organizm rivojlanishi va muhit

ZIP 15 sahifa 70,0 KB Bepul yuklash

15 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 70,0 KB

Fayl turi ZIP

Sahifalar 15

Yangilangan Iyn 2026

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 15

organizm rivojlanishi va muhit reja: 1.rivojlanish uchun zarur bo'lgan tashqi muhit omillari. 2.embrional rivojlanish va ichki muhit. 3.embrion va muhitning biotik omillari. 4.evolyusiya jarayonida organlar hosil bo'lishida tashqi va ichki muhit orriillarining almashinishi. 5.organizrn rivojlanishida kritik davrlar. xix asrning oxiri va xx asrda asos solingan eksperimental embriologiya maktablari vakillari organizm rivojlanishida tashqi muhit ornilarining ahamiyatiga e'tibor bermadilar (shpeman, gerstadius maktabi vakillari) yoki ayrim tadqiqotlar olib bordilar, xolos (v.ru, p.p.ivanov). xx asrning boshlarida ko'plab tadqiqotchilar embrional rivojlanish davrida tortishish kuchiga, osmotik bosimga, muhitning gazlar tarkibiga, suvning kimyoviy tarkibiga katta e'tibor berdilar. rivojlanish mexanikasi nazariyasining asoschisi v.runing qarashlari tarixiy ahamiyatga ega bo'ldi. u tuxum ichidagi "determinasiyalovchi omil" va "realizasiyalovchi omillarni" farqlaydi. v.ru flkricha, hayvon organizmi rivojlanishida to'rtta davr bor. embrional rivojlanishning birinchi davri irsiy omillar bilan belgilanadi, ikkinchi davr, bir tomondan irsiy omillar bilan, ikkinchi tomondan, tashqi muhitning qo'zg'atuvchi omili bilan belgilanadi. bu davrda organlar ichki omillar ta'sirida rivojlanadi, ammo ba'zi organlar …

2 / 15

i muhit omillarining vazifasini o'rganish bo'yicha embriologiyaning yangi yo'nalishi paydo bo'ldi. shunday qilib, embrion immuniteti, radiobiologiya kabi embriologiyaning zamonaviy sohalari paydo bo'ldi. rivojlanish uchiin zarur boigan tashqi muhit omillari evolyusiya jarayonida bir turga kiradigan orgamzmlarning kelib chiqishi ma'lum yashash muhitiga moslanish, mutasiyalar sodir bo'lishi kabi omillarga bog'hq. har xil turga kiradigan organizmlar turli o'zgaruvchanlik va muhit o'zgaiishlariga fiziologik jihatdan moslashadi. 8 million yillar davomida lesh balig'i deyarli o'zgarmagan. ammo lesh balig'i liar xil muhit sharoitlariga tez moslashadigan baliq hisoblanadi. bunday moslanish bu baliqda irsiy jihatdan nasldan naslga o'tadi. bir xil sharoitga ega bo'lgan suvda har xil turga kiradigan organizmlar yashaydi. ammo bir xil sharoit turli xil turlarga kiradigan organizmlarga bir xil ta'sir etmaydi. hayvonlarning tuxumi va embrioni har xil bo'ladi. evolyusiya jarayonida har xil hayvonlar turlicha rivojlanish yo'lini tanlagan. bir hayvonning rivojlanishi uchun optimal bo'lgan sharoit boshqa tur individlari uchun neytral yoki zararli bo'lishi mumkin. evolyusiya jarayonida organizmning tashqi muhitga …

3 / 15

n bog'liq bo'lgan o'ziga xos xususiyatlari namoyon bo'ladi. hayvonlar rivojlanishi davrida ba'zi vazifalarning o'zgarishi va shunga bog'liq holda tashqi muhit omillariga moslanisliining o'zgarishi kuzatiladi. suyakli baliqlar embrionida birlamchi nafas olish organi sariqlikxaltasidagi tomirlar sistemasi hisoblanadi. embrional davr tugashi bilan tomirli sistema reduksiyaga uchraydi. shundan keyin som baliqlarida nafas olish ko'krak suzgichlaridagi qon tomirlari orqali amalga oshadi. lichinka erkin yashaydigan bo'lgandan keyin jabra orqali nafas olish amalga oshadi. amfibiyalar hchinkasida birlamchi nafas olish sariqlik xaltasining tomirlari orqali, keyin tashqi jabralar orqali amalga oshadi. keyin nafas olish jabra, jinsiy voyaga yetganda o'pka orqali amalga oshadi. tur evolyusiyasi davrida o'zgargan tashqi muhit omillariga moslanish evolyusiyaning mahsulidir. ontogenez davrlarining funksional va ekologik o'ziga xosligi provizor organlarning keiib chiqishi va almashinuvi bilan bog'liq. 1963 yilda n.l.gerbilskiy provizor organlarning organizm rivojlanishiga mos ravishda o'zgarishini ontogenezda filogenetik adaptasiyaning namoyon bo'iish jarayoni deb atadi. lichinkaning qobiqdan chiqishiga yordarh beradigan moddalar ishlab chiqaradigan bezlar va embrion rivojlanishi o'rtasidagi nisbat …

