning karbonvodorodlarini ð¾âzlashtirilishi hozirlikcha ð¾ârganilmagan. baâzi sulfatreduksiya qiluvchi bakteriyalar energiya manbai sifatida molekulyar vodorodni ð¾âzlashtira oladi, ammo karbon manbai sifatida organik moddalarni talab qiladi. stb taâsirida pð¾âlat, temir va alyuminiyning anaerob korroziyasining mexanizmi haqida bir nechta gipoteza mavjud. ulardan ikkitasi diqqatga sazovordir: a) katod depolyarizatsiyasi gipotezasi â bakteriyalar polyarlashgan vodorodni isteâmol qilishi natijasida korroziya ostidagi metallning katod qismi stimulyatsiya qilinishi; b) katod depolyarizatsiyasi stimulyatsiya qilinishi gipotezasi â bakteriyalar sulfatni tiklashining oxirgi mahsulotlari bð¾âlgan temir ionlari va sulfid ionlarining ð¾âzaro taâsiri natijasida hosil bð¾âlgan …

6 / 9

i qð¾âzgâatadi. shu sababdan ikkinchi gipoteza yaratilgan: muhitda temir sulfidining katta miqdori mavjudligida u temir bilan galvanik juftlik hosil qiladi, bunda sulfid katod rolini bajaradi, temir esa korroziyalanadi. temir sulfidi vaqt ð¾âtishi bilan atomar vodorodni boylashi natijasida uning katodlik faoliyati kamayadi. bakteriyalar gidrogenazasi faolligi natijasida vodorod ketadi va temir sulfidning katodlik funksiyasi tiklanadi. shunday qilib, ikkinchi gipoteza gidrogenaza faolligining ahamiyatini ham izohlaydi. xulosa bugungi kunda biozararlanishga qarshi asosiy kurash sterategiyasi material va buyumlarni lokal himoya qilishdir. shunga kð¾âra dastlabki etaplarda muammo alohida tor yð¾ânalishlarda rivojlanib, deyarli bir-biri bilan bogâlanmagan edi. hozirgi davrda alohida yð¾ânalishlar orasida aloqa bir muncha yð¾âlga qð¾âyildi. biologik, kimyoviy va texnik kabi partnerlar (raqiblar) orasidagi aloqa biozararlanish muammolarini yechishda alohida ahamiyat kasb etadi. ular biozararlanishni inventarizatsiya va boshqa masalalarni hal qilishda faol ishtirok etadilar. material va buyumlarning biozararlovchi agentlarini inventrizatsiya qilish katta ahamiyatga ega. tirik organizmlar, zararlanish obyektlari hamda himoya usullari kiritilgan biozararlanish katalogini tuzish yangi biotsidli …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlar keltiradigan zararlanishlarning biokimyoviy mexanizmlari"

mikroorganizmlar keltiradigan zararlanishlarning biokimyoviy mexanizmlari reja: 1. mitseliylik zamburugâlarining agressiv metabolitlari âfermentlar va organik kislotalar. 2. materiallar chirishining biokimyoviy mexanizmlari. mitseliy tez ð¾âsa olishi hamda tabiiy va sunâiy sintez vositasida yaratilgan xilma-xil materiallarni ð¾âzlashtirishga imkon beruvchi boy, quvvatli va labil ferment sitemasi mavjudligi tufayli, har xil materiallar va buyumlarni zararlovchi mikroorganizmlar orasida birinchi ð¾ârinda zamburugâlar joylashadi. hozirgi paytlarda zamburugâlar uchun har xil sanoat materiallari (metall, beton, plastmassalar, rezina, teri, yonilgâi, lak va bð¾âyoqlar, qogâoz va h.) ð¾âziga xos ekologik âtokchaâ (nisha) rolini ð¾âynamoqda. saprotrof zamburugâlar b...

This file contains 9 pages in ZIP format (64.0 KB). To download "mikroorganizmlar keltiradigan zararlanishlarning biokimyoviy mexanizmlari", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlar keltiradigan z… ZIP 9 pages Free download Telegram