4 / 15

amshini o'rganish mumkin. embrion rivojlanishi uchun zarur ekologik omillarning minimum, optimum, maksimum chegaralari bo'mb, ular har bir tur embrioniga turlicha ta'sir etadi. shunday omillarga harorat misol bo'ladi. harorat birinchi navbatda moddalar almashinuviga ta'sir ko'rsatadi. haroratning minimum va maksimum chegarasi embrionga salbiy ta'sir etadi. jumladan, baqa tuxumi 20â°s da normal taraqqiy etadi. 15â°s da taraqqiyot sekinlashadi. har bir tur individlarining normal taraqqiyoti uchun optimal harorat mavjud. losos baliqlari noyabrda tuxum qo'yadi, may oyida lichinka ochib chiqadi. ular uchun minimum harorat -4â°s, maksimum +9 +10â°s. tovuq tuxumi uchun optimum harorat +38 â°s. ba'zi olimlarning fikricha, qushlar embrional rivojlanishi davrida harorat bir xil bo'lmasligi kerak. har xil nurlarning to'lqin uzunligi ham rivojlanishga ta'sir etadi. quyoshning binafsha va ko'k nuri rivojlanishni tezlashtiradi, qizil nurlar sekinlashtiradi. ammo bular umumiy qonuniyat emas. bundan tashqari, muhitning kimyoviy tarkibi, konsentrasiyasi ham taraqqiyot uchun muhim ahamiyatga ega. ba'zi hayvonlar rivojlanishi uchun kislorod zarur bo'lsa, ba'zilari uchun shart emas. masalan, …

5 / 15

va ahamiyati nimalardan iborat? tuxum yo'li va bachadon suyuqligi sut emizuvchilar tuxumining implantasiyasigacha qanday ahamiyatga ega? yaqin vaqtlargacha hayvonlar embrioni rivojlanishida sodir bo'ladigan bunday hodisalar tadqiqotchilarni qiziqtirmadi. hatto sut emizuvchilar va odam embrioni amnion suyuqligini tibbiyot va veterinariyadagi amaliy ahamiyati noma'lum bo'lib qolaverdi. ichki muhitning embrion rivojlanishi uchun ahamiyati o'rganilmaganligini quyidagi ma'lumotlardan ham bilsa bo'ladi. ba'zi cmbriologlar embrion rivojlanishida ichki muhitning ahamiyatini inkor etsa, ba'zilari bu sohada nazariyalar yaratdilar. shulardan belgiyalik olim a.m.dalk (1953) trofik epigenez nazariyasini yaratdi. dalk fikricha, oosit atrofida qon tomirlarining bir xil tarqalganiigi tufayli tuxumning polyarligi, bilaterial simmetriyaligi kelib chiqqan. har bir murtakning differensiasiyasi va o'sish xususiyatlari ularni o'rab turgan to'qimaning vaskulyarizasiyasi bilan aniqlanadi. qon tomirlarining tarmoqlanishi oxiriga yetguncha embrionning har xil qismi qon bilan har xil ta'rninlanadi. shunga ko'ra, embrionning har xil qismi turli trofik sharoitda bo'ladi. l.dalk tuxumdan organlarning hosil bo'ladigan qismlarini tan olmaydi. gavdaning har xil qismining biokimyoviy xususiyatlari qon aylanishi bilan bog'liq. …

6 / 15

bu hujayralardan mezoderma va jinsiy hujayralar hosil bo'ladi. shunday qilib, rivojlanishning dastlabki davridan boshlab tashqi va ichki (blastosel suyuqligi) muhit paydo bo'ladi. gastrula bosqichida ektoderma va entoderma hujayralari o'rtasida biokimyoviy farqlar paydo bo'ladi. bu hujayralar tashqi muhit omillariga har xil javob beradi. masalan, baqaning gastrula davrida entoderma ektoderamaga nisbatan kislotali muhitga ega bo'ladi. gastrulyasiya jarayoni uchun tashqi va ichki muhit turlicha bo'lishi lozim. tashqi epiteliy hujayralarining to'g'ri differensiasiyasi va o'sishi uchun ular har ikki yassi tomonidan bir xil bo'lmagan suyuqlik bilan o'rab turilishi lozim, ya'ni, bir tomondan tashqi muhit suyuqligi bilan, boshqa tomondan, ichki muhit suyuqligi bilan chegaralanadi. p.p. ivanov (1939) qon plazmasiga rana temperaria va trirurus taeniatus tuxumini blastula, gastrula, neyrula bosqichlarining po'stini olib tashlangan holda kiritgan. shunday qilib, ichki va tashqi muhit farqini buzgan. qon plazmasi tarkibi bo'yicha embrionning ichki muhitiga to'g'ri keladi. natijada agar embrionni gastrulyasiya bosqichigacha tajriba o'tkazilgan bo'lsa, rivojlanish davom etmaydi. agar gastrula bosqichida tajriba …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 15 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"organizm rivojlanishi va muhit" haqida

organizm rivojlanishi va muhit reja: 1.rivojlanish uchun zarur bo'lgan tashqi muhit omillari. 2.embrional rivojlanish va ichki muhit. 3.embrion va muhitning biotik omillari. 4.evolyusiya jarayonida organlar hosil bo'lishida tashqi va ichki muhit orriillarining almashinishi. 5.organizrn rivojlanishida kritik davrlar. xix asrning oxiri va xx asrda asos solingan eksperimental embriologiya maktablari vakillari organizm rivojlanishida tashqi muhit ornilarining ahamiyatiga e'tibor bermadilar (shpeman, gerstadius maktabi vakillari) yoki ayrim tadqiqotlar olib bordilar, xolos (v.ru, p.p.ivanov). xx asrning boshlarida ko'plab tadqiqotchilar embrional rivojlanish davrida tortishish kuchiga, osmotik bosimga, muhitning gazlar tarkibiga, suvning kimyoviy tarkibiga katta e'tibor berdilar. rivojlanish me...

Bu fayl ZIP formatida 15 sahifadan iborat (70,0 KB). "organizm rivojlanishi va muhit"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: organizm rivojlanishi va muhit ZIP 15 sahifa Bepul yuklash Telegram